5 daqiqada öqiladi

381 marta körilgan

Ilhom ayvoni

Ilhom ayvoni

Ijodkor biz – oddiy odamlar körmaydigan, oddiy nazar ilğamaydigan nozik va sirli gözalliklarni kaşf qiladi. Bu kaşflar taʼbirini sörasangiz, öq ildizlarining bir uçi isteʼdodga, bir uçi ilhomga borib taqaladi. Biroq özak öşa-öşa – mehnat va bedorlikdan suv içadi. Özbekiston Qahramoni, xalq şoiri Erkin Vohidov ijodi şeʼriyat şaydolari uçun favqulodda yangilik xazinasi bölib yaraldi. Adabiyotşunos Omonulla Madayev suhbatlaridan birida bu “xazina” haqida söz yuritar ekan, şunday deydi: “Barg ostidan iboli ğunçaning muloyim boqişi, gullar oşiq bulbulning şeʼr daftari ekani, quyoş etagiga oq bulut boğlab örik şoxlarida bodroq qovurişi, yana şu quyoşning özi majnuntolning yuvilgan soçlarini taraşi, qöyingki, “inson ölmas, asta va asta boqiylikka ötadi, xolos”ligi faqat tuğma dilbar şoir kaşfiyoti bölişi mumkin. Axir, bor-yöği ön olti yoşga kirib-kirmagan Erkin inson kamtarligi uçun piyolaning peşonasidan öpişini topgan-ku!”

Ön olti yoşga kirib-kirmagan Erkin (maktab öquvçisi!)ning kamtarlik haqida bitgan kamtarin ijodi. Bugun yoş ijodkorlarda deyarli kuzatilmayotgan, kaşfi ilhaq kutilayotgan haqiqat şu: şeʼriyat xazinasiga çinakamiga uluş bölib qöşiladigan sof “tillo”lar jarangi! Vatan haqida bejirim taşbehlarni ustma-ust qalaştirib taşlaşni döndiramiz, qofiyalarni ham qoyillatamiz. Biroq hali ular içida “Özbegim”çalik asil jarangni eşitganimizça yöq. Holbuki, bu qasida Özbekistonni Vatanim deyiş, Amir Temurni ajdod deyiş taqiqlangan bir zamonda yaralgan. Öşa davr mezoni bilan ölçanganda, uquvli kitobxon qalbida tasavvurga siğmas darajada töfon hosil qilgan. Mana şunday ijod qiliş uçun katta  yurak kerak, mardlik, jasorat kerak.

Şunday tanti, jömard insonlarni tarbiyalaş vazifasi hamişagidek taʼlim va ijod gardanidagi masʼuliyat bölib turibdi. Fikrlarimizni ayni jarayon bilan boğlagan holda, yangi öquv yilidan yeng şimarib iş boşlaşga şay turgan Erkin Vohidov nomidagi ijod maktabi, bu joyda yaratilgan şart-şaroitlar misolida davom ettiramiz.

Erkin Vohidov nomidagi

ijod maktabi

  • Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 14 maydagi qarori asosida taşkil etilgan.
  • Marğilon şahrida joylaşgan.
  • Ona tili va adabiyot fanini çuqur öqitiş hamda xorijiy tillarga ixtisoslaşgan.
  • 2018–2019 öquv yilida maktab-internatning 5-8 sinflariga 30 nafardan öquvçi qabul qilinadi.
  • Sinfxonalar, mahorat darslari xonasi, Erkin Vohidov galereyasi, köp örinli faollar zali, 80 örinli yotoqxona, ilhom ayvoni – barçasi zamon talablariga mos.

Azal-azaldan adabiyot va sanʼat öçoği bölmiş Marğilon şahrida ijodkorlar boğining taşkil etilişi tom maʼnoda tarixiy voqea böldi. Ön olti gektarlik maydonga taşrif buyurgan mehmonlarni ustoz Erkin Vohidovning azim haykali kutib oladi. Mehmonlar – yoşu qari, katta-kiçik – bu yerga intiqib kelib-ketayotir. Xayolda esa ustoz ularga hamon baralla şeʼr öqiyotgandek:

Men şeʼr yozsam,

Öqisam uni,

Tinglaganlar qarsak çalmasa.

Biror kimsa biror sözini

Yodida ham saqlab qolmasa.

Faqat bittagina böz öğlon

Uyga qaytgaç, yiğlasa tölib.

Yiğlab-yiğlab tong bözargan on

Uyğonsa u Alpomiş bölib.

Ijodkorlar boğining söl tomonida Milliy ayvon. Unda joylaşgan sörilarda bir piyola çoy ustida gurung qizigandan qiziydi. Nuroniy otaxonlar, kayvoni onaxonlar suhbati yozsa yozgulik asarga evriladi. Bu joy ana şunday ijod ayvoni böladi. Zumrad osmonga qarab böy çözayotgan oq qayin, lolalar, kaştan nihollari, alvon çeçaklar bizni Erkin Vohidov nomidagi Memorial muzeyga, Özbekiston Yozuvçilar uyuşmasi Farğona viloyat bölimi, oçiq osmon ostidagi Xalq kutubxonasi tomon çorlaydi. Quvonarlisi, şoir nomi bilan atalgan maktab-internat ana şunday maʼnaviyat öçoğlariga tutaş qad rostlab turibdi. Bunday şoirona muhitda öqib-örganayotgan öğil-qizlarning ilhomi jöşmay, kimniki jöşsin.

– Muhtaşam maktab-internatimizga qadam qöygan kişi borki, hayratda, köngli yayrab ketyapti, – deydi maktab-internat direktori Nigora Mannopova. – Ayniqsa, katta avlod vakillarining yoşlarga havasi kelayapti. Hamid Ğulomning dilimizdan çuqur joy olgan “Oh, sening yoşliging menda bölsaydi” satri bot-bot eslanayotir. Çindan ham, maktab-internatda öquvçilarning taʼlim olişi uçun sinf xonalari zamonaviy öquv jihozlari bilan taʼminlandi. Har bir sinfxonasi videoproyektor, kompyuter jamlanmalari bilan yangi öquv yiliga şay. Bularning bari Prezidentimiz tomonidan ijod maktablari oldiga qöyilgan ezgu maqsad va vazifalarning samarali ado etilişi uçun xizmat qiladi. Jahonda ğoyaviy tahdidlar avj olgan ayni paytda, “ommaviy madaniyat” etagi ortiga bekinganlar iskanjasidan xalos bölişning, deylik, köngilni asraşning birdan-bir yöli – SÖZ sehri. Qalbga yöl oçişda bundan samaraliroq, ayni damda bundan maşaqqatliroq safar yöq. Azaldan xalqimizda adabiyot maktabi vazifasini ötagan navoiyxonlik, bedilxonlik, fuzuliyxonlik va maşrabxonlik anʼanalarini yölga qöyiş, xalq oğzaki ijodidan tortib jahon adabiyotining sara asarlarini çuqur örganiş orqali közlangan maqsadga erişiş mumkin. Bizning niyatimiz şu. Bu borada maktab-internatimiz Özbekiston Yozuvçilar uyuşmasi, Alişer Navoiy nomidagi Toşkent davlat özbek tili va adabiyoti universiteti, Farğona davlat universiteti bilan ijodiy hamkorlikni yölga qöyib, taniqli ijodkor va tajribali adabiyotşunoslarni dars jarayonlariga jalb etmoqçimiz. Mahorat saboqlarini muntazam taşkil etiş orqali öquvçilarning ijodiy salohiyatini östirib borişni rejalaştirganmiz. Misol uçun, yoş iqtidor egalari 5-6 sinfda umumiy adabiyot nazariyasidan saboq olsa, 7-sinfda ularni qiziqişi, kasb tanlovi va ijodiy salohiyatiga qarab nazm, nasr, badiiy publitsistika, badiiy tarjima hamda dramaturgiya yönalişlari böyiça çuqurlaştirilgan holda öqitişni közda tutganmiz. Bu maqsad yölida esa nafaqat iqtidorli öquvçilarni, balki mahoratli pedagoglarni tanlab olişni ham bir neça bosqiçda şaffof amalga oşiriş talab etiladi. Hozir öquvçilarni qabul qilişning ilk saralaş bosqiçi bölib ötgan. Bunda jami 495 ta öquvçidan 109 nafari navbatdagi bosqiçga yöllanma olgan. Maktab-internatimizga kelib tuşayotgan murojaat va arizalarni inobatga olgan holda qöşimça ijodiy saralaş taşkil etiladi.

…Maktabga kelayotib, öquvçilar ustoz Erkin Vohidovning haykali qoşidan ötadi. Ularda şoir bilan har kuni yuzlaşiş baxti bor. Ustozning teran nigohi ularni otalarça mehr bilan söroqlab turgandek. Bu nigoh direktor sifatida mening ham zimmamdagi masʼuliyat şarafli ekanini eslatib turadi. Bugun söz va amal uyğunligini sarbaland tutib komillikka erişiş, millatga xizmat qilişni hayotiy dasturilamalimizga aylantiriş oldimizda turgan saodatli vazifamizdir.

Öquvçilar şoir ijodining özidanoq tengsiz xazina – luğat boyligiga ega böladi. Turkiyalik olim Husayin Baydemir bir maqolasida ustoz Erkin Vohidovning “Söz latofati” kitobi haqida şunday deydi: “Turkiy tillar Mahmud Koşğariy, Navoiylardan keyin egasiz qolgan edi, göyo… Bu loqaydlik ham Turkistonda, ham Turkiyada yuz yillar davomida qora bulut kabi boşimiz uzra aylanib turdi. Qora bulutni tarqatib yuboradigan Koşğariy yoki Navoiydek kuçli şamolga ehtiyoj sezilardi-yu, lekin heç esmayotgan edi. Ustozning maqolasi (“Söz – zabarjad, söz – gavhar, oltin”) mana şu şabbodaning Özbekiston tuproqlarida yangidan jonlanganidan darak bergandek böldi”.

Biz esa bu damda Erkin Vohidov nomidagi ijod maktabida tahsilni boşlaş arafasida turgan öğil-qizlar ilhomi, ijodi kun kelib “kuçli şamol”ga aylanişidan umid qilib qolamiz…

Akmal MUROD

“Yoşlik” jurnaliga obuna böling · indeks 822

Obuna haqida

Izohlar

Hozirça izoh yöq. Birinçi bölib fikringizni yozing.

Siz nima deysiz?

Izoh tahririyat körib çiqqaç, eʼlon qilinadi.

Şu ruknda köp öqilganlar

Barçasi (112)