Ignaga ip ötkazolmay qolganiga ança böldi. Köz qurğur xiralaşgan. Yoş ham saksonga saboq berib turibdi. Lekin özi ança tetik. Ovozini aytmaysiz, gulduraydi – gapni zambarakning öqiga boğlab otadi, tuşgan joyini öpirib ketadi. Qişloqda katta-kiçik uni Guldurak momo deydi. Öziyam örganib ketgan…
“Guldurak momo, biznikiga borarkansiz, enam örmak töqişga aytdi…”
“Guldurak momo, gartakkina qatiq berib turing…”
“Gulduyak momo, tuxum beying, tovuğimiz kuyk böpti”.
Momo xasis emas, kim nima sörab kelsa beradi, kim qayerga aytsa boradi, ayniqsa, bola-baqrani jini suyadi, lekin uyidan çiqarayotib ularni öqlab jönatadi:
“Ma, ölay senga, supraqoqdi-yey, ma ol, buni kissangga sol. Qurt yeging kelsa, kelaver, beraman… Enangga borib ayt, momom kelarkan, ömganiga ot tepgandayam kelarkan, lekin siz ötgan hafta momom kigiz qilganda bormagan ekansiz. Belingiz belangimidi, deysan. Qani qaytar-çi…”
Bola qizarinib-sizarinib kampirning gapini qaytaradi. Bir qöli çöntakda, qurtlarni uşlab-uşlab köradi. Boşqa bir kuni: “Ke, bolam. Bu yil ham sigiring qisir qoldi-ma? Mayli, ana, sigirni uyingga olib borib boylab qöy. Otangga ayt, yil ön ikki oy Yölçining magazinini boylangan itday qörib, şişaga kirib oraqqa çömilmasdan bir oygina insofga kirsa, senlarga bir soğin sigir olib beradi…”
Kampir bir korsan kosadagi qatiqni mişiqining qöliga tutadi.
“Biror narsa kerak bölsa keptur”.
Kampir şuginalarning kelib-ketişidan xursand böladi, gapirgan gaplari esa şu… bir gapi-da. Guldurakda, guldurak. Feʼli-röy!
“Öziyam zerikib öturuvdim. Kiraver. Salimaning qoratoyloğimisan… Kir. Nimaga munça timirskilanasan?.. Çiq supaga. Ma, ğilmindi, ye. Hozirgilar ğilmindini qayerdanam biladi… O, bolam, ol!.. Yaxşimikan? Böying şadorozday böp tebranasan-a? Bilamiq, yupqa nima, garçiş, şirguruç nima, törta, qayla, köçaoş nima – bilmay ösayotgandan söng şunday böladi-da. Enang tengilarning hammasi qiltanglaydi, qirqqa kirib-kirmay kötaram böp qolgan… Ikki bola tuğib-tuğmay uv-uvlaydi, örni örib, qirni qiradigan payti, gör bölama, özimizdi eski ovqatlarni qilişni böyni yor bermaydi, bularing or bilişadimi-yey, bekor gap, erinadi, bilgani piyova, şuldir şörpa… Qozonda moyni jirillatganim hisob deydi…”
Bola kampirning sözlarini ilğab-ilğamay çaqa sariyoğ va sutdan tayyorlangan lazzatli “peraşka”ni paqqos tuşiraveradi. Uçinçisini yeb tugatgaç hansirab qoladi.
“Momo, men ketdim”.
Kampir töntarma katta savatni kötarib tuxum töla yelim kosani bolaga uzatadi. “Ma, enangga ayt, tuxumni toq bostirsin, yöqosam, jöja çiqmaydi, enang şuniyam bilmaydi-yov”.
“Tuxumlar juft çiqsa-çi, momo?”
“Bittasini otangga qovurib bersin…” – uzib oladi kampir. “Ha, aytmoqçi, enangga ayt, tovuqlarniyam uvoli bor ekan, deb qöy. Heç bölmasa şu gapimni tuşuntir…”
* * *
Guldurak momo supada gum-gursday bölib urçuq yigirayapti. Ötirişini köring. Urçuq emas çarxi dunni aylantirayapti göyo. Söl qöl havoda, ipni tutgan, öng qöl bilan esa ip tutaşgan urçuqni şipillatib aylantirib yuboradiki, bu keskin harakat göyo çavandozning qiliç sermaşidagi oniy holatga öxşab ketadi. Rahim bovo katta darvozaning oçiq “bola eşigi”dan kirdi-da, kampiriga bir pas ser solib turdi. Kampir sezdi. Işini töxtatib çoliga ilkis qaradi. Çol öziça qovoq uydi. Şunçaki bostirma tomon yurdi. Hovlida qiladigan işning tayini bölmasa ham unga-bunga urinmoqqa şaylandi. Işqilib kampir ertalabki gapni qözğamasa böldi.
– Keldingizmi? Qaçon boraman deyapsiz?
Çol ortidan qamçi yeganday bir çayqalib töxtadi: “Obbo, yana boşladi!”
Kampirga ögirildi.
– Qayerga? Nima deyapsan?
Momo endi gulduradi:
– Talmovsirab tol kesasiz-a? Şundayam ota böladimi-ya? Şu bolani agaram bir joydan orttirib kelgan bölsamam, şu bola çippa-çiniminan ögay bölsayam, bir borib köray demaysiz-a. Yo şu bola çiniminan ögayma-a? Otayam şunday bölama?!
– Telponda gaplaşib turibmiz-ku.
Çol çöntagidan uyali telefonni olib kampiriga körsatdi, körsatmasa gapiga işonmaydiganday.
– Kenjangiz şu zormotohdi qaysi gördanam obberdi sizga. Telpon quloq bölar, ikki köz bölolmaydi, köngil bölolmaydi, mehr bölolmaydi. Odamni odamdan uzoqlaştirarkan…
Kampirning tilidagi tugun yeçildi. Çol bunday paytda unga bas kelolmaydi. Gumbur-gumbur gap bilan uradi. Eşitadi endi eşitadiganini. Lekin jim tursayam bölmaydi.
– Hozir boğda iş qaynagan payt. Qarab turmasam, bola-çaqa uzumni taşib ketadi. Mol-holga kim qaraydi?
– Bahona qimang. Örtançingiz bor! Qaraydi. Xotini ham orbonglab ne qilarini bilmay uxlagani uxlagan. Qişloqda uzum itirqini. Bola baqraga bersangizam olmaydi. Özingizga bir gap bögan. Uy bilan boğ orasida otalak-kutalaksiz. Mol-hol, qöy-qöziga ham qirğin kelsin… Itga tinim bor, quşga tinim bor, sizga tinim yöq, biz ölsak boşimizda mol-holingiz, qöy-qözingiz uvvos solsa ne ajab?!
Çolnikiyam tutadi. Qölidagi öroqni tomorqaga irğitadi. Lekin kampiriga heç nima deyolmaydi. Ğudranadi, “Ukkağor baxşining qizi…” Dahlizga qarab yuradi. Tokçadagi çelakdan çömiçda suv olib içadi. Kampir yumşaydi:
– Hoy, sovuq suv içmang, qodoğingiz toş qotadi, çoy içing, issiq çoy bor! Tumşaymasdan keling endi buyoqqa!
Biz tavba qildik deylik, lekin çolga taqdir çiziğini kampiri çizib qöyganday tuyulaveradi, hoy tilimizning kufurini yel olsinu, lekin ayni çoğ çolning özi şunday öyladi: “Enağardi qizi ellik yildan oşdi, yölimni çizib beradi, çiziğimdan çiqma deydi… Endi böldi, özimning bilganimni qilaman! Öğlimnikiga oyoğim tortmay turibdi, keyin boraman. Keyin ham xohlasam boraman, xohlamasam yöq!”
Çol qatʼiylaşdi. Oq aralaş ösiq qoşini çimirib, peşonasi tirişib xotiniga botiq nigohlari bilan yovqaraş qildi, qayerdan paydo böldi, yonoq suyaklari börtgan ozğin va kiçik kulça yuzida qahr öti alangaladi. Oqargan siyrak, eçki soqolini ozğin va çayir qölining titroqli barmoqlari bilan silaganday böldi. Uzoqdan qaragan odam çol söl qöli bilan yuziga fotiha tortayotibdimi deb öylardi. Kampirga ham şunday tuyuldi.
– Bovosi, keling, çoy-poy içib oling. Keling. Mayli, bormasangiz bormabsiz…
Kampirning tuyqus mayin tortgani çolni esankiratib qöydi. Quloqlariga işonmadi. Angrayib qarab turdi, meniki toq, sizniki juft – sizniki maʼqul, deb birovga, ayniqsa, çoliga osonlikça yon bosib qöyaveriş kampir uçun jon taslim qiliş bilan baravar edi. Şunday bölgaç, çol angraymay kim angraysin.
Çolning qalbida oyda-yilda bir qözğalib qoladigan töpolonning toşqini kampirning bir oğiz iliq gapi tufayli bosildi-qoldi. Supaga çiqib kampirining yoniga kelib ötirdi. Kampir ustiga soçiq yopilgan sirli idişning qopqoğini oçib çinni kosaga şirguruç solib uzatdi. Çol kampirga köz ostidan ser soldi: yöq, avramayapti, ellik yildan beri biladi, bunga avrab-aldaş begona, şartta zahrini soçib, çaqadi- qöyadi.
“Ukkağor baxşining qizi-yey… Ajinasi otlanib qolsa dunyoni çirpirak qiladi-ya. Gulduramay ölgurning gaplari çin, özimam bola-çaqamga ham yopişavermayman. Şundayçakin bölsam nima qilay? Ukkağorning qizi sizni elga qöşaman deb bölarimça böldim, kesakdan öt çiqdi, toşga til bitdi, siz esam dimu dirs bölib ötdingiz. Siz bilan ötgan esizgina umrim-a, sizga odam isi yoqmaydi, deb yozğiraveradi. Bu gaplariyam çin. Lekin odam isi yoqmagan bilan sening ising yoqadi, Toşbuvi”.
Çol öziça iljayib qöydi-da, böşagan kosani kampiriga uzatdi:
– Yana yarim kosa ber.
Kampirning çehrasi ham gul oçdi:
– Zörlik qilmasmikan, mana, çoydan içvoling.
Çol yana iljaydi:
– Beraver! Zörlik qilsa yölini topamiz.
Çol bu kosaniyam körmaganday qildi.
Şirguruç – sutda pişgan guruçbötqada erigan sariyoğ yuqi çolning siyrak soqolida yaltirab turardi.
– Bovosi, soqolingizni artvoling… Haliyam yoş bolaga öxşaysiz. Kim bilsin, odam keksaygaç, allaxiyol bölib qolarkan, – kampir juda ohista, ovoz qöymay, mayingina gapirdi. Çol uning yuziga razm soldi. Yonoqlarida ikki tomçi yoş sizibdi. Qarşisida Guldurak kampir emas, bir burdagina mumsik, bir muştipar turibdi. Içidan nimadir uzilganday, boşidagi siyrak soç tolalari örniga besanoq ignalar sançilganday böldi, seskanib ketdi çol:
– Iye, Toşbuvi, senga nima böldi?
Kampir uf tortdi.
– Özim şunday, bovosi, özim şunday.
Gulduragan ovoz örnida siniq va öksik ihroq. Kengaşda xonning xotiniday böp ötiradigan kampirning doğuli simmati-sayidan urvoqça yöq. Çolning eti uvişdi:
– Senga nima bölayapti?
– Gapimni eşiting, bovosi. Gapimni eşiting. Uf-uf… Bovosi, heç sezyapsizmi, zehnimça bolalarimizdan uzoqlaşib borayotgandaymiz.
– Undayçakin gapni qöy, Toşbuvi. – Çolning ham ovozi qaltirab çiqdi. – Şu kattamiznikiga borganimiz bölsin, bugunoq yölga tuşamiz.
Kampir endi özini tutolmadi. Hiqillab yiğlay boşladi. Köz yoşi yonoğini şöriş etdi.
– Borasizmi, bormaysizmi, özingiz bilasiz. Men buni aytmayapman, bovosi, bolalar bizdanmi, biz bolalardanmi uzilib boryapmiz. Bir bizamas, boşqa tengqurlarimiz ham şundayga öxşaydi… Şundan qörqişimiz kerak, bovosi, şunga yiğlaşimiz kerak, bovosi…
– Bu nima deganing?
– Deganim, demaganimma? Beş bolani kökayimiz qurib, kök tomirimiz çirib katta qildik, qiz endi mayli, birovga atalgan omonat, joyini topdi – ketdi. Taqdiri imdod – azaliy odat bu. Baxtli bölişsin. Oyda-yilda bir keladi, körib suv içgan daraxtday yaşnaymiz. Uç ul-çi, uç ul! Ullar ham har joyga soçildi, nasibasi ekan, omon-eson yurişsin! Kenjamizni körmaysizma, işi Şerobodga ovuşganakan, uyam kelindiyam oldi-ketdi, nima deymiz, davlatning işi. Nevaramdi eslasam, yuragimning suvi oqib ketayapti, bovosi. Bir tomirim çirt uzilganday, holi-madorim quriyapti. Siz erkak kişisiz, siz buni bilmaysiz, bovosi. Uç bolamni tuproqqa qöyganimda, uç bolam yerni töydirganida kuyib kul bölganman, bovosi. Öşandayoq tomirlarim çirib bölgan, bovosi. Mening quruq savlatim qolgan, quruq govoram qolgan, bovosi. Gapirganimda men gapirmayman, gulduragan ovoz otamning ovozi. Otamdan qolgan bir hovuç nur gapirtiradi, bovosi. Baxşining qizi bölmay men ölay, yaxşining qizi bölmay men ölay… Uvv-yey…
Kampir uvvos tortib yiğlab yubordi. Çol örnidan turib esdan oqqan siyoqda supani aylanib gandiraklab yura boşladi.
– Qöy endi, bas qil, Toş… Özingdi bos, Toş…
Çol hansiragan alfozda dahlizga kirdi. Çömiçda suv opkelib kampirning yuziga sepdi. Kampir bir tölğanib hardamxayol qiyofada jimib qoldi. Közini dasturxondan uzmay ihradi.
– Katta ulimizning qişloqqa dorimaganiga beş yildan oşdi, – kampir öziga-özi ingradi. – Hamsoya-ovul öğlingiz katta odam, kelişga vaqti bölmasa kerak-da, – deydi, – lekin meni yupatiş uçun aytişadi, buni bilaman. Ötirik gapiraman, ulim ötgan kuni kep ketdi, işi köp-da, iş köp, har ikki-uç oyda kep- ketib turibdi, deyman. Siz esam, telponda gaplaşib turibmiz-ku deb ovunasiz. Keça, momo, ulingiz televizorda çiqayapti deb Suluv hamsoyaning qizi çopib kirib keldi. Siz boğda edingiz. Televizorni qöydim. Maʼnoli gaplardi gapirayotuvdi, qirilib ketgur çiroq ham öçib qoldi. Ertalabgaça uxlamay çiqdim. Tong saharda örtançangiz keldi. Ena, ikki bolangiz ham katta odam böp ketgan, men özim rözğorimni bir amallayapman, birovi yordam beray demaydi, deydi. Bovosi, şu boğ ölgurdi ham, qöradagi hamma qöy-qözi-yu, oğildagi novvosniyam, sigirdiyam beraylik şunga. Sizminan menga mol-hol, dala-boğ, dovu daskaning nima keragi bor. Qutulayik, qöyaylik. Yelkamizga köç-köron ortib nimayam qilamiz?
Çol bir sapçib tuşdi:
– Nima, örtançang şunday dedimi? Özi söradimi?
– Söramadi. Bunday gapdiyam aytmadi. Lekin men közidan bildim. Közidagini uqdim, bovosi.
Çol boş egdi. Dasturxon çetini titroq qöllarining ozğin barmoqlari bilan ojizgina uşlab titkilay boşladi. Rang-röyi oqarib, hansirayotgan kampiriga qarşi borişga yuragi dov bermadi.
– Mayli, sen aytganday böladi. Örtançangni çaqir, keçqurun kelsin. Qöyga ham, molga ham, boqqa ham egalik qilsin. Ertaga ertalab yölga çiqamiz. Kattangni borib körib kelamiz.
* * *
Endi gapni “katta”nikidan eşiting.
Saharmardonda Denovdan çiqqan poyezd Toşkent vokzaliga yetib keldi. Çol-kampirni tönğiç öğilning şofyori qarşi oldi. Allambalo ulovga ötirğizdi. Maşina “katta”nikiga ravona böldi. Kampir xursand. Uçib ketayapti deysiz göyo. Çoli tuşmagurning sir boy bermagani bilan dimoği çoğ. Maşinaning yumşoq orqa örindiğida yastangan ikki duogöyning ayni dam könglida soğinçmi, sevinçmi tuyğulari neçoğli köpirib toşgani ularning özi va birgina Yaratganga ayon.
Maşina şahar çetida, suvi tip-tiniq, zilol, hayqirib oqayotgan daryo yonidagi yayrab-yaşnagan mevali boğ adoğiga yetganda sölga yöl soldi. Oçiq dahani kesib ötişi hamono çor tarafda qad rostlagan qasrmonand köp qavatli uylar oralab ketdi.
“Şaharning qişloği şu bölsa kerak” – öyladi çol. U umrida bunday salobatli imoratlarni körmagan edi. Vu-yy bularning tomlarini-çi, şifermas, tovlanadi-ya, tovlanadi, yana ularni har xil rangga böyaşibdiyam. Bundayça fason-istilda qurişgani-çi, qirrali, qirrasiz, uçburçak, törtburçak tomlar.
Maşina moviyga böyalgan, tepasiga qizil qalpoq monand ustama örnatilgan, baland devor bilan öralgan dabdabali qasr yonida töxtadi. Maşinadan tuşişdi. Haydovçi devordan ikki quloç baland keladigan qalin zirh, ulkan kulrang darvoza biqinidagi oq tugmaçani bosdi. Çol-kampir angrayib turişibdi. Yana bosdi. Ança vaqtdan söng taraq-turuq eşitilib, darbozaning kiçik eşigi oçildi. Köz-qovoği şişinqirab, oq oralagan soçi tözğin, maykaçan, tizzaişton kiyib olgan öğli Turdiqulni körişdi. Kampir şu zahoti öğliga tarmaşib, uni yuz-közidan öpa ketdi, çol iljayibgina turibdi.
– Voy bolam-a. Turdi jonim-a! Böyingdan aylanay bolam. Soğ-omonmisan, tani-joning sovma, eson-omonginamisan, aylanayin bolam…
– Yaxşiman, özingiz yaxşimisiz, kelinglar. Keling… Ey, ota, yaxşi keldingizmi? Keling, keling.
Öğil bilan otayam bağirlaşdi. Turdiqul ularni ikki çeti anvoyi gullar bilan bezangan qizğiştus keramika yotqizilgan yölak böylab baland imorat tomon boşladi. Çolu kampirning tugun-taqasini kötargan haydovçi ularning ortidan ergaşdi. Kampir mağrur, çol atrofga olazarak boqadi. Öziyam hovlimisan hovli ekan. Keng-möl. Butun hovli sathiga yam-yaşil çim yotqizilgan. Yaşil maydonning qoq örtasida şarqirab favvora otilayapti, tevaragida turli-tuman gullar barq urgan.
Beriroqda marmar hovuz. Suvi kilkillab turibdi. Uning yonida usti çiroyli, rangli yelimböz bilan yopilgan voyişayvon. Oq, kök, qizil rangli plastmassa stol-stullar örnatilgan. Çimsath oxiridagi devor yonida qatorasiga odam böyidan baland qilib örnatilgan qalpoqçiroq yoritkiçlar. Keçasi yoqişgan şekilli, hali öçirişmabdi, qatorasiga yonib turibdi. Yölak çetida ham ana şunday oqqa böyalgan temirtösin yoritkiçlar yoğdu soçadi. Baland imoratga yetmasi, söl tomonda esa yoğoçdan yasalgan ikki qavatli naqşinkor söri. Sörining ham tomi bor. Uning ham tomi böyalgan.
– Hozir… Hozir. Bir minut. Keliningiz uxlayotuvdi. Uyğonadi hozir. Risol! Risolat! Mehmon keldi…
Ular qora tus oyna bilan tösilgan boş-oyoq oynavand imorat oldidagi haligi ikki qavatli sörining birinçi qavatiga çiqişdi. Öğil imorat zinasidan kötarilib uyga kirib ketdi.
“Şaharda keç uyğonişarkan”, – öyladi ota.
“Otali olti, enali yetti töydi, bular uxlaşayapti”, könglidan ötqazdi ena.
Imoratning oyna eşigi oçilib kelin çiqdi. Sadağang ketay buyam şu ahvolda – tizza iştonda. Maykasi har holda erinikidan bir navi. Ha mayli, maydalaşmaylik, birovning egnidagi ilvasin bilan nima işimiz bor. Faqat kampirning közi bilan yer çizgani, çolning uyoq-buyoqqa alanglab nigoh opqoçganini aytib ötsak kifoya.
Kelin hol-ahvol söraşib dasturxon tuzaş uçun içkari kirib ketdi. Xudo köngliga soldimi, bu gal egniga xalat taşlab çiqdi. Bir pasda xontaxta usti noz-neʼmatga töldi. Kelin bir lagan qovurdoq opkeldi. Dasturxon atrofida öğil qişloqdagi qarindoş-uruğ, xeş-aqraboni sörab-suriştirdi. Kelin muloyimgina bölib çoy uzatib, qaynona-qaynotani yegulikka undab ötirdi.
– Bolalaring körinmaydi, bolam? – Nevaralarining uydan çiqişini sabrsizlik bilan içikib kutib turgan kampir öğliga yuzlandi.
– Nargiz Germaniyada. Bekzod lagerga ketgan. – Öğil quruqqina javob qildi.
– Attang… – çol ihranib qöydi.
– Kampir çoliga qarab jovdiradi.
– Mayli, ilohim omon bölişsin, – dedi kampir içi zil ketib.
– Yaxşi böldi kelganlaringiz. Biz ham zerikib ötirgandik, – kelin mulozamat qildi.
– Bolalar kelgaç, hammamiz jam bölib qişloqqa özimiz bormoqçi edik, – öğil gapni ulab yubordi.
– Yaxşi, yaxşi, – dedi çol.
– Bolam, Çori bovang, Sarvi xolang ham ötdi. Toji toğang ösal bölib yotibdi, dardi oğir, – dedi kampir, – qişloqqa borib turinglar, bolam…
– Hovli-joying keng-kengiş ekan, buni qara-ya, kinodagiday, – oraga tuşdi çol kampirni çalğitmoq, suhbat rovişini boşqa yoqqa burmoq uçun.
– Ha endi, ota, hovli-da bu, hovli!
– Bolam, Xurram toğangning öğli şu yerda ekan, bannisada deyişdi, bir borib körib qöysang yaxşi bölardi. Ötgan kun öpkalaganday böldi, jiyanga tilpon qildim, yaxşi gaplaşmadi, dedi-yov menimça…
– Iş köp-da, işim köp… Mayli, boraman, – öğil lanjlandi.
– Oyi, dada, ovqatga qaranglar… Qani, manavi salatdan olinglar, – kelin ösmoqçiladi.
– Hovli yaxşiyakan, – kampiri yana bir nimani gapirib yubormasligi uçun ezmalandi çol, – anavi arçalaring yaxşi ösibdi, anavilar nima, oqterakka öxşaydi?
– Bular beryoza ota, beryoza.
– Tuzuk, tuzuk. Olma-polma, gilos-pilos ekmabsan-da, ha mayli, har joyning öz rusumi bor… Bolam endi men turay, tahorat olay-da, namozimni öqib, hovlingdi bir aylanay.
Çol kampiriga maʼnili qarab, har narsani vaysayverma, deganday qilib örnidan turdi. Öğil otani hovli adoğidagi hammomga boşladi.
– Oyi, joy qilib beraymi? Bir oz damingizni olasizmi?
– Mayli, kelin, mayli, şunday qiling, bolam.
Huvillagan hovlida bir kunning ötişiyam çözilib ketdi. Ayniqsa, çol çimsath oxirida qator gurkirab ösgan arçalar ortida körinmay turgan panjarali qörada ayiqdanam katta, kallasi qöra eşigiga zörğa siğadigan it saqlanayotganiga közi tuşib orqasi tutdi:
– Buning devdan tarqaganmi? – dedi öğliga.
– Ha, endi, Bekzodingiz qiziqadi-da, ota!
– Şunday ajoyib qöraga törtta qözini taşlab qöysang, hovlingga fayz kirardi öğlim, bolang ham ovunardi, mol-holga mehr qöyardi. Buning örniga novvos boqsang ham binoyi edi… bolalaring ham bekor yurmaydi, it boqayapti degan gap qayda-yu, uyida mol- holi bilan andarmon degan gap qayoqda.
– Bolam it boqmaydi, ota, – öğil zarda qildi.
– Manavi nima?.. Şunga qiziqqan joni molga qiziqsin, deyman-da, – çol qölini paxsa qilib qörani körsatdi.
It irilladi.
– Itni itboqar boqadi. Itboqarimiz bor.
Ota öğliga ajabsinib qaradi. Boş çayqab qahrli iljaydi.
– Bu senga nima karomat körsatadi?
– Keçasi uy-joyni qöriqlaydi. Bu yer şahar, ota!
Çol itga öqrayib qaradi. It tağin irilladi.
…Oqşom çökdi. Çolu kampir haligi sörida çoy içişayapti. Kelin yelimiçakda hovliga şarillatib suv sepayapti. Eşik jiringladi. Risolat qölidagini taşlab eşikni oçdi. Qotmadan kelgan, past böyli kişi ikki qölida çelak kötarib devor böylab itxonaga qarab yurdi. “Itga ovqat opkelayapti. Itboqari şu ekan”, könglidan ötkazdi çol. Itboqarning izidan ertalabki haydovçi kirdi. Hammom tomonga yurib ikkita odam böyi xoda topib çimsath çekkasiga qoqdi. Ular orasiga oqböz tortib, marmar hovuz hamda çolu kampir ötirgan söri orasini tösdi. Söng köça eşik ortidagi maşina örindiğidan ikkita quti olib keldi-da, hovuz çetidagi stolga qöydi. Usti yopiq voyiş ostidagi stollar ustiga turli xil içimlik, şişalarni terib meva-çeva bilan bezatdi. Çolu kampir ajabsinib qarab qöyişdi.
– Bugun mehmon keladigan kun ekan, oyi, dada. Yana mehmonlar kelişayapti. Maşhur aktyor xotini bilan kelayapti. Boramiz deyişdi, yöq deyolmadik, – kelin til uçida sipoyilik qildi.
– Mehmonga kelma, deb bölarkanmi, mehmon kelgani yaxşi. Mehmoni köp uyning rizqiyam möl böladi, aylanay, – kampir kelinga röyxuşlik bergan böldi. Arça tagida kabob qöra tozalayotgan öğil ota-onasiga bir razm solib qöydi. Çol yana iljaydi. “Dovu dastgangdan örgilay, ulim…”
Çindanam televizordan tuşmaydigan maşhur aktyor xotini bilan hovli örtasiga kirib kelganda Risolat yugurgilab ularga peşvoz çiqdi. Aktyor Risolat bilan çölpillatib öpişib körişdi. Xotini ham şunday qildi, öğil Turdiqul ham bunday rusumni kanda qilmadi, bir-biri bilan yuzöpişdi qilişgaç, öğil mehmonlarga sörida örnidan tik turgan ota-onasini taniştirgan böldi. Söng mehmonlarni yetaklab, bözning ortiga olib ötdi. Çolu kampir hayratu ajabsiniş bilan bir-biriga maʼnoli qarab çök tuşdilar. Böz ortida gangur-gungur, qiyqiriq boşlandi. Suv şalopladi. Qadahlar jarangi eşitildi, kulgan kim, qiyqirgan kim…
– Bu yerlarda hayot boşqaça ekan, bovosi, – dedi kampir.
– Boşqaça. Hamma narsa boşqaça, – dedi çol ham iljayib.
– Xöş, endi nima qilamiz, bovosi?
– Ertalab tongda ketamiz. Yo, qolasanmi?
– Sizniki maʼqul. Siz nima desangiz şu! Bu gal sizniki juft böldi, bovosi.
Kampir bir nuqtaga köz qadab jimib qoldi. U qaroğida aylanayotgan köz yoşlarini çoli körişini istamasdi. Çol yuzini teskari burdi. Kampir yengi bilan yoşli nigohini artdi.
“Bözdevor” ortidagi marmar hovuz suvi yana şalopladi. Ayollar qiyqirişdi. Itboqar kallasi qozonday, qop-qora eşakday itni harsillatib yetaklab çiqdi, bir qölida itning zanjiri, bir qölida yarimlagan aroq şişasi. It söriga bir qarab irillab qöydi-da hammom tomon gandiraklab borayotgan itboqarning ortidan lökillab ergaşdi.
Oradan çorak soat vaqt ötar-ötmas çol tahorat oliş uçun hammom sari ildamladi. Yelim oftobada suv olib devor böylab yurib arçalar yonida çönqaygan çol orqasidan allanima guvillab uçib kelayotganini his qildi-da, tuyqus ögirildi, özi tomon şamol tezligida jon-jahdi bilan otilayotgan ulkan itni kördi. Miyasida çaqmoq çaqqanday böldi. Bahaybat it unga zarbu zabtda urilib tanasini tilka-tilkalab taşlaşi oniy holatda şuuridan keçib oyoq-qöli uvişib baqrayib qoldi. Şu tobda… şu tobda osmon gumburlab, yer silkinganday böldi – borliqni sörida sapçib turib ketgan Guldurak kampirning gulduragan ovozi tutdi:
– Töx-t-a-a-a!
It taqqa töxtadi. Bir aylandi-da, ğingşib ortiga qaytdi. Marmar hovuz böyidagilar taxtaday bölib qotib turişardi.
Dunyo bexabar itboqar esa muk tuşgan köyi hammom devoriga suyanib xurrak otardi.
Qöçqor NORQOBIL
“Yoşlik”2012/10
“Yoşlik” jurnaliga obuna böling · indeks 822
Obuna haqida


