Адабий дўстликни мустаҳкамлаган анжуман

0
42
марта кўрилган.

Халқимизда бола тарбиясига оид айтилган ажойиб нақли бор: “Урсанг эти, гапирсанг бети қотади”. Дунёда сиёсий жараёнлар чигаллашган, давлатлар, миллатлар ўртасида низо ва нифоқлар авж олган бир вақтда даҳшатли ахборотлар нафақат бетимизни, қалбимизни ҳам қотирмоқда. Биз ўша ҳодисаларга, нохушликларга илҳақ бўлиб, ўч бўлиб қолдик. Бир пайтлар “оҳ”, деб бош чангаллаб қоладиган воқеаларни хотиржам қабул қилишга ўргандик. Оммавий ахборот воситаларида, ижтимоий тармоқларда тарқалаётган мудҳиш ҳодисалар ҳақидаги хабарлар, фото ва лавҳалар инсон қалбини ларзага келтириш билан бирга, тобора дийдасини тошга айлантираётгани ҳам сир эмас. Бир сўз билан айтганда, ахборот асрида ахборотлар асирига айландик. Алалоқибат, одамнинг одамга, оламга, табиатга муносабати ўзгариб бораётир.

Хўш, бунга қандай тўсиқ қўйиш жоиз? Жаҳолатнинг этагидан тутиб, ерга тоблаб уриш, унга барҳам бериш учун қайси куч жонимизга аро киради? Менимча, бу куч – адабий ҳаёт, адабиёт! Мана, нима учун дунёда адабиётнинг қаддини ростлаш зарур?! Инсониятга таскин бериш учун, руҳини тарбиялаш учун, қалбни гардлардан тозалаш учун, дунёнинг, ўзининг ҳолидан кулиши, ўзининг ҳолидан хулоса чиқариш учун адабиётга саҳна яратиш жоиз. Адабиёт – дилларни дилларга, элларни элларга боғловчи кўприк. Жаҳолатни ҳуркитувчи, меҳрни улғайтирувчи, озодликни улуғловчи, адолатни қарор топтирувчи, тафаккурни давлатманд этувчи кучдир.

Мамлакатимизда сўнгги йилларда адабиёт соҳасига қаратилаётган эътибор юксак даражага кўтарилди. Шоиру носирларни рағбатлантириш, ижодкорларнинг қаддини ростлаш, манфаатдорлигини ошириш, иқтидори ва салоҳиятидан юрт равнақи, халқ осойишталиги, баркамол авлод камолоти йўлида фойдаланишга эришмоқдамиз.

Жорий йилнинг 7-8 август кунлари азим Тошкентда бўлиб ўтган “Ўзбек мумтоз ва замонавий адабиётини халқаро миқёсда ўрганиш ва тарғиб қилишнинг долзарб масалалари” мавзусидаги халқаро конференция ўзбек адабиётининг яна бир бор жаҳонга бўйлаши учун муҳим амалий қадам бўлди. Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси ташаббуси билан илк бор ўтказилган мазкур анжуман мамлакатлар ўртасидаги адабий алоқаларни янада ривожлантириш ва чуқурлаштириш, ўзбек мумтоз ва замонавий адабиётини халқаро миқёсда ўрганиш ҳамда жаҳон ҳамжамиятини ўзбек адабиёти билан таништириш йўлидаги қулай имконият бўлди.

Нуфузли адабий анжуманда Озарбайжон Ёзувчилар бирлиги раиси, атоқли ёзувчи Анор, Қозоғистон Ёзувчилар уюшмаси раиси Улуғбек Есдавлат, Тожикистон Ёзувчилар уюшмаси раиси Низом Қосим, Ҳиндистоннинг Панжоб штати Ёзувчилар ассоциацияси раиси Дев Бхадраж фахрий меҳмон сифатида иштирок этди. Шунингдек, АҚШ, Арманистон, Афғонистон, Беларусь, Германия, Жанубий Корея, Канада, Қирғизистон, Литва, Миср, Молдова, Нидерландия, Озарбайжон, Россия, Сербия, Туркия, Туркманистон, Украина, Франция, Ҳиндистон, Швеция, Эрон, Япония каби дунёнинг йигирма беш давлатидан 37 нафар ёзувчи ва шоирлар, таржимонлар, адабиётшунос олимлар қатнашди.

Ўзбекистон Республикаси Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Ўзбекистон Фанлар академияси ҳамда қатор вазирлик ва ташкилотлар халқаро конференциянинг юксак даражада ташкил этилишига яқиндан кўмаклашди.

Дастурга мувофиқ, халқаро конференция

7 август куни бошланди. Анжуман қатнашчилари дастлаб Адиблар хиёбони ва Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасининг янги биноси, уюшма ва “Ижод” жамоат фонди фаолияти, у ерда яратилган шарт-шароитлар билан танишди. Шундан сўнг меҳмонлар Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетига борди. Меҳмонлар буюк мутафаккир, ҳазрат Алишер Навоий ҳайкали пойига гул қўйиб, ҳурмат бажо келтирди.

Мазкур таълим даргоҳида халқаро конференциянинг очилиш маросими бўлиб ўтди.

Ўзбекистон Республикаси Президенти

Шавкат Мирзиёевнинг халқаро конференция иштирокчиларига йўллаган табригини Ўзбекис­тон Республикаси Олий Мажлиси Сенати раиси Ниғматилла Йўлдошев ўқиб эшиттирди. Таб­рик асносида давлатимиз раҳбарининг адабий ҳамкорликни йўлга қўйишнинг бугунги кун ва келажак учун зарурати борасидаги таклиф ва мулоҳазалари хорижий меҳмонларда улкан таассурот қолдирди. “Ҳозирги нотинч ва таҳликали замонда бутун башарият олдида пайдо бўлаётган, биз илгари дуч келмаган ғоят мураккаб муаммолар, глобал хавф-хатарларни биргаликда бартараф этиш, шу йўлда барча эзгу ниятли инсонларни бирлаштиришда, дунё аҳолисининг қарийб учдан бир қисмини ташкил этадиган ёшларни гуманистик ғоялар руҳида тарбиялашда бадиий сўз санъатининг ўрни ва масъулиятини ҳар қачонгидан ҳам юксалтириш зарурлигини бугун ҳаётнинг ўзи тақозо этмоқда”, дея келтирилади табрикда.

Шу ўринда, атоқли адиб Абдулла Қаҳҳорнинг “Адабиёт – атомдан кучли, лекин уни ўтин ёришга сарфламаслик керак”, деган мулоҳазаси ёдга тушади. Дунёнинг йирик мамлакатлари орасида инсониятни барбод этувчи қурол яратиш “пойга”си кетаётган паллада Инсонга берилган Яратганнинг бебаҳо неъмати – СЎЗ қудрати билан башариятни эзгуликка чорлаш, дунёни таҳликалардан холи қилиш, тинчликка эришиш, адолатли жамият барпо қилиш – энг муҳим ечим, энг тўғри йўлдир. Бу борада Президент ўз табригида “Адабий дўстлик – абадий дўстлик”, деган тамойилни келтириб ўтади.

Ўзбек адабиётининг илдизи узоқ тарихга бориб тақалади. Асрлар давомида комил инсон тарбияси, адолатли жамият, шахс эркинлиги, Ватан озодлиги, бунёдкорлик, бағрикенглик, одамийлик каби ўлмас фазилатларни тараннум этиб келаётган мумтоз ва замонавий адабиётимизнинг сара асарларини дунё саҳнига олиб чиқиш, таржима қилиш, тарғиб этиш ижодкорлар, тил ва адабиёт мутахассислари олдидаги муҳим вазифа экани айтилган. Бу борада юртимизда, хусусан, чет тилларини мукаммал ўзлаштирган иқтидорли ва малакали кадрлар тайёрлаш, зарур жиҳоз ва технологиялар билан таъминланган олий ўқув юртлар базаси яратилган.

Шунингдек, табрикда Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси ва дунёда ўзбек адабиётини тарғиб этаётган, таржимонлар, адабиётшунос олимлар, ёзувчи-шоирлар ўртасида Ўзбек адабиётининг хорижий дўстлари кенгашини тузиш таклифи берилган.

Анжуманда миллий адабиётимизни равнақ топтириш йўлидаги эзгу саъй-ҳаракатлар акс эттирилган видеоролик намойиш этилди. Иштирокчилар томонидан шўъбаларга бўлинган ҳолда ўзбек мумтоз ва замонавий адабиётини хорижда ўрганиш ва тарғиб этиш, уларни бошқа тилларга таржима қилиш, бадиий таржима соҳасида мутахассислар тайёрлашдаги халқаро илғор тажрибалар, халқаро ижодий алоқаларни кучайтиришнинг долзарб масалалари атрофлича муҳокама этилди.

Халқаро конференция доирасида Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси ҳамда Озарбайжон, Қозоғистон, Тожикистон, Қирғизистон давлатлари ёзувчилар бирлиги ва уюшмалари ўртасида меморандум, Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси муассислигидаги адабий нашрлар ва нуфузли халқаро адабий газета ва журналлар таҳририятлари ўртасида ҳамкорлик шартномалари имзоланди. Хусусан, “Ёшлик” журнали таҳририяти Россиянинг “Иностранная летература”, “Роман-газета” журнали, Украинанинг “Адеф-Ук­раина” нашриёт уйи билан ҳамкорлик бўйича келишувга эришди.

Пойтахтимиздаги диққатга сазовор масканлар, кутубхона ва музейлар, тарихий қадамжолар тадбир қатнашчиларида катта таассурот уйғотди. Турли ижодий учрашув ва мулоқотлар, китоблар кўргазмаси, мушоиралар тадбирга ўзгача завқ бағишлади.

Халқаро анжуманнинг иккинчи куни меҳмонлар Шарқ дарвозаси, қадимий ва ҳамиша навқирон Самарқанд шаҳрида бўлиб, юртимизнинг бетак­рор тарихи ва бугунги қиёфаси билан танишди.

Анжумандан сўнг конференциянинг хорижий иштирокчилари ўз мамлакатларида Президент таб­ригида билдирилган фикр ва таклифлар ҳамда “Ўзбек мумтоз ва замонавий адабиётини халқаро миқёсда ўрганиш ва тарғиб қилишнинг долзарб масалалари” мавзусидаги халқаро конференция бўйича муносабатларини билдириб ўтган. Озарбайжон Ёзувчилар бирлиги раиси, атоқли ёзувчи Анор муаллим Озарбайжон матбуотида қилган чиқишларида бу борада алоҳида тўхталган. Бу эса, мазкур конференция сарҳисоби натижадор эканини кўрсатади.

Ўзбек адабиёти кўп асрлик тарихга эга. Миллий адабиётимиз инсоният цивилизацияси ривожида алоҳида ўрин тутиб келган. Бебаҳо маънавий меросимиз асрлар давомида миллий қадриятлар асосида такомиллашган, бугунги кунда эса жаҳондаги илғор тенденцияларни ҳам ўзлаштириб, шу асосда замонавий, илғор қарашларни ва асрий анъаналарни бирлаштирган ноёб ҳодисага айланган. Шунинг учун ҳам жаҳон олимларининг ўзбек мумтоз ва замонавий адабиётига қизиқиши катта бўлди. Зеро, адабий дўстлик – абадий дўстликнинг асосини яратади.

Фахриддин Ҳайит

 

МУЛОҲАЗА БИЛДИРИШ

Мулоҳаза киритилмади!
Исми шарифингизни киритинг.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.