6 daqiqada öqiladi

243 marta körilgan

Adabiyotning farahbaxş tongi

…Adiblar xiyobonini birinçi bor aylandim. Köklam ança ulğaygan. Yaproqlar, gulu maysalarga quvvat ulaşayotgan aprel quyoşining tafti qoraçiğingga botsa-da, sölim manzara nigohingga singib, qalbingni zavq bilan siylaydi. Benihoya huzurlanasan! Xiyobonda xalqimizning otaşqalb farzandlari – özbek adabiyotining yirik namoyandalari siymosi viqor bilan boqib turganini his etasan. Mana, ularning ravşan tuyğulari mening dilimda ham ötyapti. Betizgin xayollar oğuşida qolaman.

…Qay bir davraga kirsam, şu mavzuda gap boşlanadigan böldi: “Tabriklayman! Şoir-yozuvçilarga  katta eʼtibor qaratilyapti…”. Jilmayib, xijolatomuz tasdiqlayman, köksim ğoz böladi…

Ular boşqa sohada mehnat qiladi: öqituvçi, şifokor, harbiy, quruvçi, tadbirkor… Qoğoz qoralamasa-da, barçasi özini adabiyotga daxldor his etadi. Umuman olganda, har bir inson adabiyotga daxldor. Çunki, ijodning özagi inson omilidir. Adabiyot inson tafakkurining mahsuli bölsa ham ilohiy qudratdan quvvatlanib turadi. Demakki, söz – qudrat, söz – faroğat…

Qaysi millat adabiyotining tomiri baquvvat bölsa, ana şu xalqning tafakkuri teran, maʼnaviyati mustahkam böladi. Mir Alişer Navoiy, Zahiriddin Muhammad Bobur, Abdulla Qodiriy, Oybek, Erkin Vohidov, Abdulla Orif kabi önlab, yuzlab özbek adabiyotining ustunlari suyab turgan maydonning yuki, salobati, talabi böladi. Axir millatni millat, xalqni xalq qiladigan bu – adabiyotdir. Bir asr muqaddam Çölpon aytganidek, “Adabiyot yaşasa – millat yaşar”.

Dunyoda axborot texnologiyalari jadal rivojlanmoqda. Davrning öqdek şiddati oldida odamzot ojiz qolayotir. Turli axborotlar, voqea va tafsilotlar odamlarni şoşib yaşaşga çoğlantiryapti. Yot ğoyalar, qaraşlar tahdidi ortib borayapti. Qalbga zarba beradigan, parçalaydigan, yöldan ozdiradigan, jazavaga tuşiradigan, tobe qilib, umrni behuda sarf etadigan mafkuralar beixtiyor şuurimizga singib, odat tusiga kirib bormoqda. Bozor iqtisodiyoti va globallaşuv jarayonlari bilan boğliq mana şunday murakkab şaroitda adabiyotning qaddini rostlaş, köngil ozuqasi, qalb tarbiyaçisi bölgan kitobning nufuzini kötariş, keng tarğib qilişga tobora ehtiyoj sezilmoqda. Ijod ahlining hayotiy manfaatlarini taʼminlaş, jamiyat taraqqiyoti uçun beqiyos ahamiyatga ega bölgan ijodiy mehnatni qadrlaş, adabiyotni yoşlar hayotining muhim va munosib qismiga aylantiriş bajarilişi lozim bölgan dolzarb vazifa ekanini körsatdi.

Bugun mamlakatimizda barça sohalar kabi milliy adabiyotimizni yangi bosqiçga olib çiqiş böyiça ham keng kölamli işlar olib borilayotir. Jumladan, Özbekiston Yozuvçilar uyuşmasining “Dörmon” ijod uyi va poliklinikasi tubdan rekonstruksiya qilindi. Uyuşma qoşida “Ijod” jamoat fondi tuzildi. Adiblar xiyoboni barpo etildi. Yam-yaşil libosga qöndirilgan qahrabodek xiyobonda Yozuvçilar uyuşmasi uçun yangi bino bunyod etildi. Hududlarda uluğ adiblarimiz nomlari bilan atalgan ijod maktablari, madaniyat va istirohat boğlari qurilişi qizğin tus oldi. Adabiyotimiz atoqli namoyandalarining yubiley sanalari munosib nişonlanmoqda, isteʼdodli yoşlarni tarbiyalaş, ularni qöllab-quvvatlaş maqsadida turli ijodiy anjumanlar ötkazilmoqda. Yoş ijodkorlarning ilk kitoblari davlat hisobidan “Birinçi kitobim” loyihasida köp ming nusxalarda naşr etilib, taʼlim maskanlari va kutubxonalarga yetkazib berilmoqda.

Asrlar silsilasida toblangan haqiqat şuki, şoiru nosir, olimu muallimni eʼzoz etgan, adabiyotga rahnamo bölgan davlat ravnaq topaveradi.

Özbekiston Respublikasi Prezidenti Şavkat Mirziyoyevning “Özbekiston Yozuvçilar uyuşmasi faoliyatini yanada takomillaştiriş töğrisida”gi qarori bu borada qöyilgan yana bir ulkan odim böldi. Mazkur tarixiy hujjatda “Davlat – maʼnaviyatning boş homiysi” bölişi ustuvor tamoyil etib belgilandi.

Jamiyatimizda milliy ğoya, yangiça tafakkur va keng dunyoqaraşni şakllantiriş, yoş avlodni Vatanga muhabbat va sadoqat, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmat ruhida tarbiyalaş, uyuşma aʼzolarining ijtimoiy-maʼnaviy faolligi va masʼuliyatini oşiriş, ularni xalqimizning qadimiy tarixi va boy madaniyatini, el-yurtimizning fidokorona mehnati bilan erişilayotgan tub özgarişlarni teran aks ettirişga qaratilgan yuksak badiiy asarlar yaratişga rağbatlantiriş, şoir va yozuvçilarning moddiy va maʼnaviy manfaatlarini, mualliflik huquqlarini himoya qiliş, maşaqqatli ijodiy mehnatini adolatli baholaş böyiça aniq körsatmalar berilgan.

Ustoz ijodkorlarining salohiyati va mahoratidan yoşlarni keng bahramand etiş, yoş isteʼdod sohiblarini izlab topiş, ularning iqtidorini röyobga çiqariş uçun çuqur öylangan, zamonaviy ilm-fan yutuqlariga asoslangan innovatsion usullarni işlab çiqiş va joriy etiş qatʼiy belgilangan.

Mazkur qaror asosida dunyo adabiyotining eng yaxşi namunalarini özbek tiliga tarjima qiliş va çop etiş, mumtoz va zamonaviy adabiyotimizning sara namunalarini xorijiy tillarga ögiriş va çet ellarda tarğib etiş tizimi yaratiladi. Axborot texnologiyalari asrida internet yoşlar hayotining muhim qismiga aylangani inobatga olinib, özbek tilidagi Internet adabiyoti şakllantiriladi. Mumtoz adabiyotimizni, xususan, Alişer Navoiy asarlarini xalqimizga yanada yaqinlaştiriş, bu noyob merosni maʼnaviyatimizning hayotbaxş manbaiga aylantiriş ham közda tutilgan.

…Zargar qimmatbaho metaldan, adib sözdan zebu ziynat yasaydi. Moddiy ziynat tanni, söz gavhari qalbni bezaydi. Şu bois botiniy gözallik hamişa eʼzozlanadi. Qalb meʼmorlari bölgan ijodkorlarga eʼtibor qaratiş, ularning hayotiy manfaatlarini himoyalaş, turmuşini yaxşilaş ijodiy mehnat samaradorligini oşirişga xizmat qiladi.

Mazkur qaror asosida Toşkent şahrida yaşab ijod qilayotgan ijodkorlarni imtiyozli ipoteka krediti asosida uy-joy bilan taʼminlaş, şuningdek, viloyatlarda yaşab ijod qilayotgan Yozuvçilar uyuşmasi aʼzolari uçun uy-joylar ajratiş aniq belgilangan.

Uşbu muhim hujjatda şoiru nosirlarning salomatligini doimiy nazorat qilib boriş,  “Dörmon” ijod uyi kabi ilhombaxş maskanlar sonini oşiriş borasida ham alohida körsatmalar berilgan. Bunga köra, yurtimizning eng sölim göşalari bölgan Toşkent viloyatining Parkent tumanidagi “Parkent”, Jizzax viloyatidagi “Zomin” ijod uylari yangi zamon talablari asosida adiblarga xizmat qilişi qayd etilgan.

Çinakam adabiyotning öz zalvarli yuki böladi. Bir satr oniy lahzada yaralgandek öquvçida taassurot qoldirsada, uning ortida betizgin öy-xayollar girdobidagi bedorlik – maşaqqatli mehnat yotadi. Bugun yengil-yelpi qoralamalarini “şoh asar” bilib peşma-peş kitob çiqaradiganlar soni tobora ortgan bir davrda çinakam adabiyot tarğibotçilari, Özbekiston Yozuvçilar uyuşmasi muassisligidagi adabiy-badiiy naşrlarning faoliyatini qöllab-quvvatlaş, taʼsirini kuçaytiriş, aholi orasida keng tarğib qiliş   uşbu qaror bilan yanada mustahkamlandi.

Mamlakatimizdagi qator işlab çiqariş korxonalari, xöjalik birlaşmalari, kompaniyalar va banklar bilan madaniyat va sanʼat taşkilotlari örtasida yölga qöyilgan “Döstlar klublari” faoliyatining ijobiy samara berayotgani inobatga olinib, Özbekiston Yozuvçilar uyuşmasi muassisligidagi naşrlar va mamlakatimizdagi nufuzli işlab çiqariş korxonalari örtasida kelişuv asosida hamkorlik şartnomalari imzolandi. Xususan, “Yoşlik” jurnali tahririyati  “Universal Packing Masters” masʼuliyati çeklangan jamiyati bilan “Döstlar klubi”ni tuzdi. Özbekiston Yozuvçilar uyuşmasining hududiy bölimlari ham mana şunday jarayonni amalga oşirmoqda.

Hududlarda taşkil etilgan Ibrat, Hamid Olimjon, Zulfiya, Ibroyim Yusupov, Erkin Vohidov, Abdulla Oripov, Muhammad Yusuf nomidagi ijod maktablari öquv dasturlarini takomillaştiriş, ilmiy va ijodiy jihatdan şakllantiriş, iqtidorli öğil-qizlarni tanlab oliş böyiça ham alohida körsatmalar berildi.

Mamlakatning mudofaa tizimi el-yurt tinçligi va Vatan sarhadlarini himoya qiladi. Adiblar, şoir-yozuvçilar ijodi bilan millatni, xalqni yot ğoya va mafkuralardan asraydi. Şu bois mazkur qarorda yoşlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalaş böyiça harbiy qismlar va “Temurbeklar maktablari”da maʼnaviy-maʼrifiy işlarni jadallaştiriş közda tutilgan.

Ön beş yil muqaddam tengdoş ijodkor döstlarimiz yurtimizdagi nufuzli oliygoh tasarrufida oçilgan “Oliy adabiyot” kursiga yuksak orzular bilan hujjat topşirib öqişga kirgan edi. Kursning mutaxassisligi böyiça tegişli malaka talablari belgilanmagani sabab öquv jarayoni yakunida mutaxassislik diplomini oliş qiyinçiliklar tuğdirib, dilxiraliklarga sabab bölgandi. Öşa davrda mutasaddi vazirlik va idoralar bu borada bir töxtamga kelolmadi. Yuksak manzillarni közlagan kursning “umri poyoniga yetib” yopildi. “Özbekiston Yozuvçilar uyuşmasi faoliyatini yanada takomillaştiriş töğrisida”gi qaror yoş ijodkorlarning bu boradagi orzu-intilişlariga mustahkam poydevor yaratdi. Alişer Navoiy nomidagi özbek tili va adabiyoti universiteti qoşida Oliy adabiyot kursi taşkil etiladigan böldi. Endi mazkur kursga talabalarni qabul qiliş oliy taʼlim muassasalarining magistraturaga öqişga qabul qiliş tartibi töğrisidagi Nizomga  muvofiq amalga oşiriladi.

…Parça bulut oftob yuzini silab ötadi. Quşlar “çuğuri”ga barçasi hamohang keçadi. Bir guruh qizlar kulgusi yangraydi. Qölida kitob-daftar tutgan, yoşlik sururidan sarmast dugonalar Adiblar xiyobonida hassos şoira Zulfiyaxonimning mehmoni bugun. Ha, şunday, ular şoira siymosi aks etgan haykal poyida oydin orzulari, xarir tuyğulari haqida suhbatlaşadi…

Men esa iftixor bilan xiyobondan ijodga, nurli maskanga qaytaman…

Faxriddin Hayit

“Yoşlik” jurnaliga obuna böling · indeks 822

Obuna haqida

Izohlar

Hozirça izoh yöq. Birinçi bölib fikringizni yozing.

Siz nima deysiz?

Izoh tahririyat körib çiqqaç, eʼlon qilinadi.

Oldingi
Keyingi

Şu ruknda köp öqilganlar

Barçasi (112)