Qaçon yölim qoraqalpoq diyori sari tuşsa, Ibroyim oğaning Otajon Xudoyşukurovga bağişlab yozgan satrlari yodimga kelaveradi:
El mehri sönmas yuzingdan,
Uluğ daryoi azimdan,
Qoraqalpoq, Xorazmdan,
Esar Jayhun şamollari.
Ibroyim der: el nafasi,
Amuning sirli şarpasi,
Umrimning boqiy sabosi,
Salom, Jayhun şamollari!
Jayhun şamoli, Amu suvlaridan bahra olib yaşayotgan katta el bu – özbegu qoraqalpoq. Kamolot va taraqqiyot yöliga birga çiqqan mard, tanti, işbilarmon, maʼnaviyati yuksak, imoni mustahkam, halol va pok qalbli millatdir – özbegu qoraqalpoq. Ibroyim Yusupov esa ana şu ikki millatning ardoqli farzandi, katta şoiridir. Ibroyim oğa bilan tengdoş, safdoş, yelkadoş adib Tölepbergen Qayipbergenov ham xuddi şunday: har ikki xalq uçun ham birday suyuklidir. Ularning izdoşlari – Ulmambet Xöjanazarov, Tölepbergen Matmurodov, Kengesbay Rahmonov, Örozboy Abdurahmonov, Kenesbay Karimov, Muradbay Nizanov, Baxtiyor Genjamurod kabilarning asarlari ham qorqalpoq uçun qançalik qadrli bölsa, özbek uçun ham ana şunday qadr-qimmatga ega. Aslida bu adabiyot özbek va jahon adabiyotining toza buloqlaridan bahramand böliş bilan bir qatorda Ajiniyoz, Berdaq, Kunxöja singari buyuk oqinlar merosidan suv içgan, nasibador bölgan…
Bu galgi safarim davomida millat, xalq, Vatan uçun xolis xizmat qilgan, hayotini şu xayrli yölga sarf etgan adabiyot namoyandalarini ziyorat etiş va yana bir karra yodga oliş, şuningdek, muhtaram Prezidentimiz Şavkat Mirziyoyev taşabbusi bilan taşkil etilgan Ibroyim Yusupov nomidagi ijod maktabi bilan yaqindan tanişiş, qalamkaş yoşlar va ularning ustozlari bilan dildan suhbatlaşişni maqsad qildim.
Qoraqalpoğiston xalq şoiri Kenesbay Karimov hamrohligida dastlab Ibroyim oğa mangu qönim topgan maskanni ziyorat qildik. Keyin Çimboyga – oğa tavallud topgan ovul sari yöl oldik. Atrofda keng paxta dalalari, kuzgi boğlar, biri-biridan körkam ovullar közga taşlanadi.
– Ötmişga qaytib iş köriş xayrlidir, degan gap bor xalqimizda. Tarixni biliş, uni örganiş va kelajak avlodga yetkaziş esa hammamizning burçimiz, – deydi Kenesbay oğa. – Uluğlarimizdan Berdaq va Kunxöjaning ramziy maqbarasi, ularning hayoti va ijodiga bağişlangan muzey qad rostlaşi, ajoyib boğ yaratilib, kommunikatsiya tarmoqlarining olib kelinayotgani hammamizni quvontirdi.
Darhaqiqat, bu xayrli işlar zamirida ajdodlarga yuksak ehtirom, avlodlar qalbida Vatan tarixiga, ötgan buyuk bobolarga nisbatan mehr-muhabbat, daxldorlik tuyğusini şakllantiriş, ularda faxru ğurur hislarini uyğotişdek ezgu maqsad mujassam. Şu maʼnoda bunday ziyoratgohlar maʼnaviyatimizga xizmat qilayotgani bilan qadrli va azizdir…
Yölimizni Toşkent davlat agrar universiteti Nukus filialiga qaraşli akademik litsey tomon burdik. Litsey rahbari Esnazar Madrimov bizni möjazgina muzeyga boşlab kirdi. Bu yerdagi eksponatlar – kitoblar, yozuv maşinkasi, suratlar, soatlar, qalamu ruçkalar, qölyozmalar – hamma-hammasi Ibroyim oğa haqida hikoya qiladi. Muzeydagi bu buyumlar bir paytlar Özbekiston Qahramoni Ibroyim Yusupovga xizmat qilgan. Ular şoirning söz ustida çekkan zahmatlariga, hayotining baxtli va mahzun pallalariga tilsiz guvoh bölişgan. Biroq qalb nigohi ila teran nazar taşlagan odam buyumlarning sokin sözlarini, albatta, eşitadi. Ibroyim Yusupov otliğ yetuk söz salafining ijod va hayoti bilan yaqindan tanişadi.
– Davlatimiz rahbari Qoraqalpoğistonga taşrifi davomida Çimboy tumaniga, xususan, bizning litseyga kelgandilar, – deydi litsey direktori E. Madrimov. – Prezidentimiz öqituvçi va öquvçilarning taşabbusi, Ibroyim oğaning oila ahli va döstlari kömagi bilan taşkil etilgan muzey bilan tanişdi va bu xayrli işdan mamnun böldi…
Ibroyim Yusupov yaşagan uy. Öz sohibi kabi odmi, ortiqça haşamdan xoli xonadon. Insonni joy emas, joyni inson uluğlaydi, degan gap bor xalqimizda. Bu xonadonda, bu ovulda Ibroyim Yusupov yaşab ötganligi tufayli ham bugun u aziz maskanga aylangan. Elning kattadan kiçigigaça Ibroyim oğa bilan faxr etişlarini his qildim.
Xabaringiz bor, Prezidentimiz 2017-yil 21 yanvar kuni Qoraqalpoğiston Respublikasiga safari çoğida Nukus şahrida Ibroyim Yusupov nomidagi ixtisoslaştirilgan maktab-internat oçiş, maktab oldida şoir haykalini örnatiş böyiça topşiriq bergandi. Qisqa fursatda uç qavatli ziyo maskani barpo etildi. Hozir mazkur ijod maktabida asl isteʼdod egalari taʼlim-tarbiya olyapti.
Maktabga kiraverişda Ibroyim Yusupov siymosi: “Mening izdoşlarim taʼlim olmoqda, ertaga bu yoşlar millati, xalqi, yurtining koriga yaraydigan öğil-qizlar bölib ulğayişadi”, deyayotgandek taassurot qoldiradi.
Davlatimiz rahbarining 2017-yil 15-16 dekabr kunlari Qoraqalpoğiston Respublikasiga taşrifi çoğida maktab-internatda bölib, öquvçilarga yaratilgan şaroitlar bilan yaqindan tanişdi. Öqituvçi va öquvçilar, qoraqalpoğistonlik adiblar bilan uçraşdi. Uçraşuv çoğida Prezidentimiz bu yerni maʼnaviyat maskaniga aylantiriş, atoqli şoir va yozuvçilarimiz ijodini xalqimizga va butun dunyoga tarannum etiş, ular örtasida ijodiy tanlovlar ötkaziş, jamiyatda kitobsevarlik muhitini şakllantiriş, ayniqsa, yoşlarni kitobga qaytariş zarurligini aytib ötdi. Maktab öquvçilariga maxsus avtobus sovğa qildi. Mamlakat rahbari bilan bölgan uçraşuv bir umr yoşlarning qalbida totli xotira sifatida qolişi, ularni yanada çuqur bilim olişga, ijod sirlarini özlaştirişga daʼvat etişi şubhasiz.
– Prezidentimiz bilan uçraşuv menda va tengdoşlarimda juda katta taassurot qoldirdi, – deydi maktab öquvçisi Berdibek Aytmuratov. – Men bu uçraşuvda Ibroyim Yusupov xotirasiga bağişlangan şeʼrimni öqib berdim. Ozgina hadik yöq emas edi, Xudoga şukur, maʼqul keldi. Prezidentimiz meni yanada öqib-izlanişga daʼvat etdilar. Ha, ayni damlarda men dunyodagi eng baxtiyor öquvçiman. Şunday yurt farzandi ekanimdan ğururlanaman.
Qoraqalpoq tili va adabiyotini örganişga ixtisoslaştirilgan maktab-internati 216 öringa möljallangan bölib, sinf xonalari proyektor va kompyuterlar bilan jihozlangan. Kimyo, biologiya, fizika fanlari uçun öquv-laboratoriya xonalari ham mavjud. Şuningdek, yuz öringa möljallangan faollar zali, tarjima markazi va kiçik bosmaxona, yuz örinli yotoqxona, ellik örinli oşxona öquvçilar ixtiyorida.
Ularga 34 nafar yuqori malakali öqituvçilar dars berişadi. Maktabda “Ifodali öqiş”, “Notiqlik sanʼati” kabi qöşimça darslar hamda “Biz – Ayoziy izdoşlari” (Ibroyim Yusupov Ayoziy taxallusi bilan ham ijod qilgan), “Yoş adabiyotşunoslar”, “Publitsistik asar sirlari” tögaraklari yölga qöyilgan. Biroq bu kam. Nazarimda ijod maktablarining boşqa taʼlim dargohlaridan farq qiladigan jihatlari xususida öylaş kerak. Bu borada katta ilmiy-ijodiy tajribaga ega pedagog olimlar, şoiru adiblarning maslahatlariga suyanilsa, taʼlim sifati yanada oşadi.
Bugun maktab kutubxonasida 1500 nomdagi badiiy kitob bor. Uşbu kitoblarning ming donasi Özbekiston Yozuvçilar uyuşmasi tomonidan sovğa qilindi. Albatta, bu juda oz. Bunday xayrli işlarni boşqa taşkilotlar ham yölga qöysa, maktab kutubxonasi yanada boyiydi.
Yana bir mulohaza. Ibroyim Yusupov maktabida özbek va qoraqalpoq adabiyotiga bağişlangan muzeyga ehtiyoj bordek, nazarimda. Sababi, yoşlar adabiyot bilan boğliq tasavvur va fikrlarini yuksaltirib borişlari kerak. Albatta, bunda muzeyning xizmati katta böladi.
– Prezidentimiz Ibroyim Yusupov maktabiga kelganlarida, ijodkor öquvçilarning har ön nafariga bitta taniqli şoir yoki yozuvçini biriktiriş taklifini bergan edilar, – deydi Kenesbay oğa. – Biz allaqaçon bu taklifni amalga oşirişga kirişganmiz. Elning suyukli ijodkorlari bilan bölib ötayotgan muloqotlar yoşlarning ijodiga ijobiy taʼsir qilayotgani barçani birdek quvontirmoqda. Şuningdek, uyuşma va ijod maktabi hamkorligida ijodiy uçraşuvlar, kitob taqdimotlari, adabiy keçalar ötkazişni yölga qöyganmiz.
Maktabning qişki va yozgi sport maydonlari farzandlarimizning jismonan tetik, soğlom bölişlariga xizmat qiladi. Şogirdlarning yutuqlari har doim ustozlarni quvontirib kelgan.
– Öquvçilarimning barçasi iqtidorli. Ularga yaratilgan şart-şaroitlarni körib kişining yoşlikka qaytgisi va şu maktabda tahsil olgisi keladi. Maktabimizda yaratilgan imkoniyatlardan samarali foydalanib, katta yutuqlarni qölga kiritayotgan öquvçilar köp, – deydi maktab-internatining maʼnaviy-maʼrifiy işlar böyiça direktor örinbosari Mambetmurod Reymov. – Isteʼdodli ijodkor Abduraşid Smaylov Yoşlar ittifoqining Qoraqalpoğiston Respublikasi Kengaşi tomonidan ötkazilgan “Ayoziy izdoşlari” tanlovining respublika bosqiçida birinçi örinni egalladi. Gulparşin Joldasboyev esa şu yilning 1-7 iyul kunlari Yaponiyada ötkazilgan “Sakura Sience Exçange program in Japan” nomli anjumanga iştirok etib keldi. 10-sinfda tahsil olayotgan öquvçimiz Davlatyor Şariboyev sportning “Qöl jangi” turi böyiça Özbekiston Respublikasi çempionatida iştirok etib, 3-örin sohibi böldi. Şu maʼnoda biz öquvçilarimizning kelajagiga katta umid bilan qaraşga haqlimiz.
Uluğlardan eşitganim bor: dunyoda isteʼdodsiz odamning özi yöq. Hammaning u yoxud bu kasbu hunarga iqtidori böladi. Faqat u vaqtida ilğanib rivojlantirilsa, kifoya. Şubhasiz, niholga ham özini tutib olgunga qadar parvariş zarur. Bu ijodkor yoşlar bamisoli bir nihol. Ijod maktablari esa ularni barkamol bölib ulğayişlariga kömak beradi. Şu çoğ negadir Zahiriddin Muhammad Boburning uşbu misrasi yodimga kelmoqda: “Yölçi yölni na bilsun, to rahnamo körsatmagay”.
Muhtaram Prezidentimiz katta ğoyani amalga oşirdilar. Endi uning natijalari ustida halol mehnat qiliş zarur. Ana şundagina bu ilm maskanlaridagi tolibi ilmlar ertaga mamlakat xizmatiga yaraydigan çinakam vatanparvar, elparvar kişilar bölib kamol topişadi.
Ğayrat MAJID
1976-yili tuğilgan.
Özbekiston Milliy universitetining jurnalistika fakultetida tahsil olgan. “Gulsanam”, “Heç kimga öxşamaysan”, “Közlaringni soğinaman”, “Işqqa borar yöl” kabi kitoblari naşr etilgan.
“Yoşlik” jurnaliga obuna böling · indeks 822
Obuna haqida

