5 daqiqada öqiladi

861 marta körilgan

Zominning körkam sözlari

Zominning körkam sözlari

Xaritaga qarasangiz, Samarqand va Farğona orasida tizma toğlar uzalib yotibdi. Şimoli adoqsiz daşt… Xuddiki ulkan ummonda tölqinlar şu devor-toğlarga kelib urilib, yana ortga qaytadigandek taassurot qoldiradi. Zamonlar oşa şunday ham bölgan: buyuk köçişlar asnosi Turkiston toği yoqasini köplab turkiy ellar makon tutgan, asrlar böyi bu yerda eliboy tamadduni gullab-yaşnagan. Bugungi Zomin tumani mazkur tabiiy-geografik hudud va tarixiy-madaniy maskanning bir bölagi bölib, köhna duru javohirlarni öz bağrida asrab kelmoqda. Gözal tabiati, şonli ötmişini qöyaturing, hozir ham zominliklar diliyu tilida yaşayotgan söz va iboralarni aytmaysizmi. “Zominning til qomusi” (Bosim Töyçiboyev, Qozoqboy Qaşqirli) kitobini varaqlarkansiz, xalqimiz şunçaki gapirganda ham qançalik obrazli gapirişiga qoyil qolasiz. Elimizning tafakkuri jilolaridan könglingiz yayraydi. Bu imlolarni sizga töliq yetkaziş uçun transkripsiyadan foydalanilgan.

ABQARA – Janubi-ğarb tomon. Абқараның шамалы турдыма, hava жавады – Janubi-ğarb tomondan şamol tursa, yomğir yoğadi.

AZAN ALAGӘVGҰM – ozon olagavgum. Tunning kun bilan almaşiş oldi, “subhi kozib”.

AYQARA – oyqoro. Çoponning bir öngirini boşga, ikkinçisini oyoq tomonga qilib yopinib yotiş. Irgәş чапанды ayqara жавып жатыр – Ergaş çoponni oyqora yopinib yotibdi.

АЙТУВЛЫ – OYTUVLI. Atoqli, taniqli. Hayat Şadman − Забындың айтувлы шайыры – Hayot Şodmon − Zominning taniqli şoiri.

ALAAVUZ – oloovuz. 1. Qaraşlar har xilligi, gapning bir joydan çiqmasligi holati ifodasi. Шуйтып alaavuz bop jұrәbersәk gөrәm бомаймыз – Şunaqa qilib ola oğiz bölib yuraversak, heç balo qilolmaymiz. 2. Hamişa köpçilikka qarşi gap aytadigan odam.

АЛАҒАЙЫМ – oloğoyim. Beğam, beparvo. Er жаныварам taza алағайым ekәn – Eriyam juda beparvo ekan.

АЛАҒЗЫШ – oloğziş. Vahima bosiş, bosinqiraş. Жаңңыз jatma, алағзыйсан – Yolğiz yotma, bosinqiraysan.

ALAGӘVGҰM – olagavgum. Kunning tun bilan almaşiş oldi, taloş pallasi.

АТҚАМЫНӘР – otqaminar. Hurmatli, eʼtiborli odam sifati. Tөrәbek bizdiң атқамынәрimiz – Törabek bizning otgaminar (obröli) odamimiz.

AŞLAQ – oşloq. Dasturxon. Bavam дастарқанды aşlaq degiçiydi – Bobom dasturxonni oşloq degiç edi.

АШЫЧ – oşiç. Qozon. Ашычты жувып qoy – Qozonni yuvib qöy.

БАЙҚОЗЫ – boyqözi. Yangi kiyim kiygan bolaga suyunçi beriş odati. Tağam mağan байқозы berdi – Toğam menga boyqözi (suyunçi) berdi.

BOZALAM – bözolom. 1. Kökalamzor.

2. Böz rangidagi, yaʼni qovjirayotgan maysazor.

BURUM – burum. Muyuliş, buriliş. Hana burumnan буруласыз − Anovi muyulişdan burilasiz.

BETKӘY – betkay. Quyoş nuri tuşadigan tomon, janub. Ұydi bәtkәygә сапты − Uyni betkayga quribdi.

GIDIK – gidik. Kuçuk, itning bolasi.

GҰPPI – guppi. Hovliqma, maqtançoq.

GҰRDӘ – gurda. Vijdon, or-nomus. Gұrdәsi bar adam bu işti қымайды – Vijdoni bor odam bu işni qilmaydi.

DӘTTI – datti. Jajji, yoqimtoy. Dәttigәnә улларың barekәn, жарашыңнар – Jajjigina öğillaring bor ekan, yaraşinglar.

DӨKӘY – dökay. Boşliq, kattakon.

JALPAQTIL – jolpoqtil. Xalq tili, qora til, sözlaşuv tili. Jaşlar jalpaq tildi bilmәydi – Yoşlar yalpoq tilni bilmaydi.

JAMANTAY – jomontoy. Öğil bolalarni erkalaş uçun işlatiladigan söz. Жамантайыmam kәttә bop қалды – Yomontoyim ham katta bölib qoldi.

JANA – jono. Yonbağir.

ЖАТЫБАТАР – jotibotor. 1. Kuraş usullaridan biri. Uluq жатыбатарға usta − Uluğ yotibotarga usta. 2. Piçing gap, qonquv, kesatiq. Tursunay taza жатыбатар ekan, bәrimizdi авзыға қаратты − Tursunoy juda piçingga usta ekan, barimizni oğziga qaratdi.

ЖУЛҚИНДЫ – julqindi. Har narsaga aralaşaveradigan, oldinga çiqişni yaxşi köradigan odam, suqmatayoq.

JERMITӘ – jermita.

1. Çumolidan ham mayda jonivor. 2. Har narsadan foyda çiqarişni öylaydigan mayda odam. Qoçqar өlsin, jermitәgә oqşamay − Qöçqor ölsin, yermitaga öxşamay.

KӘMPIRAVUZ – kampirovuz. Ombir.

KӨRKӘMSӨZ – körkamsöz. Badiiy söz, taʼsirli söz.

KӨRSAVDA – körsovdo. Sotganda arzon, olganda qimmat oladigan bozorbilmas odam sifati. Жақшыбай барып turğan kөrsavda – Yaxşiboy borib turgan körsavdo odam.

KӨRTҰYҰN – körtuyun. 1. Yeçib bölmaydigan tugun. Жыпты kөrtұyұn қып bәylәmә – Ipni yeçilmaydigan qilib boylama. 2. Bajarib bölmaydigan iş. Сэнiң ышың көртұйұн-гұ! – Sening işing bitmaydigan-ku!

KӨSӘMSӨZ – kösamsöz. Ötkir söz, publitsistik söz.

МУҢНЫҚ – mungniq. Mungli, zominliklar ayol qarindoşlarni şu atama bilan umumlaştirişadi. Қызларгул муңнықта, sen jigit adam, qәbәr ap tur – Qizlargul munluğda, sen yigit odam xabar olib tur.

MҰRIK – murik. 1. Burişgan, kiçik qovun. Mұrik қавундыйам саттыңма? – Murik qovunni ham sotdingmi? 2. Körimsiz, kiçkina odam. Қайнатасы taza mұrigәkәn – Qaynotasi juda kiçkina, burişgan ekan.

SAQ – soq. Ogoh, huşyor.

SALUV – soluv. Omad, baxt, mehr, oqibat. Баланың салувы joq – Bolaning soluvi (mehri) yöq.

SӨTӘK – sötak. 1. Içi ğovak poya. Кұңәбақардың sөtәgini жағыб jer – Kungaboqarning poyasini yoqib yubor. 2. Böyçan, lekin qölidan iş kelmaydigan noşud yoşlar sifati. Ұydәgi sөtәklәrәm janğa tiydi – Uydagi sötaklar ham jonga tegdi. 3. Oliy maktabga nopok yöllar bilan öqişga joylaşgan yigit-qizlar nomi. Қувандығам sөtәk-tә, ә? – Quvondiq ham sötak-da, a?

ТАРТҚЫНДЫ – tortqindi. Haqi bölmagan narsani zörlik bilan egallab olgan odam.

ТӨРАҒАСЫ – erkak boşliq, rais.

ТӨРАЙЫМ – ayol boşliq, raisa.

TURABAR – turobor. Köpkarida uloq marraga dangal taşlanganda “halol” maʼnosida aytiladigan xitob. Beqqul sabanğa tәştәgәndә bәkәvul: “Turabar!” dedi − Bekqul marraga taşlaganda bakovul: “Turabor!” dedi.

TҰTӘL – tutal. Qiliği almoyi-jalmoyi, sözi poyintar-soyintar odam.

TҰYRILIŞ – tuyriliş. Öylaniş, gumonsiraş, işonmaslik. Tұsi жақшыдан tұyrilmә – Tusi yaxşidan tuyrilma.

TERSKӘY – terskay. 1. Quyoş nuri tuşmaydigan tomon. Тавдың terskәyidә hәliyәm qar bar − Toğning terskayida hali ham qor bor.

2. Şimol.

УЧЧЫМ – uççim. Yonğoq öyinida tikilgan yonğoqlarni urayotgan bola nidosi.

ҰYҰTMӘK – uyutmak. Qoqi tözğoği.

HӘRJӘYI – harjayi. Hamma bilan til topişa oladigan odam sifati. Өsәr hәrjәyi jigit ekәn – Ösar harjoyi yigit ekan.

ЧАЙЫР – çoyir. 1. Odamning jismoniy sifati. Oңңar чайыр jigit − Önğar çayir yigit. 2. Lişaynik. Ташты чайыр qaplab жатыр − Toşni çayir qoplab yotibdi.

ÇӘÇMӘN – çaçman. Qilçi, sartaroş.

EZҰV – ezuv. Lab burçaklari. Қочқардың ezұvi ағарып jұri – Qöçqorning labining burçaklari oqarib yuribdi.

ЭЛЫБАЙ – eliboy. Çorvador.

EMGӘK – emgak. Mehnat.

ERIKLӘŞ – eriklaş. Masxaralaş, ermaklaş. Тойчыға nimә болды, әkәsini eriklәb жатыр? − Töyçiga nima böldi, akasini masxaralayapti?

Farrux Jabborov

tayyorladi.

“Yoşlik” jurnaliga obuna böling · indeks 822

Obuna haqida

Izohlar

Hozirça izoh yöq. Birinçi bölib fikringizni yozing.

Siz nima deysiz?

Izoh tahririyat körib çiqqaç, eʼlon qilinadi.

Şu ruknda köp öqilganlar

Barçasi (147)