5 daqiqada öqiladi

306 marta körilgan

Yot

Yot

(Hikoya)

Hojal buvi yotib qoldi. Boşi aylanib, közi tinadi… Şu mahal buvining könglidan nimalar ötmaydi… Kelin bölib tuşibdiki, tinganini bilmaydi. Turmuş örtoği Elmurod aka xöjalikda brigadir edi. Erining yoniga kirib, ğöza çopdi, suv tutdi. Pillaçilik zvenosini boşqardi. Rözğor butunçiligini közlab, özini ötga, çöqqa urdi. Erim brigadir deb qarab turmadi. Qandayin yumuş bölsa, jon dildan bajardi.

Bugun nafaqada… Xayol daryosiga ğarq bölib, şaddod dugonalari bilan dalani boşlariga kötarguday xandon otib kulganlari, kim özarga paxta terganlarini orziqib, soğinib eslaydi. U kunlar oqar suvday ötdi-ketdi. Endi madori ketgan… Vujudi xasta.

Kiçik öğli Mahmudjon şahardagi şifokorga körsatdi. U: “Heçqisi yöq, tuzalib ketasiz” deya bir talay dori yozib berdi. Mahmudjon şu kunlar kamxarjroq. Doriga qayerdan pul topsam deb boşi qotdi. Lekin buviga sezdirmadi.

Kenjasining xayolidan nima öylar keçayotganligini Hojal buvi sezib turardi. Bir köngli: “Nega bunça öy surayapsan, bolam!. Akangga aytarmiz, qaraşib yuborar” demoqçiyam böldi. Lekin aytişga tili bormadi. U paytlar bolalarining otasi Elmurod aka hayot edi. Zayniddin bilan Mahmudjonni uylantirişgaç, ulardan qay birini hovliga çiqariş haqida gap bordi. Şunda Hojal buvining ukasi Abdumalik toğa: “Zayniddin es-huşini tanib, ança mustaqil bölib qoldi. U çiqsa bölar” devdi. Bu gap Elmurod akaga ham maʼqul keldi.

Köplaşib, imoratni bitkazişdi. Zayniddin köç-köronini ortib çiqib ketdi. Oldinlari tönğiçi ötgan-ketganda ota uyiga tez-tez kirib turar, baʼzi yumuşlarni bajarişda yordamlaşardi. Endi qayoqda… Kelsayam, qoş-qovoği soliğliq. Ön gapga bir sado çiqmaydi. Nimadandir quruq qolganday, tumşaygani-tumşaygan. Özi çiqib, ota uyida Mahmud qolganidan norozi. Buni sirtiga çiqarmaydi. Xatti-harakatlari, tagdor, piçingli sözlari sezdirib qöyadi. Hojal buvi buni biladi. Şuning uçun tönğiçiga yordam ber, deb aytgisi kelmadi. Mahmudjon işxonasidan qarz olib, dorilarni keltirdi. Bu orada buvi kasalxonada yotdi. Tuzalib çiqqaç, quvvat inib, eşik oraga kirib çiqadigan böldi.

Mayning örtalari. Kunlar isib, qiş böyi diqqinafas bölgan odamlar özini taşqariga uradigan payt. Tomçilab boşlangan yomğir jalaga aylandi. Qani tinaqolsa. Boğlar suvga töldi. Ariqlardan toşgan suv köçalarni bosdi. Jaladan söng kuçli şamol turdi. Şamol ilingan narsani çirpirak qilib uçirdi. Daraxtlar quladi. Şoxlari qarsillab sindi.Omonat devorlar yiqildi. Derazalarning oynasi çil-çil sindi.

Yaxşiyam jala boşlanmay Hojal buvini boşqa xonaga olib ötişgani. Ertalab qaraşsa, buvi avval yaşab turgan xona qulab yotibdi. Şu uy qurilganigayam öttiz yildan oşdi. Öşa paytlar Elmurod akaning qöli kaltalik qilib, uyni amaltaqal bilan qurgandi. Poydevori past. Oqibatda devoridan darz ketib, tutday tökildi.

Mahmudjon şoşib qoldi. Nima qilsa bölarkin? Buvi tinçgina ötirişni xuş köradi. Nabiralarining çuv-çuvi toliqtirib qöyadi. Onasining uyini tezroq bitkazişi lozim. Lekin qanday qilib? Imoratga ğişt kerak, bolor… taxta, şifer deganday. Xomçöt qildi. Ança mablağ ketadi. Bisotida dadasidan qolgan köhna “Moskviç”dan bölak heç vaqo yöq… U bir kun yursa, uç kun buzuq.

Qarab turgan bilan iş bitmaydi. Öyçining öyi bitgunça, tavakkalçining işi bitadi. Şuni öylab, Mahmudjon bilan xotini Gulçaman ğişt qöyişga kirişdilar. Gulçaman suv oçdi. Mahmudjon loy qordi. Biri loyni zuvala qilsa, biri qolipga soldi.

Mahmudjon fabrikada boğbon. Ğişt qöyib bölingaç, “körinib kelay” deb işxonasiga ketdi. Xotini nami qoçgan ğiştlarni taxladi. Ğişt bitdi. Qolgani-çi? Mahmudjon öylab, öyiga yetolmadi. “Moskviç”ni sotay desa, bu matohga xaridor yöq. Ikki marta bozorga olib tuşdi. Heç kim söramadi. Çiptaga kuydi.

Yordam sörab akasiga bormoqçi böldi. Yangasining bir paytlar aytgan sözi yodiga tuşib, şaştidan qaytdi… Mahmudjon haydovçilik kursida öqirdi. Töloviga pul zarur bölib qoldi. Akasi miq etmay bir dasta pulni ukasining oldiga taşladi. Yangasi Anzirat: “Siz ota uyidan uç qoqqan kunjutday çiqqan bölsangiz, yana ukangiz sizdan yordam söraganiga ölaymi?” deganiça qovoq uyib, örnidan turib ketdi. Akasi xotinini bir-ikki tarsaki urdi. Mahmudjon qaytib kelaverdi. Şularni öylab: ”Har qança qiynalsam-da akamga aytmayman. Yangamning taʼnayu daşnomini eşitgunça…” degan qarorga keldi.

Hojal buvi tönğiçini yöqlab, u kelsa aytadigan gaplarini xayolida pişitib qöydi:” Men hayot bölaturib, aka-uka kelişa olmayapsizlar. Otang dargohidan oyoğing uzilib qoldi… Akayam otaday. Jigaringni yolğizlatma. Kunora, bölmaganda hafta sari kirib tur”.

Şom aralaş Zayniddin keldi. Bir lahza akauka taxlangan ğiştni, qurilajak uy örnini közdan keçirişdi. Söng buvi turgan xonaga kirişdi. Ona-bola körişib, hol-ahvol söraşişdi. Buvi tönğiçini ançadan beri körmagan edi. Şundanmi öğlini bağriga bosarkan, közlariga quyilib yoş keldi: “Nega yiğlaysiz ona?” dedi Zayniddin ovozini baralla qöyib:

– Keliningiz buvim kelsin deptilar desa, tobingiz qoçdimi deb, rosa xavotirlandim. Otday bardamsiz-ku! Nega ötakamni yordingiz? Kelaman, ona, qelib turaman. Axir, nima qilay? Bir yoği xizmatçilik, bola-çaqa taşvişi…. Xöp, böpti, men ketdim. Yaxşi ötiringlar.

Zayniddin köçaga çiqqaç, bir-ikki qadam yurdida, söng birdan töxtab, orqasiga burildi: “Mahmud, onamizga yaxşi qara, parvariş qil. Onamizni senga topşirganmiz. Bir gap bölsa… xabar qil… uqdingmi?!”

“Uqdim aka, uqdim”.

Beçora buvi. Tönğiçining sovuq muomalasiyu, köngilga botadigan sözlaridan öylab yurgan gaplarini unutdi. Aniqroği, aytgisi kelmadi. Undan dili oğridi. Öz farzandidan begonasiraganday böldi.

Bahor, söng yoz ham ötdi. Kuz keldi. Buviga atab solinayotgan uyni bitkazişga Mahmudning qurbi yetmadi. Birovdan qarz olsa, erta bermoği bor. Qiliçini yalanğoçlab qiş keladi… Mahmudjon bilan ayoli Gulçaman xavotirga tuşdilar: “Afsus, uy bitmadi. Onamizning oldilarida uyatli böldik. Nima ham qilardik. Osmon uzoq, yer qattiq”.

Yöq! Osmon uzoq, yer qattiq emas ekan. Keçki payt Mahmudjonni mahalla raisi yöqladi. Borsa, faollar jamuljam. Mahalla raisi hol-ahvol söradi, buvining soğligini suriştirdi. Söng:” Ertaga uyda böling. Ustalar borişadi. Lozimatini özimiz yetkazamiz. Faollarning qarori şunday”, dedi.

Hafta içida haşar bilan uy bitdi. Onaxon bu yerda uç oygina yaşadi. Söng bandalikni bajo keltirdi. Ona tobutini kötariş Zayniddinga nasib etmadi. U öşa kunlar olis şaharda öz taşvişlari bilan yurardi.

Abdulla AHMAD

Jizzax şahrida tuğilgan. Özbekiston Yozuvçilar uyuşmasi aʼzosi. “Mergan”, “Oltin daraxt”, “Elin sevgan ming yaşar”, “Maʼrifatga baxşida umr”, “Zafarobodning zumrad tonglari”, “Yurakdagi ism”, “Najot eşigi”, “Dardisar”, “Umid çiroği”, “Olislagan soyalar”, “Endi kafil bölmayman”, “Senga intilaman”  singari kitoblari çop etilgan.              

“Yoşlik” jurnali, 2014-yil 11-son

“Yoşlik” jurnaliga obuna böling · indeks 822

Obuna haqida

Izohlar

Hozirça izoh yöq. Birinçi bölib fikringizni yozing.

Siz nima deysiz?

Izoh tahririyat körib çiqqaç, eʼlon qilinadi.

Şu ruknda köp öqilganlar

Barçasi (375)