4 daqiqada öqiladi

209 marta körilgan

Bu kunlarning qadri köp uluğ

Xayriddin Murod

Çet elda yaşayotgan bir millatdoşimiz ona qişloğiga mehmon bölib keladi. Qölini peşonasiga soyabon qilib, bulutlarga böylaşgan qorli çöqqilarga töymay termuladi. Qarindoş-­uruğlarning suhbatini dam kulib, dam yiğlab eşitadi. Eng qiziq voqea ertasi ertalab yuz beradi. Taomilga köra, mezbonning “Yaxşi dam oldingizmi?” degan savoliga mehmon kutilmagan va odamni hayajonga soladigan javob beradi:

– Öttiz yildan beri bunday xotirjam, miriqib uxlamagan edim! Sizlar naqadar baxtlisizlar-a!..

Nega, axir? Şunaqasi ham böladimi? Inson bolasi öttiz yil badalida bir tun ham odamday bölib royiş hordiq çiqarolmasligi, dunyo taşvişlarini orqaga taşlab, osuda uxlay olmasligi mumkinmi? Unda yaşaşning, tiriklikning mazmun-mohiyati yöqoladi-ku!

Tafsilot keyin ayon böladi. Mehmon yaşayotgan mamlakat uzoq yillardan buyon uruş girdobida yonar, ota uç öğli bilan navbatma-navbat tom ustida poyloqçilik qilib çiqarkan. Xonadon ahli qaçondir biz tomonlarga ham xatar yetib keladi, degan hadik bilan har lahzada köçib ketişga şay yaşarkan.

Bu holatni tinç-osuda yaşayotgan xalqqa heç kim mehmonçalik teran tuşuntirib berolmasligi aniq. Çunki u allaqaçon maʼnan yöqlikka yuz tutgan umridan emas, ortida qoladigan farzandlarining taqdiridan, kelajagidan bezovta edi.

– Sizlarning ertangi kundan könglingiz töq. Bolalaringiz öqib, bilim olayapti. Fan-texnika yutuqlarini özlaştirib, dunyoga çiqayapti. Ularning intilişini davlatning özi qöllab-quvvatlayapti. Mening zurriyodlarimning ertasi uçun kim qayğuradi?!

Mehmonning anduhli suhbatini eşitgan borki, hali-hanuz şu voqeani taʼsirlanib aytib beradi va gap oxirida “Tinçligimizga köz tegmasin!” deb ilova qiladi.

Tinçlik, osoyiştalik – eng uluğ, eng aziz, dunyoning bor sarvatu zevariga alişib bölmas neʼmat ekanini bugun barça yurtdoşlarimiz juda yaxşi biladi. Xalqimiz yaqin va uzoq mintaqalarda sodir bölayotgan qurolli töqnaşuvlar, etnik va diniy nizolarni kuzatib, yurtimizda izçil olib borilayotgan millatlar­aro bağrikenglik va totuvlik siyosatining tub mohiyatini tuşunib yetgani fikrimizni tasdiqlaydi. Prezidentimiz Islom Karimov şu yilning    9-may kuni Xotira maydonida ommaviy axborot vositalari vakillariga bergan intervyusida taʼkidlaganidek, insoniyat tarixidagi eng mudhiş va beşafqat, behisob yöqotişlarga olib kelgan uruşni boşidan keçirgan xalqimiz doimo bitta fikr bilan yaşaydi: bunday yovuz ofat heç qaçon qaytmasin, ostonamizga yaqin kelmasin. Bizga tinçlik kerak, omonlik kerak. Odamlarimiz har qanday davralarda, töy-maʼrakalarda Yaratgandan avvalo şuni söraydi.

Qalb közi oçiq, şuuri butun odam borki, Özbekistonning, özbek xalqining bu kunlarga oyoq uzatib, bamaylixotir yetmaganini yaxşi idrok etadi. Zero, yigirma beş yil içida ötgan har bir kunimiz yillarga tatigulik işlarga boy böldi. Mustaqillikkaça ötgan kunlar xalqimiz tarixidagi eng alamnok sahifalar ekanini katta avlod vakillaridan eşitganlarim asosida bilaman. Ayniqsa, amakimning hikoyalari menga çinakam “ötmişdan ertaklar” bölib tuyuladi.

– Arafa kuni çollar biror kayvoninikida yiğilib, hayit namozini qayerda öqişni muhokama qilardi, – gurungini boşlaydi amakim. – Bir-ikki soatlik maşvaratdan keyin bir töxtamga kelinib, hamma uy-uyiga tarqalardi. Oqsoqollar bola-baqrasi oldiga borişi bilan tovuşini baralla qilib kampiriga xitob qilardi: “Kampir, erta azonlab payşanba bozorga jönayman. Kelin-nevaralaringga biror narsa kerak bölsa, tayinlab qolsin!” Boşqa xonadondan yana bir möysafidning ovozi yangrab qolardi: “Qöşni qişloqlik Erdonaboy töy qildi, loygarçilikda borolmadim. Musurmon çopağon ham nevaralarini sunnat qildirdi, uning oldidayam odam uyatli böldi. Ertaga şularnikiga borib, “Töy qulluq bölsin!” qilib kelaman. Xurjunga ul-bul solib qöying­lar”. Şu yöl bilan çollar özlarini ehtimoliy xatardan himoyalab, uyquga yotişar, ertasiga azonlab kimdir otda, kimdir eşakda yölga çiqardi. Turli söqmoqlar bilan aylanib kelgan oqsoqollarning yöli heç kimning xayoliga kelmagan, közdan pana ovloq joyda tutaşar, imi-jimida ibodat ado etilib, hamma aytgan manziliga jönardi. Iymon-eʼtiqodni asraş şu qadar muşkul, hadislarda aytilganidek, çöğni kaftda tutib turgan bilan barobar davrlar edi. Röza kunlari öroqqa çiqqan qişloq ayollarini brigadir, raislar “Rözangni oç!” deb qamçilaganini enamdan köp eşitgan, özim ham körganman. Keyin bilsam, bunday voqealar faqat bizning qişloqda emas, boşqa joylarda ham bölgan ekan.

Yurtimizda 17 yildan buyon 9 mayning Xotira va qadrlaş kuni deb nişonlanişi zamirida bobolarimiz boşdan ötkazgan maşaqqatli davrlarni yodga oliş, bugungi tinç-totuv, osuda, farovon hayotimizning qadriga yetiş kabi maʼno-mazmun ham mujassamdek tuyuladi, nazarimda.

Xotira va qadr tuşunçasi haqida söz ketganda biri eskiça xat-savodi, ozgina ilmi tufayli umrböyi taʼqibda yaşagan, ikkinçisi faşizmga qarşi kuraşib, qonli janggohlarda bebaho yoşligini, çimildiq körmay nobud bölgan ikki navqiron akasini, beğubor tuyğularini yöqotgan, uruşdan oğir taassurotlar bilan qaytgan bobolarimga xayolim ketadi.

Otamning otasini eslolmayman. Onam­ning otasi meni boşqa nabiralaridan ayriça yaxşi körgani aniq-tiniq yodimda. Uning medallari köp edi. Hammasi sandiqda saqlanardi. Biroq biror maktab­­mi yoki muassasaga uruş faxriysi sifatida çaqirilsa, doim jelagi köksiga “Jasorat” medalini taqib borardi.

– Bobo, bobo, nimaga faqat şu medalingizni taqib yurasiz? – deb sörardim.

– Çunki bu medal özimizniki-da, – derdi bobom.

– Nima boşqa medallaringiz birovnikimi? – tağin ijikilab sörardim.

Keyin bildimki, bobomning hamma orden-medali tökkan qoni, çekkan aziyati evaziga berilgan. Biroq “Jasorat” mustaqil yurtimizning medali bölgani bois ham bobom uçun qadrli edi.

Xalqimiz azaldan tinçliksevar, uruş-janjalga murosasiz bölgani tarixdan yaxşi maʼlum. Zero, vaqti zamonida insoniyatni köp bezovta, besaranjom qilgan faşizmga qarşi bobolarimizni otlantirgan ham şu tuyğu ediki, bugun ular erişgan ğalabani biz, avlodlar şoyon nişonlaymiz. Kökragimizni töldirib, tinçlik havosidan töyib-töyib simiramiz. Bugungi kunlarga şukrona, ertangi kunga işonç bilan yaşaymiz.   

Xayriddin MUROD

1986-yili tuğilgan. ÖzDJTU xalqaro jurnalistika fakultetini tamomlagan. Maqolalari respublika matbuotida muntazam çop etiladi.

“Yoşlik” jurnaliga obuna böling · indeks 822

Obuna haqida

Izohlar

Hozirça izoh yöq. Birinçi bölib fikringizni yozing.

Siz nima deysiz?

Izoh tahririyat körib çiqqaç, eʼlon qilinadi.

Şu ruknda köp öqilganlar

Barçasi (112)