Meni o‘zgartirgan asar

0
362
marta ko‘rilgan.

Kitob bu tafakkur, kitob – xazina,
Kitobxon insonda bo‘lmaydi gina.
Qalbimiz yanada go‘zal bo‘lajak,
Yaxshi kitoblarni o‘qisakkina…

Kitob so‘zini eshitganimda bir voqea yodimga keladi. Adashmasam, o‘sha paytlari sakkiz yo to‘qqiz yoshda edim. Dadam bilan daladan qaytishda bozorga borishni (va albatta, muzqaymoq olishni) kelishib olganimizdan so‘ng sholipoyalar sari jo‘nadik. Ayam dadamga bir qog‘oz tutqazdi. Sevgi xati deb xomxayol bo‘lishning hojati yo‘q. Bu qog‘ozda bozorlik ro‘yxati yozilgandi. Dalaga bordik, sholiga suv me’yorida oqayotganini ko‘rib, ko‘nglimiz tinchidi. Axir, suv bo‘lmasa, sholi ham bo‘lmaydi-da. Dalada biroz aylanganimizdan keyin bozorga jo‘nadik.
Bozorda kitob do‘koni yonidan o‘tdig-u, dadam darrov ortiga qaytdi. Muzqaymoqqa atiga o‘n qadam qolganida men ham izimga qaytishga majbur bo‘ldim. Ketmon ushlayverib temirday qattiq bo‘lib ketgan dadamning qadoq qo‘li qo‘limni mahkam tutib olganidan keyin qaytmaslikning iloji ham yo‘q edi-da. Kitob do‘koniga kirgach dadam do‘konchi opaga: “Shu bolaga mos kitoblarni ko‘rsating”, deb qoldi. Xursand bo‘lib ketdim. Nahotki, o‘z-o‘zimning kitobim bo‘ladi endi!
Xullas, o‘shanda Xudoyberdi To‘xtaboyevning “Sariq devni minib” romanini sotib oldik. Keyin xuddi pultga o‘xshaydigan, ekrani, tugmalari bor o‘yinchoq ham oldik. Uyga esa… quruq qo‘l bilan qaytdik. Ayam tilla ona. Dadamni darrov tushundi. “Bolamizni o‘qimishli bo‘lsin debsiz-da. Yaxshi o‘ylabsiz. Hozircha hamma narsa yetarli. Yanagi safar olib kelarsiz…” dedi. Holbuki, ayam aldagandi. Chunki o‘sha kuni ovqatga kartoshkani qo‘shnimizdan olib chiqdik. Shu zaylda, mening birinchi shaxsiy kitobim ham paydo bo‘ldi. Ungacha kutubxonadan ertak kitoblar olgandim-u, lekin bunday katta badiiy kitobni hech o‘qimagandim. Ikkinchi sinfligimda oltinchi sinf o‘quvchisi Hoshimjonning sarguzashtlari yozilgan kitobni o‘qib chiqdim. Kuniga uch-to‘rt betdan o‘qirdim. Agar dadam uyda bo‘lsalar, o‘zlari yonlariga olib o‘qishimni tomosha qilardilar. O‘shanday kunlarda, hatto o‘n betgacha o‘qirdim. O‘qib bo‘lganimdan keyin dadam nimani o‘qiganimni qaytadan so‘rardi. Axir hozirgina ovozimni chiqarib o‘qiganimni aytsam ham bari bir xayolimda qolganlarini so‘zlab berishim shart edi.
Bo‘lar bola boshidan, deyishadi-yu, lekin o‘sha bolaning ham bo‘ladigan bo‘lishi uchun kattalarning xizmati katta ekan. Sababi, bolaligimdan oilam kitobga mehr uyg‘otmaganida edi, bugungi natijalarimga erisha olmagan bo‘lardim. Birinchi sinflik paytimdan she’r yoza boshlaganman. Maktabga borishdan avval ayajonim menga yozishni allaqachon o‘rgatgandilar. Ammo ayam o‘rgatgan yozuv boshqacha-yu, maktabdagi boshqacharoq edi. Keyin bilsam, ayam kirill alifbosida yozishni o‘rgatgan ekanlar. Yangi yozuvni ham tezda o‘rganib oldim. Birinchi sinfdagi she’r yozishga bo‘lgan ishtiyoq, ikkinchi sinfdagi dadamning sovg‘asidan keyin yanada kuchaydi. Hoshimjonning sarguzashtlari haqida o‘qib, o‘zimni xuddi uning o‘rnida tasavvur qilardim. Tasavvurimdagilarni esa she’rlarda aks ettirardim. O‘sha paytdagi e’tibor va eng asosiysi, oilaviy muhit tufayli kitobxon o‘quvchiga aylandim. Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev o‘z nutqida “Bugun bitta kitob o‘qigan bola ertaga o‘nta televizor ko‘rgan bolaga yetakchilik qiladi”, deb ta’kidlagan edilar. Inchunun, kitob insoniyatning eng yaqin do‘sti, maslahatdoshidir. Kitoblarni quyoshga o‘xshataman. Bechora quyosh insoniyat qancha xunrezliklar qilsa ham, doim dunyoni charog‘on qilish uchun nur sochadi. Kitoblar quyoshday buyuk. Quyosh olamni yoritsa, kitoblar insonning qalbini nurga to‘ldiradi. Bundan uch-to‘rt yil avval yoshlarning kitob o‘qishga bo‘lgan qiziqishlari sust ekanligi asosiy muammo edi. Lekin Prezidentimiz muammoga yechim sifatida shunday g‘oyani o‘rtaga tashladilarki, bu g‘oya butun dunyoga o‘rnak bo‘ldi. Bugun yurtimizda “Kitob o‘qigan mashina minadi”, degan shior millionlab yoshlarning qalbiga kirib bordi. “Yosh kitobxon” tanlovining o‘tkazilishi, g‘oliblarga “Prezident sovg‘asi” sifatida mashina sovg‘a qilinishi butun dunyoga o‘rnak qilsa arziydigan tashabbus bo‘ldi.
Xudoyberdi To‘xtaboyevning romanini o‘qishdan boshlangan kitoblar olamiga sayohatim meni ham tanlovda qatnashishga undadi. O‘qilishi kerak bo‘lgan kitoblar ro‘yxatini ko‘rganimda ko‘pi bilan allaqachon tanish ekanligimdam quvondim. 2017-yilda tanlovning tuman, viloyat bosqichlarida g‘olib bo‘ldim. Respublika bosqichi 2018-yilda bo‘ldi. Garchi, g‘olib bo‘lmasam-da, “Eng faol ishtirokchi” nominatsiyasi bilan taqdirlandim. Tanlovdan so‘ng, ochig‘i, juda xafa bo‘ldim. Yutqazish alami shu qadar og‘irligini bilmagan ekanman. Xonamga qamalib oldim. Ovqat ham yemay qo‘ydim. Shunda dadam yonimga kelib, o‘sha kitobni, men uchun qadrli bo‘lgan “Sariq devni minib” romanini qo‘limga tutqazib, “Boshidan boshlaymiz”, dedi-da, boshqa so‘z demadi. “Boshidan boshlaymiz” jumlasi, garchi ikkita so‘z bo‘lsa ham, meni shu qadar ruhlantirdiki, xafagarchiliklar ham tarqadi. Faqat, endilikda ko‘proq vaqtimni fanlarga ajratyapman. Tanlovda ham qatnashib turibman. Doim viloyat bosqichida o‘rin olaman. Lekin, eng katta maqsadim universitet talabasi bo‘lish. Bu yil jurnalistika universiteti talabasi bo‘lish uchun imtihon topshirdim. Jurnalistikani tanlashim ham qiziq bo‘lgan. Bir kuni uyimizga ijodim, yutuqlarim haqida ko‘rsatuv tayyorlashga jurnalist keldi. Turli savollariga javob berdim. Hammasi yaxshi edi-yu, lekin shu jurnalistning bir fikri menga yoqmadi. Nima emishki, oilamda universitetda o‘qiganlar bormikan? Men yo‘q deb, oddiy dehqon oilasi ekanligimizni aytganimda, jurnalist opa: “Ha, tushunarli. Unda ziyoli oila deb tanishtirmay qo‘yaqolaman”, dedi. Dadam bilan ayajonim unchalik e’tibor berishmadi. Lekin menga alam qildi. “Oliy ma’lumotli” degan diplomi borlar ziyoli ekan-u, lekin farzandi uchun ro‘zg‘oridan orttirib kitob olib beradigan mehnatkashlar ziyosiz ekan-da!.. Jurnalistning shu gapidan keyin o‘z oldimga yangi maqsad qo‘ydim. Men shunday jurnalist bo‘layki, ziyolilikni diplom bilan o‘lchaydigan ba’zi kishilarga haqiqiy jurnalist qanday bo‘lishi kerakligini ko‘rsatib qo‘yay.
Chindan ham ijod qilishni yaxshi ko‘raman. Ham aql, ham qalb bilan fikrlashga harakat qilaman. Axir, O‘tkir Hoshimov bekorga “Ijodkorda qishloqning qalbi, shaharning aqli bo‘lishi kerak”, deb yozmagan-ku. Hoshimjon haqidagi kitobni, uning sarguzashtlari-yu hangomalarini o‘qib, juda ta’sirlangandim. Tanlovda yutqazib qo‘yganimda ham shu kitob bilan ovundim. Kitoblarni har ko‘rganimda, mening ham shunday kitoblarim chiqadi, deb niyat qilaman. Niyat qilgan inson, albatta, o‘ylaganiga erishar ekan. O‘n uch yoshimda birinchi she’riy kitobim nashr qilindi. “Bolalik bayoti” deb nomlangan jajji kitobcha chiqqandagi quvonchimni tasavvur qila olmaysiz. “Tilla topgan sichqoncha” she’rini Hoshimjonning sehrli qalpoqni topib olganidan ilhomlanib yozgandim. O‘ylab qarasam, “Sariq devni minib” asari mening hayotimni anchagina o‘zgartirgan, ijodkor bo‘lishimga kattagina hissa qo‘shgan kitob ekan. Albatta, kitobga qanchalik mehrim bo‘lsa, uning muallifiga ham muhabbatim cheksiz. Ham o‘smirlarga, ham bolalarga birdek manzur bo‘ladigan asarlar yozgan yozuvchiga bo‘lgan hurmatim yuqori. Bolaligimdan Xudoyberdi To‘xtaboyev bilan uchrashishni orzu qilardim. Bilasizmi, O‘zbekiston orzular mamlakati. Bu yurtda hamma orzular amalga oshadi. 2018-yilda sevimli yozuvchimning uylariga bordim. She’rlarimni, hikoyalarimni eshitib, qimmatli fikrlarini bildirdilar. Shunday qilib, O‘zbekiston xalq yozuvchisi Xudoyberdi To‘xtaboyevning eng kenja shogirdlaridan biriga aylandim. Bu yil “Onam kiprigiga arzimas dunyo” nomli she’riy kitobim chop etildi. Yuzdan ziyod she’rlarim jamlangan to‘plamimga sevimli ustozim, Xudoyberdi bobom so‘zboshi yozib berdilar. Ayniqsa, ularning “Yorqinjon o‘g‘lim, ijoding yorqin va bardavom bo‘lsin. Seni quchoqlab, peshonangdan o‘pib qolaman!” deb yozganlari qanday baxtli yosh ijodkorlar qatorida ekanimdan dalolat beradi. Ba’zi paytlarda o‘ylanib qolaman. Yillar avval dadajonim aynan “Sariq devni minib”ni emas, boshqa kitobni olib berganlarida men bugungi natijalarga erisha olarmidim… Yo‘q, buni tasavvur ham qila olmayman. Bu kitob menga, mening ruhiyatimga shu qadar ta’sir qilganki, uning natijasida bugun ijod qilib o‘tiribman.
Karantin davri – kitob o‘qish uchun eng qulay imkoniyat vaqti. Ko‘p o‘qib, yaxshi niyat qilsak, albatta, g‘alabaga erishamiz. Tojdor virusning tojini yechish qo‘limizda. Buning uchun birdam bo‘lsak kifoya. Yozganlarimni yanada yaxshiroq anglamoqchi bo‘lsangiz, “Sariq devni minib” romanini o‘qib ko‘ring. Bolalar kitobi-ku, deyishga shoshmang. Chunki, bolalar ruhiyati, bolalar dunyosi kattalarni ham poklashga qodir. Axir, eh bolaligim qaytsaydi, deganlarning qanchasini eshitgansiz. Keling, ham xayolotda, ham hayotda bola kabi pok va samimiy, to‘g‘riso‘z bo‘lishga harakat qilib, bir-birimizga mehribon bo‘lib qolaylik.

Yorqinjon Hayitboyev

Sirdaryo viloyati Mirzaobod tumanidagi 15-maktabning
11-sinf o‘quvchisi

MULOHAZA BILDIRISH

Mulohaza kiritilmadi!
Ismi sharifingizni kiriting.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.