Beşariqdagi bir tadbirdan qaytayotib, qöşni Furqat tumanining Şoyimbek qişloğidan ötayotganimizda, yöldoşim – ÖzLiDeP Farğona bölimi yetakçilaridan bölgan Ğayratjon dabdabali ohangda söz qotib, bu – Bektemir Meliqöziyevning qişloği, deyişi bilanoq, 2016-yili Braziliyada ötkazilgan yozgi olimpiada ringidagi manzaralar beixtiyor köz öngimda gavdalana boşladi.
Bunaqasi yetti uxlab tuşimizga ham kirmagandi. Andijonlik Hasanboy Dösmatov oltin medal olişni boşlab berdi-yu, boksçilarimizning bir kuçiga ön kuç qöşildi. Fazliddin Ğoyibnazarov, Şahobiddin Zoirovlar ham oltin, Bektemir Meliqöziyev, Şahram Ğiyosov kumuş, Murodjon Ahmadaliyev, Rustam Tölaganov bronza medali olib, yigitlarimiz şu paytgaça ringda gegemonlik qilib kelgan Kuba, AQŞ, Rossiya singari mamlakatlar vakillarini ham ortda qoldirgan holda jamoalar içida birinçi örinni egallagani, şuningdek, ştangaçi Ruslan Nuriddinov oltin, dzyudoçilar Rişod Sobirov, Diyorbek Örozboyev, yunon-rum kuraşçisi Elmurod Tasmurodov, erkin kuraşçilar Ixtiyor Navrözov, Magomed Ibragimovlar bronza medalni qölga kiritgani jahon ahlini dong qotirib qöydi. Bundan bor-yöği çorak asr ilgari mustaqillikka erişgan navqirongina Özbekiston jami törtta oltin, ikkita kumuş, yettita bronza medaliga ega bölib, bellaşuvlarga ikki yuz yurtdan kelgan iştirokçilar orasida yigirma birinçi örinni egallasa-ya! Bunaqa keskin ösiş olimpiada tarixida bölganmikin?
Davlatimiz tomonidan har bir oltin medal uçun ikki yuz ming, kumuş uçun yuz ming, bronza uçun yetmiş beş ming AQŞ dollari miqdorida mukofot puli berilgani, qahramonlarimiz munosib taqdirlangani yurtdoşlarimizni yanada şodlantirib yuboruvdi öşanda. Yetmiş beş kilogrammlik vaznda jahon çempioni bölib turgan, olimpiadada ham yuqori şohsupaga kötarilişini barça boks bilimdonlari oldindan başorat qilib kelayotgan kubalik Arlen Lopes finalda Bektemirni oçkolar böyiça zörğa yutib olgani bois, mutaxassislar buni oltinga teng kumuş deb baholaşgan edi.
– Bektemir qayerda yaşaşini birortasidan sörab biling-çi, – dedim Ğayratjonga. – Uyiga birrov boş suqib ötaylik, bu bola qanaqa şaroitda ösib-ulğayganini bilişga juda qiziqyapman-da.
Ularning uyi mahallaning eng oxirida ekan. Keyin dalalar boşlanadi.
Xonadon bekasi Navrözaxon bilan endigina u yoq-bu yoqdan gaplaşib turganimizda, kelinlari telefon qilib qöygan ekan, bir zumda tönğiç öğli Rustamjonni ergaştirgança uybegi Rözimatjon paydo böldi, sal ötmay, Prezident tuhfa etgan “Malibu”da Bektemirning özi ham yetib keldi.
Boyhusan degan mevalarga öxşab ketuvçi osiyoça qiyiq közlaridan bolalarga xos soddalik, çeksiz samimiyat yoğilib turuvçi bu böz yigitçani ilgari Riştonda, prezidentlikka nomzodi qöyilgan Şavkat Mirziyoyev farğonalik saylovçilar vakillari bilan ötkazgan uçraşuvda birinçi marta körgandim. Sira özgarmabdi, xuşbiçim jussasida yoşlik şijoati balqib turibdi. Uning kelişimli böy-bastiga havas-la boqqança, dam özi, dam ota-onasi bilan suhbatlaşib, goh bolalik, goh ösmirlik davriga oid gaplarga quloq tutgan asno, birda hovlini, birda uy içini sinçiklab közdan keçirarkanman, qahramonimga oid sir-asrorlarni birma-bir kaşf etib borayotgandek edim.
Meliqözi buvadan qolgan temirçilik ustaxonasi öçoğining qöri hamon söngani yöq. Rözimatjon maktab öqituvçisi bölsa-da, böş çoğlarida, ayniqsa yozgi taʼtil paytida ketmon, teşa, çopqi, öroq, bolta yasab turadi. Otini taqalatişga keluvçilar uni dam oliş kunlari ham tinç qöyişmaydi. Şunaqada, Bektemir kelib qolsa, e, qöyaversang-çi, deyişlariga qaramay, iye, bundan zör maşq borakanmi, deya ustki kiyimini uloqtirib, tezda bozğonga yopişadi. Öçoqdan çöğdek lanğillab çiqqan temirga öğli darang-darang etkizib bozğon urarkan, ota orada temirni qisqiçda aylantirganiça, bolğasini ting-ting, ting-ting qilib kerakli şaklga solib turadi.
Bektemir terga botib ketganini körgan ota, böldi, sal dam ol, desa, yöq, dada, yana çidaşim kerak, agar orada nafas rostlaşga könikib qolsam, ringda pand yeyişim aniq, deb işdan töxtamaydi. Qöli işda-yu, neça yillar oldin bölib ötgan bir voqea xayolidan öta boşlaydi. Hali maktabga borib-bormagan Bektemir öşanda “dam” deb atalmiş havopurkagiç çilvirini tinimsiz tortib-böşatib, öçoqdagi kömirning voz-vozlab yonişini zavqlanib kuzatar, öng qölining paylari oğriy boşlasa, chapini işga solardi. Hozirda ikkala qölining zarbi ham bir-biridan qattiqligi balki şundandir.
Bir kuni öziça piypalanib, qandaydir temirni egişga urinayotganida, öng qölidagi körsatkiç barmoqni bolğada çaqib oldi, qonni zörğa töxtatişdi (oradan şunça yil ötsa-da, hanuz öşa barmoğidagi tirnoqning yarmi yöq). Meliqözi buva buni körib, şu turişingda sendan temirçi çiqişi qiyin, dedi-yu, ertasi kuni linça kanop qopga quruq ğijir qumni junga aralaş solib, hovlidagi örikka osib berdi-da, şuni urib tursang, bilaging pişadi, muşting qotadi, dedi. Ana endi, qopni keçalariyam gupillatişmi! Keyingi avlodi ham toşbilak temirçi bölişini orzulagan buvasi özi bilmagan holda kelajakdagi maşhur boksçini tarbiyalayotganini xayoligayam keltirmagandi öşanda.
Bu öyinsimon maşğulot Bektemirga juda yoqib qolgandi, maktabda öqib yurgan kezlariyam, qopni savalaşdan zerikmadi. Oxiri ön yoşida 22-maktabdagi boks tögaragiga yozilib, hozirgaça unga murabbiylik qilib kelayotgan Maʼrufjon Ahmedov qöl ostida maşq qilişni boşladi. Avval olimpiada çempioni Muhammadqodir Abdullayevga, söng Ötkirbek Haydarov, Elşod Rasulovlarga havasi kelib, qaniydi, şularga öxşab jahonni kezib yuradigan bölsam, deya toşiqib-toşiqib qöyardi.
Köpçilik örtoqlariga öxşab, u ham dalaga mol boqqani çiqardi. Boşqalar sigiri ekinzorga kirib ketmasligi uçun böynidagi arqonni uvatdagi tutlarga boğlab qöyib, ora-sira yangi joyga köçirib turişardi. Bektemir esa sigirni böş qöyganiça özi ekinzor tarafga qöriqçidek turib olib, arqonda töxtovsiz irğib öynaşga tuşardi. Örta oğir vazndagi boksçi bölsayam, ringda oyoqlari bilan nomdor Muhammad Alidek kapalaklanib harakat qilişining siri mana qayerda ekan. Bu bolaning eng öziga xos tomonlaridan biri ham aynan mana şu. Qöllarini pastga osiltirib, qani, böş kelma, oğayni, xohlaganingça uraver, degandek joyida qimirlamay turişini körgan raqib bor kuçini jamlab muşt otadi-yu, Bektemir şu yarim soniyaning içida qayoqqa ğoyib bölganini anglayolmay qolganida, boşi yoki biqiniga gupillab tekkan qarşi zarbadan bir qalqib tuşadi.
Jahon ringlari sari yöl hali-hamon olisligiça, xalqaro maydonlardagi ğalabalar orzuligiça turar, Bektemir tuman, viloyat kölamidagi bellaşuvlarda qadamma-qadam olğa siljişda davom etardi. Nihoyat, 2011-yili Angrenda ösmirlar örtasida ötkazilgan respublika musobaqasida ğolib böldi-yu, terma jamoa aʼzoligiga qabul qilindi. Ösmirlik şu yerda tugab, endi yoşlar termasida avval Özbekiston, söng Tailandda Osiyo, Bolgariyada jahon çempioni böldi. Namanganda 2014-yili ötgan “Barkamol avlod” musobaqalari, şu yili Xitoyda bölgan yoşlar olimpiadasida ham şohsupaning eng yuqori poğonasiga kötarildi. Şular bois Xalqaro toifadagi sport ustasi unvoniga sazovor böldi.
Yoş bilan boğliq bölgan bosqiçlarning unisidan bunisiga ötişda köp boksçilar birdan söniqib qoladi. Murabbiylar şundan xavotirlanayotgan edi. Ammo Bektemir kattalar termasiga ötganidan keyin ham şaştidan tuşmadi, Olmaliqda Özbekiston, Tailandda Osiyo çempioni böldi. Qatarda 2015-yili taşkil etilgan jahon birinçiligida kumuş medal olib, Rio – 2016 olimpiadasi yöllanmasini qölga kiritdi. Öşa yili “Şuhrat” medali bilan taqdirlandi. Birinçi Prezidentimiz Islom Karimov nişonni uning köksiga taqar ekan, olimpiadadan medalsiz qaytma, deya yelkasiga qoqib qöydi. Albatta aytganingiz böladi, deya vaʼda bergan esa-da, hali bu yuksak işonçni oqlaş kerak edi, Bektemir ikki baravar iştiyoq bilan maşğulotlar ötkazişga tutindi. Xudoga ming qatla şukurki, Braziliyadan öz yurtiga yoruğ yuz bilan qaytdi. Endi köksini “Özbekiston iftixori”, “Özbekiston mustaqilligining 25 yilligi” nişonlari ham bezab turibdi.
– Murabbiylarim meni yetmiş beş kilogrammdan sakson bir kilogrammgaça bölgan vaznga ötkazişganida ilgari sira kuç sinaşmagan notaniş raqiblar noqulaylik tuğdirmasmikan degan hadikda edim, – deydi Bektemir. – Xayriyat, tobora moslaşib boryapman. 2017-yili Toşkentda bölgan Osiyo birinçiligida oltin, Germaniyada ötgan jahon çempionatida bronza medal olib, özimga bölgan işonçim ortdi, endi könglimda heç qanday xavotir yöq.
Mana şunisi muhim. Baland ruh olişuvlarda kuç va tajribadan köra köproq asqatadi, aslida.
Angrenning Yangiobodidagi boks termasi öquv maşq bazasida oraliq tanaffus eʼlon qilinib, qişloğiga dam olişga kelgan Bektemir jismoniy muvozanatni asraş niyatida şu yerdagi boks tögaragi zalida kuniga maşq ötkazayotganini bilib, öziga nisbatan öta talabçanligiga yana bir bor tan berdik. Öz ustida şunday qattiq işlaşda davom etaversa, endigina yigirma bir yoşdan hatlayotgan yigitçaning asosiy yutuqlari hali oldinda. Indoneziyada böladigan Osiyo öyinlari, Soçida ötkaziladigan jahon çempionati eşik qoqib turibdi. Qahramonimizning asosiy maqsadi bu sinovlardan qoqinmay ötib olib, 2020-yili Tokioda oçiladigan yozgi olimpiada yöllanmasiga ega çiqiş.
Fermer döstim Abdusalom, tört-beş marta kimyoviy işlov berib ham, ğözalarni qaqşatayotgan kösak qurtlarini tugalay yöq qilolmagaç, oxiri paxtazor tomonga qarab jahl bilan qiçqirişga tuşibdi:
– He-ye-y, maraz qurtlar! Zörman desalaring, Bektemir bilan ringda olişib köringlar-çi! Ana öşanda bitta-bitta qirilişlaringni körib, bir mazza qilay!
Şuni eşitganimdan keyin, Bektemirga “qiruvçi” deb laqab qöyib olgandim özimça.
Qöqon pedagogika institutining jismoniy tarbiya bölimiga imtiyozli tarzda qabul qilingan Bektemir talabalikda ham öz ğayratini namoyiş etyapti. Hozir u Islom Karimov nomidagi faxrli stipendiya sohibi. Eng ezgu maqsadi, kelgusida yangi-yangi şohsupalarni zabt etib, sportçilarimiz uçun avvalda misli körilmagan şaroitlarni yaratib berayotgan Prezidentimiz Şavkat Mirziyoyevning çeksiz ğamxörliklariga javoban ulkan yutuqlarni qölga kiritişdir.
Sport faqat çiniqiş, dovruğ taratiş omiligina emas, öziga xos biznes hamdir. Bektemir yutuqlarga erişgani sayin xonadoniga fayz-baraka qöşilib bormoqda. Meliqözi buvadan qolgan guvaladevor hovli birdan körkam tus oldi. Eng quvonarlisi, bu ön sotixli hovliga uç öğlimning qay biri siğarkin, öqituvçi ota, hamşira onaning topgani bularni uylaş, boşpanali qilişning qay biriga yetarkin, deb yurgan Rözimatjonning taşvişlari aridi – avvaliga viloyat hokimligi Bektemirga Farğona şahridan uy sovğa qilib, keyinroq tumanda qatorlaştirib qurilayotgan namunaviy uylardan birini sotib olişdi-yu, bor muammo hal böldi qoldi.
– Işqilib, Bektemir pulni bejo sarflamayaptimi? – deb hazillaşaman.
– Topganini butuniça qölimizga keltirib beradi, – deya farzandidan rizoligini izhor qiladi Navrözaxon. – Berişga beradi-yu, köçada yuradigan odamsan, manavini işlatib tur, deb qöliga tutqazmasak, öziça pul sörayvermaydi. Xudoning mukofotlariga yöliqavergur bu bola juda boşqaça-da.
Temirçining öğli Bektemir
Özbek donğin yoydi jahonga.
Ringga çiqsa, raqib sandon-u,
Aylanadi özi bozğonga.
Mard yigitning, derlar, dovruği
Kuç bağişlar yetti puştiga.
Ringda uning izdoşlari ham
Dönaversin özbek muştiga!
Hovlidan çiqayotib, Vatan nima, deb şunçaki savol taşlagan bölaman Bektemirga. U esa, uzoq öylanib ötirmay, dunyoning qaysi çiroyli mamlakatlarida yurgan bölmasin, odam baribir öşa yoqqa tezroq qaytişni öylayveradigan joy, deb javob qiladi. Bir qaraşda, muştini temirçi bobosining bozğoniga aylantirib, raqibini sandon deb faraz qilişdan boşqani bilmaydigandek tuyuluvçi soddafeʼl yigitça Vatan nimaligini bu qadar odmi, bu qadar teran ifodalab berişini sira kutmagandim.
Öz yurtiga şuhrat, öz oilasiga hurmat-ehtirom, ajdodlariga rahmat keltirib, boşi ota-onaning duosidan çiqmaydigan bunday şavkatli farzandlar bilan faxrlanib yaşaş baxti har bir xonadonga nasib etaversin, iloyim.
Anvar OBIDJON,
Özbekiston xalq şoiri
1947-yili tuğilgan. Toşkent davlat universiteti (hozirgi ÖzMU)ning jurnalistika fakultetini tamomlagan.
“Ona yer”, “Bahromning hikoyalari”, “Alamazon va uning döstlari”, “Ey, yoruğ dunyo”, “Masxaraboz bola”, “Dahşatli Meşpolvon”, “Bezgakşamol”, “Alamazon va Gulmat hangomasi”, “Alişer ila Husayn yoki uç dono va öğri”, “Topsang hay-hay…” kabi şeʼriy va nasriy kitoblari çop etilgan.
“Qönğiroqli yolğonçi”, “Pahlavonning öğirlanişi” kabi pyesalari sahnalaştirilgan.
“Yoşlik” jurnaliga obuna böling · indeks 822
Obuna haqida


