5 daqiqada öqiladi

212 marta körilgan

Şaxdam qadamli insonlarni kördim

Idris Aytbayev

Özbekiston Respublikasi Prezidenti Şavkat Mirziyoyev Qirğiziston Respublikasi Prezidenti Almazbek Atambayevning taklifiga binoan 5-6 sentyabr kunlari rasmiy taşrif bilan Qirğizistonda böldi. Taşrif doirasida siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy sohalarda hamkorlikni kuçaytirişga qaratilgan qator kelişuvlarga erişildi.

Davlat va jamoat arboblari bilan uçraşuvda ikki qardoş xalqning birodarligi, madaniy aloqalarini yanada mustahkamlaşga doir takliflar bildirildi. Prezident Şavkat Mirziyoyev yoş isteʼdodlarni qöllab-quvvatlaş va ijodini rağbatlantiriş maqsadida qirğiz oqini Idris Aytbayevni mukofotladi. Oqinga “Malibu” avtomobili hamda Andijon viloyati Qörğontepa tumanidan uy sovğa qilindi.

Bu xuşxabarni eşitib, Idris Aytbayevning quvonçu hayajonlari, taassurotlari bilan örtoqlaşdik.

Özbekiston Respublikasi Prezidenti Şavkat Mirziyoyev Qirğiziston Respublikasi Prezidenti Almazbek Atambayevning taklifiga binoan 5-6 sentyabr kunlari rasmiy taşrif bilan Qirğizistonda böldi. Taşrif doirasida siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy sohalarda hamkorlikni kuçaytirişga qaratilgan qator kelişuvlarga erişildi.

Davlat va jamoat arboblari bilan uçraşuvda ikki qardoş xalqning birodarligi, madaniy aloqalarini yanada mustahkamlaşga doir takliflar bildirildi. Prezident Şavkat Mirziyoyev yoş isteʼdodlarni qöllab-quvvatlaş va ijodini rağbatlantiriş maqsadida qirğiz oqini Idris Aytbayevni mukofotladi. Oqinga “Malibu” avtomobili hamda Andijon viloyati Qörğontepa tumanidan uy sovğa qilindi.

Bu xuşxabarni eşitib, Idris Aytbayevning quvonçu hayajonlari, taassurotlari bilan örtoqlaşdik.

– Idris, avvalo, Prezident Şavkat Mirziyoyevning sovğalari qutluğ bölsin! Özbek va qirğiz xalqining döstligini mustahkamlaş yölida ijod qilişdan tolmang! Bunday yuksak eʼtibor va rağbatga munosib körilganingizda qalbingizdan nimalar keçdi?

– Rahmat. Taqdir – inson uçun doimo sirli, jozibali. Qurʼoni karimda Allohga tavakkal qiliş kerakligi aytiladi-ku, bu yoği şunday böldi. Katta yiğinlarda köp qatnaşganman, sahnalarda soatlab qöşiq aytganman. Sira hayajonlanmayman. Qaytaga, özimni kuçli his qilaman.

Oliy darajali uçraşuvda kuylayotganimda ham şunday edi. Ammo qöşiğim tugaşi bilan Özbekiston Respublikasi Prezidenti Şavkat Mirziyoyev çaqirganida hayajondan titrab ketdim. “Idris öğlim, barakalla!” deb bağriga bosgan paytidagi holatimni esa tasvirlab berolmayman. Qirğiziston Respublikasi Prezidenti Almazbek Şarşenoviç ham xuddi şu sözlarni aytib bağriga bosdi. Bu uçraşuvda mendan baxtliroq odam yöq edi. Ikki mamlakatning Prezidentlari öz farzandidek körişi bir ijodkor uçun ulkan baxt, albatta.

Öşa qisqa uçraşuvda juda köp narsalarni öyladim. Har ikki davlat rahbari – yurtining, xalqining timsoli. Mening zimmamga juda zalvorli va öta masʼuliyatli vazifalar yuklangan, deb aytsam böladi. Ijodim ikki xalq örtasida köprik bölişini orzu qilaman, men bu yölda heç çarçamayman. Özbek va qirğizning jigarlik ildizlari Öşdagi Sulaymon toğidan ham qadimiy bölsa kerak.

Mana, neça kundirki, şodiyonalar töxtagani yöq. Qayerga bormay, meni qutlaşadi, tabriklaşadi. Bunday paytlarda Yaratganga şukr aytaman. Yaratgan Egam özbek va qirğiz xalqining quvonçini bardavom, orzu-istaklarini ijobat qilsin!

 

– Oqin va baxşilar zamondoşlarining öy-fikri, quvonçu taşvişlaridan aytadi, uluğ ajdodlardan meros eposlarni ham baralla kuylaydi. Ayting-çi, Siz bu ikki xalqning ildizlarini tutaştiruvçi qaysi eposlarni ijro etib kelasiz?

– Gapingiz töğri. Ajdodlardan kelayotgan maʼnaviy merosni zamondoşlarimizga yetkazişda baxşi şoirlarning benihoya katta xizmatlari bor. Oqinlarning yöriği esa biroz boşqaçaroq – ular körganidan aytadi, ayni paytdagi voqelikni çeçanlik bilan sozga jör etadi. Önlab dostonlarni biladigan oqinlar ham bor. Eşitganda beixtiyor hayratlanasiz, “Bunça gapni qanday biladi”, deb hayron bölasiz.

Özimga kelsak, “Manas”ni aytganimda doim tinglovçilarga eʼtibor qilaman. Xalq şu eposni jon quloği bilan eşitadi. Davraning sel bölişi oqinni yanada ilhomlantiradi. “Alpomiş”ni öqib örganganman. Bu doston baxşilar tilida boşqaça joziba bilan jaranglaydi. Ikki alp – Alpomiş bilan Qorajonning döstligidek döstlikni, jigarlikni boşqa biror eposda uçratgan emasman. Bu döstlikni Xudo köngilga solgan-da! Şu örinda yana bir gap: Xudo köngilga solmasa, oqinning ham, baxşining ham tiliga heç bir söz köçmaydi.

 

– Siz ötgan yili Özbekistondan Öşga borgan mehmonlarni kutib olişda ham qatnaşgan edingiz…

– Qirğizistonliklar özbek qardoşlarini quçoq oçib, katta samimiyat bilan kutib olişdi. Et bilan tirnoqning yanada jipslaşganini, ota va qizning, aka va singilning diydorlaşuvini  körib bağrimiz tölgandek böldi. Bu holat mehmonlar uçun ham begona emas edi. Özi, mehmonlar begona emas-da (kuladi). Özbeklar mehnatda çiniqqan, şaxdam qadamli insonlar. Eslagan uçraşuvimizda şirinsöz, olijanob oqsoqollar, qadamidan öt çaqnaydigan yoşlar bilan tanişdim, qadrdon böldim.

– “Döstlik” çegara majmuasidagi uçraşuv katta bayramga, xalq sayliga aylanib ketdi. Bir-birini soğinib qolgan oğa-inilarning diydorlaşuvi özgaça bölar ekan. Endilikda ikki mamlakat örtasida siyosiy-iqtisodiy sohalar qatori maʼnaviy-maʼrifiy jabhada ham hamkorlik mustahkamlanmoqda. Bu borda Siz qanday taşabbus körsatmoqçisiz?

– Şu savolingiz bolaligimni esga soldi. Bolaligimda bojxonaçi bölişni orzu qilganman. Negaki, otam Özbekistonda tuğilgan, onam esa Qirğizistonda. Oilamiz haqidagi bu gaplarni eşitgan döstlarim: “Idris, sen çegarada tuğilmaganmisan?” deb hazillaşardi. Ana endi, öylang, qarindoşlar töy yo maʼraka qilsa, yoki qarindoşlar bir-biridan xabarlaşmoqçi bölsa, çegaraga işimiz tuşişi aniq. Onam yaqinlari oldiga borişda köp noqulayliklarga duç kelganida bojxonaçi bölişni orzu qilganman. Göyo “Bu kişi mening onam”, desam, ötib-qaytişi osonlaşadiganday. Ulğayganimda bildimki, qonun hamma uçun barobar ekan.

Oqsoqollarning bir gapi bor-ku: “Har gapga fariştalar omin deydi”. Mening bolalik orzumga ham fariştalar omin degan ekan. “Döstlik” çegara majmuasining oçiliş marosimida qöşiq kuylab, odamlarning şodu xurramligiga tariqdek bölsa-da hissa qöşdim. Bunday xizmatni peşonamga yozgani uçun Xudoyimga şukrona keltiraman. Yurt egalariga rahmatlar aytaman. Ikki xalq intiboqçiligi yölida yelkamga qanday vazifa yuklansa, sidqidildan ado etaman.

“Döstlik” çegara majmuasi oçilganidan buyon Qirğizistonga kelgan qönoqlar ham, Özbekistonga borgan mehmonlar ham qönğiroq qilib, davralariga çorlaşadi. “Telefonda bölsa ham qöşiğingni eşitaylik”, deydilar. Yaqinda Qörğontepa tumaniga borib, paxtakorlar xizmatida bölmoqçiman. Nasib etsa, kattaroq konsertlar ham beramiz. Kezi kelganda aytib ötay, yaqinda “ETNO-ÖŞ” folklor ansamblini tuzdim.

 

– Siz uçun Özbekistondagi eng qadrli, xalq tili bilan aytganda, “belingizga quvvat bölib turadigan” narsa nima?

– Ota-onam, yaqinlarim… Sanayversam, adoği yöq. Bolaligim şu yurtda – Qörğontepa tumanidagi Namuna qişloğida ötgan. Odam yolğiz qolganda özi bilan özi suhbatlaşadi, bolalik kunlariga xayolan sayohat qiladi. Men bunday damlarda doimo qişloğim köçalarini kezaman. Bu yöllarning har bir qariçigaça menga taniş, qadrdon. Bir söz bilan, jondek aziz, deb qöyaqolay…

– Idrisbek, samimiy suhbatingiz uçun jurnalxonlar nomidan minnatdorlik bildiraman. Kelgusidagi ijodiy işlaringizga zafarlar tilayman. Siz bilan neça marotaba telefon yoki ijtimoiy tarmoqlar orqali boğlangan bölsak, doim tildan qöymay aytgan gapingizni mendan ham eşiting: özbek va qirğiz xalqining döstligi abadiy bölsin! Bu sözlarni qança köp takrorlasak,  köngilda şunça çuqur ildiz otadi.

– Töğri aytasiz. Bu döstlikni qöşiq qilib kuylaşdan çarçamaylik!

Nurilla Çoriyev suhbatlaşdi.

“Yoşlik” jurnaliga obuna böling · indeks 822

Obuna haqida

Izohlar

Hozirça izoh yöq. Birinçi bölib fikringizni yozing.

Siz nima deysiz?

Izoh tahririyat körib çiqqaç, eʼlon qilinadi.

Oldingi
Keyingi

Şu ruknda köp öqilganlar

Barçasi (73)

Şeʼr ham, şoir ham millat uçun oyna

XX asr özbek şeʼriyatidagi mavzularning turfaligi, taşbehlarning ohorli ekannida ustoz şoirlarning çuqur bilim va saviyasi körinib turadi. Bu şeʼriyat tarixiy voqealarga, uluğ şaxslarga murojaat etdi, şuning barobarida…