3 daqiqada öqiladi

1 682 marta körilgan

Şarondozning töbiçoq sözi

Şarondozning töbiçoq sözi

Gohida şahardan olis ovul va qişloqlarda közga ilinadigan, eʼtiborimizni tortadigan biror jihat yöqdek körinadi. Aslida, ana şunday manzillarda yaşovçi yurtdoşlarimizning luğat boyligi kişini hayratlantirdi.   

Bekorga uluğlarimiz: «Eli boyning tili boy», deb aytişmaydi. Rostdan ham, elning til boyligi avvalo uning hayot tarzi, turmuş şaroiti, qolaversa, çeçanlarining ifoda tarzi bilan boğliq. Bu safargi luğatimizni Dehqonobod şevasiga xos sözlardan tuzdik.

Bovurlamoq – bağriga olmoq, qöriqlamoq.

Böçalamoq – uy hayvonlari tuğiş uçun öziga qulay joy tanlab ketişi.

Börboy – mahsi, etik qönji.

Gang – kana, suruvçi haşorat.

Gum – çuqur.

Misol: Ay, bola, gum joyga çömilma çökib ketasan.

Dagar – nasl oliş uçun boqilgan qöçqor.

Dörray – qöltiğidan tarvuzi tuşmagan, tetik öspirin.

Misol: Bu maqtagan şoirlaring hali dörray bola-ku!

Jumur – mol (qöy) qornidan tayyorlangan, moy solinadigan idiş.

Misol: Ovuldagilar bolalar birgalikda jumurlarni ğorga qöyib keldik.

Zot – sovrin, solim, nasl.

Iylamoq – oşlamoq, işlov bermoq.

Misol: Pöstak tayyorlaş osonmi, terini iylagunça ona suting oğzingdan keladi.

Irganak – ötovning eşigi.

Misol: Senga Elyorning irganagida nima bor?

Iq – 1) taʼb 2) pana joy.

Misol: 1. Har kimni Ğiyosiddinning iqi suymaydi.

2. Yomğir yoğadigandek, buğdoyni iqroq joyga olinglar.

Karmak – örik, olxöri ildizidan tayyorlanadigan qizartiruvçi, oşlovçi modda.

Kallak – kiçik qop.

Keraga – ötovning asosi, suyagi.

Kiyak – qöçqor va takalarning beliga boğlanadigan maxsus teri bölagi.

Kirmav – çilvirni ilgakli boğlaş.

Könargi – açitqi, oqliq.

Misol: Oysuluv sutga könargi solganmisan, ertalab qatiqsiz qolmaylik!

Lukibi – yoğoçdan yasalgan idiş.

Mingak – kiçkina ari.

Möğja – gulning ğunçasi. Misol: Naʼmatakning möğjasi çiroyli.

Möndi – siniq köza.

Misol: Kulol möndida suv içadi.

Napramaç – gilam sandiq, tört börçakli böğça.

Puşton – ot egarining

tagidan tortiladigan ayil.

Silt – qiyom, quyqa.

Olçanglamoq – qiliqsib yurgan, özini katta olgan.

Ongsarmoq – fahmlamoq, eşitmoq.

Orlon – itning erkagi.

Oruvlab – tarbiyalab, tozalab oliş.

Orqovul – kun botiş, qibla.

Misol: Bizning ovulga qiş orqovuldan keladi.

Oqquva – oq yuzli, oq badan.

Misol: Qözigul kampir ham bir zamonlar oqquvadan kelgan  qiz bölgan.

Saza – şavq.

Sirri – qöli işga bormaydigan, noşud odam.

Misol: Begali deganlaring ham bir sirri-da.

Son tegsa – amal tegsa.

Söm – toza, asl, yumşoq.

Taytuv – göl, ahmoq.

Tomoqsov – oçköz.

Töbiçoq – yugurak toy.

Misol: Qiş kelyapti, töbiçoqni arqonga örgatiş kerak.

Töqolak – eri ölgan yoş kelin.

Misol: Uruş yillar köp ayollar qatori momomiz ham töqol qolgan.

Urt – oğiz, lönj.

Misol: Erböl, bu hökizga yaxşi qaramasang semirmaydi, urti katta ekan.

Uşoq mol, uşoq jonliq – qöy-qözi, eçki-uloq.

Çibjing – sirkasi suv kötarmaydigan odam.

Misol: Uni heç gapirmang, juda çibjing ekan.

Çorana – uy hayvonlarining yöldoşi.

Çumçuqtor – çumçuqning içagidan yasalgan tor.

Çöliq – çöponning yordamçisi.

Şarondoz – gapga çeçan.

Misol: Men Qodir baxşidek şarondozni körmadim.

Şunğirt – kal odam.

Ömganlamoq – özini taşlab emaklamoq.

Misol: U zamonlar oğir edi-da, el endi-endi ömganini kötardi.

Örday – toğday, baland.

Qontarmoq – yugani tortib egar qoşiga boğlangan, yemiş yeyişi taqiqlangan ot.

Misol: Kördingizmi, Ziyodulla tarlonini qontarib qöyibdi.

Qimron – moyaning sutidan tayyorlangan içimlik.

Misol: Şu safar mehmonlar rosa qimron içişdi.

Qosoğa – toş qoya örtasidan ötadigan söqmoq.

Misol: Boyqörğondan ötgandan söng qosoğa boşlanadi.

Quyruq – dumba.

Misol: Töy haydagandan söng, quyruği katta qöçqor olib keladi-da, jöra!

Qulun – bir yoşga tölmagan toyçoq.

Qur – davra, qator.

Quralpa – tengdoş.

Qurdoş – davradoş.

Ğujir – or-nomus.

Misol: Ğujiri bor odam bunday ötirmaydi.

Ğölça – kiçik köza, suv idiş.

Misol: Buning ğölçasida suv bormikan?

Nurilla Çoriyev

tuzdi.

“Yoşlik” jurnaliga obuna böling · indeks 822

Obuna haqida

Izohlar

Hozirça izoh yöq. Birinçi bölib fikringizni yozing.

Siz nima deysiz?

Izoh tahririyat körib çiqqaç, eʼlon qilinadi.

Şu ruknda köp öqilganlar

Barçasi (147)