7 daqiqada öqiladi

368 marta körilgan

Alla

Alla

(Hikoya)

Boboyor “Armiyadan öris xotin olib kelibdi”, degan gap u darvozadan kirmasdanoq qişloqqa tarqab ulgurdi. Birov hayron, birov işonmagan. Qişloqning xotinlari Salima boybiççaga tözim tilaşsa, oqsoqollar Şermurod mulloga açinib soqol silaşadi.

Abdulla rais ham jörasidan xabar olgani, ham askar töyning daragini bilgani kirdi. Heç nima bölmaganday salom-alik qilgaç, gapni uzoqdan boşladi.

– Daştiğozda Çoriboy nevarasining sunnat töyiga aytib ketdi, köpkari ham berayotganmiş, sizni ham çaqirdimi?

Mulla Şermurod boşini irğab qöydi.

– Bozor kuni Salim dallolnikida haşar ekan, kenjasiga imorat kötarmoqçi, – qalin soqolini barmoqlari bilan taradi Abdulla rais.

Jörasi bir nuqtaga termulib miq etmay ötiraverdi. Abdulla rais çidolmadi.

– E, böldi-da endi, baqrayib ötiraverma. Nevarang bir yoşlik qipti-da, balki bu poşikasta qişloq şaroitiga könikmay hafta ötar-ötmas jönab qolar.

Şermurod xörsindi.

– Bu bola meni yerga kirguday qildi. Ne-ne niyatlar bilan Qurʼonni yodlatdim, qiroatni örgatdim. Qudrat hojining betiga qanday qarayman endi. Nevarangni özim kelin qilaman, Boboyor armiyadan kelsa töyni boşlaymiz deb qança joylardan qoldirib edim.

– Jöra, hozirgi yoşlarga bir nima deb böladimi, peşonasiga şu qiz yozilgandir-da. Hojini esa öylama, özim sekin tuşuntiraman. Endi, qovoğingni oç bunday. Askar töyni boşla, nevarang eson-omon kelganiga şukur qil. U qiz ham birovning jonday farzandi, bolasini uzoq yurtga yuborib özlari qon yutib ötirgandir.

– E, detdomda ösgan, ota-onasining tayini yöq ekan, yur desa ergaşib kelavergan, – dedi mulla tutoqib.

– Endi, ular özi şundayroq-da, – jörasini ovutgan böldi, rais. – Mayli, men turay, tuxum bosib ötiravermay mahalla-köyga çiq.

Abdulla aka çoponi barini silkitib örnidan turdi.

Rais ketgaç mulla kampiri Tunuq momoga:

– Anov xotinli boybaççani çaqir, gapim bor, – dedi.

Tunuq momo öğli Şomurodga im qoqdi.

– Otang Boboyorjonni sörayapti.

 Otasining vajohatidan nimadir qarorga kelganini sezgan Şomurod:

– Ota, nevarangiz bir bolalik qipti, meniyam boşim qotgan, poşikastani bir özini orqasiga qaytarib yuborsak qanday böladi? – dedi sekingina.

– E, çaqir ulingdi!

Boboyor bobosining boloxonasiga kirişdan oldin çuqur-çuqur nafas oldi.

Mulla nevarasining çayir gavdasi, kuçli muskullariga qarab yoşligi esiga tuşib, biroz köngli yumşadi. Yoşlikda, baʼzan qilayotgan işini aqli bilmaydi.

– Ha,çidolmadingmi, ketişingdan oldin aytsang uylantirib qöyardik, begona bir qizni benikoh uyga yetaklab kelişga uyalmadingmi?

– Unga qölimniyam tekkizganim yöq, köngil millat tanlamas ekan, nikohimizni özingiz öqisangiz, bobojon, – dedi qizarib Boboyor.

 Mullo bir oz jim ötirgaç:

– Nikohingni öqiganim bölsin, lekin mening közimga römol, lozimsiz körinmasin, – dedi.

Boboyor suyunib ketdi.

Hafta oxirida ovul-hamsoyani çaqirib askar töy bahona kiçikroq töy berişdi, kelin-kuyovning nikohi öqildi.

Mullo ança paytgaça Qudrat hojidan qoçib yurdi. Oxiri Abdulla raisdan bölar iş böldi, nevarasining işi deb jöraçilikdan keçmayman, mendan qoçmasin deb ayttirib yuborgaç, çoyxonaga çiqdi. Jörasining közi-köziga tuşgaç “bizning aytganimiz har doim ham bölavermas ekan”, dedi sekingina, Qudrat hojiga qölini uzatib.

Şomurodning tönğiçi Şodiyorga tomorqaning töridan imorat kötarişgan. Boboyor harbiydan kelişi bilan uylab Şodiyorni köçirişni öylab turişgan edi. Ammo “bu çulçut rözğorni eplaydimi-yöqmi, Şodiyorni hali köçirmaymiz” deb turib oldi Salima boybiçça.

– Bilmasa, örgat, qara, çaqqongina ekan, – Şomurod xotiniga norozi bölib qaradi, – uyam kelining.

Salima uni qozon-tovoqqa yaqinlaştirgisi kelmadi. Ular harom-halolning farqiga bormaydi dedi eriga. Ammo ering sevdi, eling sevdi deganday öğlining köngliga qarab, sekin-asta unga yon bera boşladi. Öris kelinning ismi Sveta ekan. Boboyor özbekçasiga Oydin böladi degaç, Oydin deb çaqira boşlaşdi. Öris kelin oçiqqina, pişir-kuydirga usta ekan. U nonuştaga har kun quymoq pişirib qöyadi. Tuşlikka albatta biror tansiqqina taom tayyor. Şodiyorning xotini ham ovsinining tiliga tuşunmasa-da bir pasda inoqlaşib ketdi.

“Mama, mam” degan sözlari Salima boybiççaga ham yoqimli eşitila boşladi. Heç römol örab körmagan bu antiqa kelinçak uni eplaşni ham bilmasdi. Goh yerda, goh hovlidagi gullarning novdasiga ilaşib qolgan römolini qayinsinglisi Rözigul topib kelar, u kulganiça qayta öraşga tuşar edi.

Beşinçi sinfda öqiydigan Rözigulga öris çeçasi yoqib qolgan edi. Maktabga ketguniça soçini çiroyli turmak qilar, unga rusça qöşiqlar örgatardi.

Beş-olti oydan söng Oydin ham binoyiday özbekça gapiradigan böldi. Boşida Oydin mulla bobodan özini olib qoçib yurdi. Uydagilarning boboga hurmati baland ekanligini körib oilada u “glavniy” ekanligini bilib oldi. Qaynonasi Salima boybiççadan ham vaqtliroq turib oftobani iliq suvga töldirib qöyadigan böldi.

Oydin erta tongda boğdan çiroyli gullardan uzib keldi, bankadagi suvga solayotib, tongning totli havosidan töyib nafas olarkan, negadir qöşiq kuylagisi keldi. Hovlini supurayotib xirgoyi qila boşladi. Oftoba kötarib tahorat olişga ketayotgan mulla bobo uning xirgoyisini eşitib bir pas turib qoldi. Abdulla raisning “uyam birovning jonday farzandi” degan gapi yodiga tuşdi. Beçora, ota-onasiz ösgan, şuning uçun Boboyorga mehr qöyib ergaşib kelgandir, deb unga içi açiganday böldi.

Öşa kuni nevarasini çaqirib, markazga oborib kelinni aylantirib kel, deb qoldi.

Boboyor xotini bilan tumanga tuşdi, dökon aylandi, kinoga tuşdi. Er-xotin şöx-şodon uyga qaytişdi. Salima boybiçça kelini köhlikkina ekanligini payqadi.

Kelin yanayam oçilib ketdi. Opoqqina sabil, böy-basti ham kelişgan, kiyim yaraşadi. Sandiqdan xonatlas olib qizi Rözigulga tutqazdi.

– Oydin çeçang bilan Şarbat tikuvçiga olib bor, zamonaviy qilib tikib bersin, yengi uzungina bölsin.

Tongda Salima boybiçça kelinining boğ oralab yurganini kördi.

– Ha, sahar mardon yana gul uzib yuribsanmi?

– Net mama, kisliy olma yegim keldi.

– Boğda qizil olmadan köpi bormi, olaver.

– Net, mama, kisliy olma yök, – dedi Oydin

– Nega yöq ekan, ana, – qip-qizil olmani uzib keliniga tutqazdi.

 – Net, mama, kisliy – tuzli olma, – tuşuntirişga harakat qilardi Oydin.

Tuzli olmasi qanaqa ekan. Salima boybiçça keliniga termulib turdi-da, keyin tuşunib yetdi.

– Ibi, şör olma yeging kelyaptimi, töxta, u boğ töridagi hali şira kirmagan qarolidan bir neçtasini uzib keliniga tutqazdi.

– Mama, zör, zör.

 Oydin maza qilib qarolini yeyotganini körib kulimsiradi.

– Ena, Oydin kelinning gumonasi borga öxşaydi, çevara körasiz, – dedi qaynonasiga oğzi quloğida Salima.

Şodiyorning xotini tuşganiga ikki yil bölsa-da, hali farzandi yöq. Salima boybiçça siqilib yurib edi, biroz köngli yorişdi. Ammo bu gapni qaynonasidan boşqa heç kimga aytmadi. Katta kelini Masturani olib döxtirga jönadi. Ezilib yurgan bölsa-da, Mastura sirtiga çiqarmas, döxtirga körinişdan ham uyalib yurgan edi. Sezdirmasa-da, qaynonasining işidan xursand böldi.

Döxtir xotin keliningizning soğligi joyida, biroz davolanişi kerak deganini eşitib Salima boybiççaning köngli kötarildi, nimaga vaqtliroq kelmadik, dedi içida. Tuman dorixonasidan döxtir aytgan dori-ukollarni oldi.

– Oydinning özi ukol qilib qöyadi, döxtir deb yurmaysan, – dedi Masturaga. Oydin hamşiralikka öqigan ekan, qişloqdoşlarning ukolini qiladi, qanday dori içiş kerakligini aytadi. Tunuq momoga ham qon bosimi kötarilganda kiyiköt çoy damlab beradi. Momo baʼzan uzundan-uzoq duo qiladi. Biriga tuşunib, birga tuşunmasa-da, Oydin momo unga yaxşi gaplar aytayotganini sezadi. Salima boybiçça döxtir ham özimizdan çiqdi, deydi faxrlanib.

Kuzga kelib Oydinning közi yoridi. Çaqaloq oppoqqina, bölimlikkina. Tunuq momo uni beşikka belab berdi. Oydin bolaning qöl-oyoği boğliq yotganiga rahmi kelib yeçib olişga harakat qildi, ammo momo uruşib berdi:

– Otasi ham mana şu beşikda katta bölgan, ana bip-binoyidayligi uçun orqasidan dunyoning u burçidan ergaşib kelding-ku. Buyam beşikda yotib qöçqorday jigit böladi hali.

Bola hadeb tagini höl qilib bezovta bölmasligini körib beşik qulayligiga tan berdi Oydin.

Şermurod mullo çevarasining quloğiga azon aytayotib otasining Yöldoş jebaçi degan polvon bobomiz ötgan degan gapi yodiga tuşdi. Ajabmas, uruğ surib bu ham polvon jigit bölsa. Unga Yöldoş deb ism qöydi.

Çillasi çiqqunça çevarasiga Tunuq momo qaradi. Bir kuni tunda Oydin uyğonib ketdi. Tunuq momo beşik tebratib alla aytardi.

Quçoğimni töldirgan, allayo alla,

Ğamlarimni öldirgan, allayo alla.

Otasining polvoni, allayo alla,

Enasining öğloni, allayo alla.

Goh yiği, goh ölanga öxşaş bu ajoyib qöşiqdan Oydinning qalbida tuşuniksiz bir his paydo böldi. Allasiz ötgan bolaligi yodiga tuşdi, yuragi töldi, közidan duvillab yoş oqa boşladi. Ammo endi uning farzandi har kun alla eşitişini öylab köngliga yoruğ bir nur indi.

Nasiba Abdullayeva

Surxondaryo viloyatining Boysun tumanida tuğilgan. ToşDUning jurnalistika fakultetini tamomlagan. ÖzMUning falsafa fakultetida öqituvçi.

“Yoşlik” jurnali, 2014-yil 11-son

“Yoşlik” jurnaliga obuna böling · indeks 822

Obuna haqida

Izohlar

Hozirça izoh yöq. Birinçi bölib fikringizni yozing.

Siz nima deysiz?

Izoh tahririyat körib çiqqaç, eʼlon qilinadi.

Şu ruknda köp öqilganlar

Barçasi (375)