15 daqiqada öqiladi

428 marta körilgan

Diydor qöşiği

Diydor qöşiği

(Hikoya)

Bu atrofda uning oldiga tuşadigan tulpor yöq edi. Uni yetaklab, köçadan savlat bilan borayotgan Baxtiyor çavandozga hammaning havasi kelardi. Çunki Oqqaşqa uloq-köpkarilarga tulporlarning sardori bölib kirardi. Qop-qora yollarini hilpiratib, maydonga çopib kirganda har qanday zör çavandozning ham yuragi alğov-dalğov bölmay qolmasdi. Baxtiyorni Oqqaşqaning çavandozi deyişardi.

Baxtiyor esa tulporini «Döstim, qadrdonim» deb erkalardi. Faqat köpkariga kirgandagina: «Olğa, tulporim, olğa», deya mehr bilan quloğiga şivirlardi.

* * *

Odatdagidek, saharda otxonaga kirgan Baxtiyor bir zum serrayib turib qoldi. Heç nimaga tuşunmagandek angrayib, Oqqaşqaning qoziği yoniga bordi. «Böşroq boğlagan bölsam, yeçilib ketganmikan?» degan öyda tulporning arqonini qidirdi. Qoziqda arqon körinmasdi.

Baxtiyorning iç-içidan bir ovoz: «Tulporni öğirlaşgan», deya taʼkidlagandek böldi. Oğilxonadan şoşib çiqib, hovlini aylandi, köçaga yugurdi. Ğira-şirada köchaning ikki yuzidagi teraklar qilt etmay turardi. Yuragi böm-böş bölib qaytib kirib, yana tulporning qoziği yoniga bordi. Yerga tikilib, öziça biror alomat, nişon izladi. Yerda tulporning tuyoq izlari körinmasdi. Şundagina iç-içidan toshib kelayotgan ğalayon tiliga köçdi:

− Ah-h, yaramaslar! Öğirlaşibdi! Oqqaşqani olib ketişibdi!

Içkaridan xotini, öğli va qizi yugurib çiqdi:

− Nima gap, otasi?

− Oqqaşqa… Oqqaşqa yöq, Hanifa.

− Balki, arqoni böşalib ketgandir? Ehtimol, köça-pöçaga çiqib…

− Yöq! − dedi Baxtiyor Hanifaning gapini bölib. − Uni öğirlaşgan…

Baxtiyor boşini çangallab, Oqqaşqaning oxuri yoniga ötirib qoldi. Hanifa ön tört yoşli öğli Şahobiddinga yuzlandi:

− Bor, bolam, Eşpölat amakingni çaqirib kel.

Dadasining döstini çaqirib kelsa, Oqqaşqa topiladigandek, Şahobiddin köça tarafga yugurdi.

* * *

− Nima gap? Tinçlikmi, kelin? − deya eşikdan hovliqib kirib keldi Eşpölat.

Hanifa unga salom berişni ham unutib, otxona tarafga işora qildi:

− Oşnangizning oti… Oqqaşqa yöqolib qoldi.

− Vahima qilmasalaring-çi, arqoni yeçilgan bölsa, dala-palaga yörğalab ketgandir. Hozir birgalaşib qidiramiz, − deb Eşpölat, Baxtiyorning yoniga borib, yelkasiga qölini qöydi. − Oğayni, bu nima ötiriş?.. Qaraş kerak, ehtimol, bedapoyaga ketgandir…

− Könglim sezib turibdi. Uni öğirlaşgan, − dedi Baxtiyor tişlarini ğijirlatib. − Lekin bu işni kim qilganiga aqlim yetmayapti.

− Avval mundoq dala-palani aylanib köraylik-çi, topilmasa, keyin vahima qilasan. Tur endi. Tulporing yöqolişi mumkinmas-e… Topamiz. Sening uyingga haddi siğib, birov öğrilikka kirolarmidi? Tur, oşna…

Baxtiyorning közida allaneçuk umid uçqunladi.

− Şu paytgaça sira bunday bölmagan, begonani yaqiniga yölatmasdi. Juda bölmasa, kişnab, işora berardi, − dedi döstiga javdirab qarab.

− Kördingmi, unga birov daf qilganda, Oqqaşqang hammani oyoqqa turğazgan bölardi. Vaqtni ötkazmay, qidiriş kerak, − Eşpölat ğayratli qiyofada Şahobiddinga yuzlandi: − Şahob, bor, Oybek akangni çaqir. Dadangiz aytyapti, ikkalamiz bedapoyani körib kelarkanmiz, deb ayt unga… Kelin, sizlar uydan çiqmay ötiringlar, nima xabar bölsa, şu yerga kelamiz.

− Yaxşiyam sen bor ekansan, oğayni, bölmasa, şu payt nima qilardim? − dedi Baxtiyor uning yelkasiga qöl taşlab.

Eşpölat oşnasiga qarab kulimsiradi:

− Bunaqa ötirma, topamiz tulporingni.

* * *

Hanifa sörida boşini egib ötirgan Baxtiyorning yoniga kelib, qölidagi çoynak-piyolani erining yoniga qöydi.

− Otasi, topilar öşa jonivor… Odamlar ötib ketyapti bu dunyodan, u-ku bir ot ekan…

− Gap otning yöqolganida emas, onasi, − dedi Baxtiyor bir nuqtadan köz uzmay. − Oqqaşqani öğirlagan nokas uyimni oyoq osti qildi. Endi el-yurt oldida nima degan odam bölaman? Baxtiyorning uyiga it ham, bit ham bemalol kirib, istagan narsasini olib ketaveradi, deb odamlar ustimdan kulmaydimi, axir?!

− Qöysangiz-çi. Bir otning yöqolgani Baxtiyor çavandozni sindiribdi, qaddini bukibdi, degan taʼna yomon, otasi. Boşingizni kötaring. Odamlar qayğungizni sezmasin.

Xotinining gaplari Baxtiyorga maʼqul körindi.

− Senga gap bölsa, bas, juda çeçansan, − dedi u oğir xörsinib. − Lekin gapingda jon bor. Men Baxtiyor çavandozman. Elning içida yurgan odamman. Har qança taşvişim bölsa ham boşimni egmasligim kerak.

Çavandoz xotini uzatgan çoyni issiq-issiq höpladi.

− Ana, Eşpölat oşnangiz, sizni deb kuyib-pişib yuribdi. Şu ot ölgurni qidirtirib öğli Oybekniyam tindirmayapti.

− Uning bunaqa jonkuyarligini avvallari sira sezmagandim. Içida bir ğayirligi bor, deb yurardim.

− Ha, endi döst degani sinovda bilinadi-da, otasi…

* * *

Oqqaşqaning dimoğiga zax hidi urildi. Köngli allaneçuk noxuşlikni sezib, bezovta depsindi. Boşini ilkis siltab, tuyoqlariga solingan zanjir-kişandan ozod bölişga urindi. Qayerda turganini anglamoqçi bölgandek boşini sarak-sarak qildi. Ammo heç narsani ilğamadi. Birozdan keyin dimoğiga qurigan bedaning isi urilib, köngli xotirjam tortdi. Çunki bu is unga qadrdon otxonasini eslatgandi.

− Endi şu yerda yaşaysan, tulporlarning sardori, − degan ovoz quloğiga kirdi.

Ovoz ham, uning atrofida öralaşayotgan odamning isi ham unga juda taniş edi.

Söng közini tösib turgan narsani olib taşlaşdi. Tuynukdan xira nur yoğilar, ğira-şira xonada Eşpölat tirjayib turardi. Uni körib, tulporning könglidagi noxuşlik tarqaldi. Axir bu Baxtiyorning dösti-ku. Demak, Oqqaşqaning ham dösti. Döstning döstidan yomonlik kelmaydi.

− Ğiring deb, ovozingni çiqara körma, − dedi Eşpölat, unga ğalati öşşayib. − Baxtiyor öpkasini bosib olgunça şu yerda yaşaysan, keyin… − Eşpölatning yuziga zaharxanda kulgi yoyildi. − Qazi-paziga yararsan.

Eşpölat yoğoç eşikni ğiçirlatib oçib, taşqariga çiqib ketdi.

Uning gapini anglamagan Oqqaşqa qurigan bedani kurt-kurt qilib, erinibgina kavşay boşladi…

U içki botiniy sezgi bilan tong otganini payqadi. Tuynukdan tuşayotgan yoruğlik tiniqlaşdi. Oqqaşqaning oğzi quruqşab, suv içgisi keldi. Har kuni bu mahalda Baxtiyor undan ikki marta xabar olardi. Ğira-şira tong otayotgan pallada kelib, oldiga bir boğ qurigan beda taşlar, söng yolini silab:

− Yaxşimisan, oşna, omonmisan? Ikkimizni soğ-salomat köriştirgan Allohga şukrlar bölsin, − deb u bilan söraşardi.

Oftob olamni yoritgan paytda esa böyniga arpa solingan xaltani ilib qöyardi-da, dağallaşgan keng kaftlari bilan badanini işqalab, silab-siypalab erkalardi. «Ikkimiz döst böliş uçun yaralganmiz: sen va men, ikki döst», − derdi Baxtiyor uning közlariga termilib. Bu gapdan yayrab ketgan Oqqaşqa dumini u yoq-bu yoqqa taşlab, yer depsinib, boşini sarak-sarak qilib, döstiga muhabbatini izhor etardi.

− Hamma gapimga tuşunasan-a, jonivor? − deb uning yuziga şapatilab urardi Baxtiyor. − Odamlar bir-birini tuşunmaydigan zamonda, sening aqlingga beş ketaman. Zukkosan, döstim.

Oqqaşqa Baxtiyorni odamlarning eng körkami, eng saxovatlisi va eng yaxşisi deb biladi. Uni körişi bilan beixtiyor kuylagisi keladi, tuyoqlari bilan yer depsinib, dumini kerib, öyinga tuşa boşlaydi. Baxtiyor esa közlari quvonçdan porlab: «Ha, jonivor-a, mening tulporim. Gijinglab turişingga borman-da», deb uning böynidan quçoqlaydi. Oqqaşqa yayrab ketadi. Şu asno Baxtiyorning ham yuragi muhabbatga limmo-lim tölganini his etadi.

Lekin nimaga bugun u kelmayapti? Oqqaşqa tuyoqlari bilan yer depsinib, boşini silkidi. Tungi voqealar elas-elas esiga tuşdi: Eşpölat uni bu yoqqa boşlab kelayotganda, quloğiga: «Tinçlan, döstimning dösti, seni Baxtiyor çaqiryapti, dösting seni kutyapti», degandi. Ha, aniq şunday degan edi. Söng negadir tuyoqlariga va köziga yumşoq mato boğlab, uni otxonadan yetaklab çiqdi…

Endi esa Baxtiyordan darak yöq.

Oqqaşqa tuynukdan tuşayotgan nurga termildi. Çanqoği kuçaydi, qorni oçdi. Yana yer depsinib, bezovtalanib, uç-tört marta kişnadi. Baxtiyorni çaqirdi. Ammo undan Baxtiyor ham, Eşpölat ham xabar olmadi.

* * *

Bir hafta, ön kun ötsa ham, Oqqaşqa topilmagaç, Baxtiyor köça-köyga ham çiqmay qöydi. Unga alam qilayotgani Baxtiyor çavandozni nazar-pisand qilmay, uyiga öğrilikka kirişgani edi. Hamma unga açinib qarayotgandek, «Buning hovlisi bir marta oyoq osti böldi», deya kalaka qilayotgandek tuyulardi. Oqqaşqani öğirlagan odam çavandozning ori, ğururini ham toptab ketgandi. Kimsan − Baxtiyor çavandoz, Baxtiyor fermer bölsa… Unça-munça odam haddi siğib, yuziga gapirolmasdi. Törtta sigirni parvarişlab, boqib, köpaytirib, ferma barpo qildi. Qölida işlayotgan yigitlarning oyoğidan öt çaqnaydi. Lekin Oqqaşqasiz uning obrösi kemtik edi.

* * *

Tulporning tuyoqlariga kişan solib qöyişgandi. U yer depsinib toliqdi. Oçlik, çanqoq azob bera boşladi. Oxurga tumşuğini tiqib, keça solingan beda qoldiqlarini qidirdi. Oxurning bir burçagida tört-beşta yaproq qolgan ekan, şuni topib kavşandi.

Tuynukdan tuşayotgan nur xiralaşayotgan pallada eşik ğiçirlab oçilib, Eşpölat kirib keldi va otning oldiga bir boğlam qurigan beda taşladi. Tulpor şoşa-pişa kavşanişga tuşdi.

− Ha, yotibsanmi?.. − dedi Eşpölat.

Tulpor uning tovuşidan zarraça mehrni his etmadi. Birdan kavşanişdan töxtab, Eşpölatga tikildi: «Meni nega bu yerga olib kelding?»

− Nimaga öşşayasan? − deb uning yağriniga şapaloqladi Eşpölat. − He, egangga öxşamay öl!

«U sening dösting emasmidi?!»

− Ikkoving yomon jonimga tegdilaring! Ana, tomoşasini köryapman, çavandozing yotibdi sulayib… Endi nima qilsam ekan? − Eşpölat öyçan nigoh bilan Oqqaşqaga tikildi. − Bozorga oborib sotib bölmasa… Seni hamma taniydi. Söyib, qazi-qarta qilay desam, uyimda ot yöqligini odamlar yaxşi biladi. Darrov mendan şubhalanişadi. Şu yerda yota tur-çi, bir gap bölar… Ammo maişatda bölaman, deb öylama, senga yiğib qöygan bir ğaram bedam yöq mening…

«Sen Baxtiyorga döst emasmisan?!»

− Namunça hamma gapni uqqanday tikilasan menga?.. He… − Eşpölat oğzini qiyşaytirib kuldi. − Özim ham ğalatiman, sen bor-yöği bir ot bölsang… Gapga tuşunarmiding?.. Egangni muştdayligidan bilaman. Tepişib katta bölganmiz. Bolaligimizdan beri menga saxovatpeşalik qiladi. Hamma narsasini bölişişni istardi men bilan. Har doim omad uniki böldi. Bir parça yer olib fermerlik qilayotuvdim, ammo uni özinikiga qöşib oldi. Tağin közini löq qilib, ayb mendamas, qoidasi şunaqa böp qoldi, deydi yaramas. Yana menga saxovatpeşalik qilmoqçi böladi. “Yerimda işlab, dehqonçilik qilsang, kosang oqararmidi”, deb ötiribdi. Voy, yerlik boyvaçça bölgan-ey… Tokaygaça uning soyasida yuraman? Öziça senga bino qöyardi. Mana, ikkalangni ayirdim. Qani bir-biringga yordam berib kör-çi… Qani, çaqir Baxtiyorni, çavandozingni çaqir!

Eşpölat qamçi bilan tulporni ayamay savaladi. Söng hiringlab kuldi. Öziça ğudranib-ğudranib, yoğoç eşikni ğijirlatib, oçib çiqib ketdi.

Qamçi zarbidan Oqqaşqaning aʼzoyi badani zirqirab ketdi. Bağriga öt tuşgandek böldi. U nafrat, hasad degan tuşunçaning nimaligini bilmasdi. Hozir negadir yuragi yomon örtandi. Tuyoqlari bilan yerni tepib-tepkilab, örtanib-örtanib kişnadi. Eşik ortidan hiringlagan kulgi eşitildi. Söng Eşpölat minğirladi:

− Hadeb kişnayverma, baribir, ovozingni heç kim eşitmaydi…

Tulpor yarim tungaça boşini silkib, dumini gajak qilib, yer depsindi. Öziça «Döstim, döstingdan ehtiyot böl… Uni özingga yaqinlaştirma», deb Baxtiyorni ogohlantirmoqçi böldi. Uni Eşpölatdan himoya qilişni istadi.

Yuragida bir qatʼiyat uyğondi. Tuynukdan tuşayotgan nurga termilarkan, iç-içidan bir kişnoq keldi, özini uçib ketayotgandek his etdi. Boşini yerga egib, holsizgina közini yumdi… Söng tik turib mulgiy boşladi. Qalbi ninadekkina yoruğlik tökilayotgan tuynukka qarab intildi…

* * *

Eşpölat yarim tunda otning kişnaşidan çöçib uyğondi. Közini oçişi bilan şiringina uxlayotgan Zubaydani körib: «Xayriyat, tuşim ekan», degan öyda töşagi yonidagi çoynakka qöl çözdi-yu, baqadek qotib qoldi: uning tepasida katta, juda katta bir ot közlaridan öt çaqnatib turardi. Ot tuyoqlarini kötardi va butun savlati bilan özini Eşpölatning ustiga taşladi.

− A-a-a-a!!! − deya baqirib yubordi u.

− Hay-hay, tinçlikmi? Nima böldi? Hay, deyman… − Zubayda örnidan turib, erining yelkasiga turtdi. − Yomon tuş kördingizmi?

− Ot, allaqanday ot… − talmovsirab javob qaytardi Eşpölat.

− Ölsin, şu oşnangizning oti yöqoldi-yu, sizning uyqungiz ham harom böldi. Ikkovingiz ot dardiga mubtalo bölgansizlar. Közingizga otning devlari körinişi yetmay turuvdi endi, − deb Zubayda piyolaga sovuq çoy quyib, Eşpölatga tutqazdi.

Söng oğir uf tortib, teskari ögirilib yotdi.

Eşpölat ertalab uyğonganda lablarining atrofiga uçuq toshib ketgandi. Uning ahvolini körgan Zubayda Sarvi kinnaçinikiga otlandi.

− Qayerga ketyapsan? − dedi Eşpölat xotinining muddaosini anglab.

− Sizni öqitib, kinna soldirib taşlaş kerak.

− Irim-sirimlaringni enangga qilasan, ötir uyda! − deya jerkib berdi u xotinini.

Oradan ikki kun ötib, Baxtiyornikiga borib, uyiga keç qaytayotgan Eşpölat tutqatorlar orasidan ötayotganda otning kişnaşini eşitib, taxtadek qotib qoldi. Uning röparasida bir emas, bir qança otlar tizilib turişar, hammasi baravar kişnayotgandi. Eşpölatning oyoğidan madori ketib, beixtiyor çökka tuşdi. Şu payt röparasidagi yöldan unga qarab bir ot şitob bilan çopib kela boşladi va şundoqqina tepasiga kelganda tuyoqlarini kötarib, kişnab yubordi. Eşpölat qöllarini boşiga pana qilib, muk tuşib yotib oldi.

Qança yotganini bilmaydi, bir payt kimdir uning yelkasiga qölini qöydi. Dir-dir titrab ögirildi. Öğli Oybek ekan.

− Keçasi sayoq yurma, deb urişasiz, ota. Mana, tunda yurişning ham foydasi bor ekanmi? − dedi u tirjayib.

Söng otasining qöltiğidan olib, uyiga yetakladi.

Eşpölat boşqa heç narsani eslay olmaydi. Ertalab turganida, boşi löqillab oğrir, aʼzoyi badani kaltaklangandek zirqirardi.

− Yöq, bugun meni yölimdan qaytarmang, sizni öqitvoriş kerak, otning jinlari yomon böladi, − dedi Zubayda yeng şimarib.

Eşpölat xotinining orqasidan hayhaylab qolaverdi.

− Eringizga ins-jinslar dorigan. Qon çiqarvoriş kerak, − dedi Sarvi kinnaçi.

Zubayda şu kuniyoq Baxtiyornikiga qarab yörğaladi.

− Sizning otingiz yöqolganini eşitgandan buyon ğalati böp qolgan. Keçasi öziyam uxlamaydi, mengayam uyqu bermaydi, − dedi u yiğlamsirab.

Baxtiyor şahardan döxtir çaqirtirdi.

− Çinakam döstingiz bor ekan, − dedi Eşpölatni tekşirgan döxtir. − Qayğungizni yuragiga yaqin olibdi. Şunga asablari ança toliqqan. Men dori-darmon yozib beraman.

− Meni keçir, döstim, − dedi Baxtiyor döxtirni kuzatib qaytgaç. − Avvallari içingda bir xusumating bölsa kerak, deb öylardim. Endi çinakam döstim ekaningga işondim. Otim yöqoldi, lekin bu bilan hayot töxtab qolmaydi-ku… Men çavandozman, fermerman, yuragimdan ötayotganini birovga bildirmasligim kerak. Döst-duşmanning oldida boşimizni tik tutib yaşaylik, döstim.

* * *

Oqqaşqaning holidan heç kim xabar olmay qöydi. Taşnalikdan tulporning tili tanglayiga yopişdi. Oçlikka çidolmay, depsina-depsina çarçadi. Hammasidan ham u Baxtiyorni juda soğindi. Tuynukdan tuşayotgan nurga termilarkan, «Döstim, döstingdan huşyor böl», derdi u içki ovoz bilan.

Nihoyat, yoğoç eşik ğijirlab oçildi. Noxuş bir sezgidan tulporning yuragi uvişdi. Oğzining atrofiga yara çiqqan, közlari çaqçaygan Eşpölat kirib keldi. Uning bir qölida çelakda suv, bir qölida bir boğlam beda bor edi.

− Meni qörqitaman deb öyladingmi? Sen meni qörqitmoqçi böldingmi?! − deya Eşpölat tulporni qamçilay boşladi.

Oqqaşqa holdan toydi. Eşpölat qölidagilarni eşik oldida qoldirib, taşqariga çiqib ketdi va şu böyi qaytib kirmadi.

Tulporning dimoğiga suv va beda hidi urilar, oçlikdan içaklari ağdarilib ketgudek bölar, ammo yegulikka yetolmasdi. Boşini yerga solintirib turgan Oqqaşqaning köz oldiga Baxtiyor keldi: «Qani, tulporim, kel özimga», derdi u jilmayib. Oqqaşqa yegulik tomonga intildi. Baxtiyor: «Qani, qani, yana ozgina…» deb unga dalda berayotgandek bölardi. Tulporning yuragiga quvvat kirib, yegulik sari intilaverdi.

Nihoyat, neça kundan buyon temir qoziqqa işqalanib, noziklaşib borayotgan arqon uzilib, tulpor yegulikka yetdi. Qonib suv içdi. Kumir-kumir qilib beda kavşadi. Söng boşini solintirib, eşikka köz tikib turib qoldi. Tuynukdan tuşayotgan nur yorişdi… xira tortdi… Tulporning tağin qorni oçqadi.

Bir mahal eşik ğiçirlab oçildi va Eşpölatning tirjaygan başarasi körindi. Uning qölida nimadir yarqirab turardi.

− Bugun kuning bitadi, Oqqaşqa. Sening bu yerdaligingni bilib qolişlarini istamayman. Göştingni qazi-qarta qilib, Baxtiyorga yedirsam, manavi yerimdagi, − Eşpölat köksiga muştladi, − alamlarim doriydi, − deb vişilladi u. − Sening holdan toyişingni kutdim. Harom ölmasliging uçun ikki kunda bir mahal oldingga xaşak taşlab turdim. Endi kuning bitdi, Oqqaşqa…

Eşpölat yeng şimarib, devordagi qoziqda osilib turgan arqonni qöliga olib, Oqqaşqaga yaqinlaşdi. Şunda tulpor şitob bilan tuyoqlarini baland kötardi. Eşpölat özini önglolmay ötirib qoldi. Oqqaşqa qattiq kişnadi. Eşpölat seskanib, boşini qöli bilan yaşirdi… Tulpor yoğoç eşikka özini urdi… Eşpölatning yuziga otning orqa tuyoği tegib ketdi. Atrof qoronği edi. Tulporning köksiga toza havo, dimoğiga namçil beda isi urildi. Şamol, maysa va öt-ölanlar hidi, ozodlik ifori qalbini larzaga soldi. Suvning salqinini his etib entikdi. Töyib suv içgaç, şamol bilan quvlaşmaçoq öynayotgandek yugurib ketdi. Uzoq yugurdi. Köz oldida Baxtiyorning siymosi turar, u Oqqaşqani imlar, unga ozodlik vaʼda qilardi. Tongga yaqin qadrdon yerlarga yaqinlaşganini sezdi, atrof köziga taniş körindi…

* * *

− Ota, otajon! − darvozadan yugurib kirgan Şahobiddin nafasi böğziga tiqilib, gapirolmay qoldi.

− Hay, kallayi saharlab yana nima şovqin? − dedi oşxonadan rangi oqarib çiqib kelgan Hanifa. − Nima balo, otang ikkoving meni ajalimdan beş kun burun öldirasanlarmi?

− Bedapoyaga borgandim, otimiz… otimizni körib qoldim. Ota, yuring, tezroq yuring, − deb Baxtiyorning yengidan tortqiladi Şahobiddin.

Baxtiyor öğliga işonib-işonmay qaradi:

− Çinmi, çindan kördingmi?

− Ha, ota, Oqqaşqani kördim. Özingiz yuring…

Oyoğiga bir etigini kiygan Baxtiyor ikkinçisiga kaliş ilib, öğli bilan köçaga qarab yugurdi. Hanifa esa oşxona ostonasiga holsizgina ötirib qoldi.

Oqqaşqa bedapoyada zör berib kavşanardi.

Baxtiyor uni körişi bilan:

− Tulporim… mening tulporim, − deb piçirladi.

Boşini kötarib silkigan Oqqaşqa Baxtiyorni kördi-yu, kavşanişdan töxtab, tuyoqlarini baland kötarib, bor ovozda kişnab yubordi. Şu tobda uning kuylagisi kelar, iç-içidan bir qöşiq otilib çiqayotgandi. U tuyoqlari bilan yer depsinib, dumini gajak qilib, öyinga tuşa boşladi. Tulpor diydor qöşiğini kuylayotgandi. Baxtiyor esa közlari quvonçdan porlab:

− Ha, jonivor-a, mening tulporim, gijinglab turişingga borman-da, − deb uning böynidan quçoqlab oldi. − Bormisan, qadrdonim?.. Oqqaşqa… döstim…

Oqqaşqa yayrab ketdi va bor ovozda kişnab yubordi.

* * *

Baxtiyor yana qaddini ğoz tutgan, avvalgidek salobatli fermerga, mağrur çavondozga aylangandi.

− Baxtiyorboy, tulporingiz asl zotli-da, qarang, öğrilarni doğda qoldirib, qoçib kelibdi, − deyişdi «qulluq bölsin»ga kirgan qöşnilar.

− Şahob, bor, Eşpölat amakingni çaqirib kel, − dedi Baxtiyor odamlarning oyoği tingaç. − Aftidan, uyida emasga öxşaydi, haligaça daragi yöq.

Oradan çorak soat ötib, iziga qaytgan Şahobiddin noxuş xabar bilan qaytdi:

− Amakim betob ekan.

− Unday bölsa, borib köriş kerak, − deya örnidan qözğaldi Baxtiyor.

Darvozadan kiraverişdagi qoziqqa boğlangan Oqqaşqa uning yölini tösdi: «Döstim, döstingdan huşyor böl».

− Men darrov kelaman, oşnamiz betobmiş, körib kelay, − deya Baxtiyor tulporning yolini silab, köçaga yöl oldi.

Tulpor aççiq alam bilan kişnab yubordi. Baxtiyor ortiga ögirildi: Oqqaşqa boşini xam qilib, yerga köz tikib turar, uning közlari yoşlangandi.

− Sen xafa bölma, oşna, men darrov kelaman. Hali sen bilan gaplaşadigan gaplarimiz bor.

Tulpor kiprigini pirpiratib qöydi.

Baxtiyor Eşpölatning uyiga kirib borganda, u ayvon çetidagi sörida yonboşlab yotgandi. Yuzining bir tarafi kökarib ketgan, közlari bejo boqardi.

− Tuzukmisan, oğayni? − dedi Baxtiyor uning yoniga ötirib.

− Oting topilibdi, qulluq bölsin… − deya közini olib qoçdi Eşpölat.

− Sengayam katta rahmat, biz uçun jon kuydirding, − deb Baxtiyor uning yuz-közlariga sinovçan boqdi… − Yuzingga nima böldi, oşna?

− Şu… şu desang, devorga urib oldim, − dedi Eşpölat közi bilan yer çizib.

Baxtiyor yaxşilab razm soldi. Eşpölatning yuzida otning tuyoğidan qolgan iz borligini ilğadi. Baxtiyorning köngli allaneçuk ğaş tortib, Eşpölatning közlariga tikildi. Dösti közini olib qoçdi. Baxtiyorning könglidagi xijillik kuçaydi. Yerga qarab öy surib qoldi. Köz oldiga darvozadan çiqayotganda Oqqaşqaning norozi kişnagani keldi. Şunda beixtiyor fotihaga qöl oçdi:

− Dardingga şifo bersin.

U negadir «döstim» deya olmadi. Şitob bilan örnidan turib, Eşpölatning hovlisidan çiqib ketdi.

Hamroxon MUSURMONOVA

“Yoşlik” jurnali, 2011-yil 3-son

“Yoşlik” jurnaliga obuna böling · indeks 822

Obuna haqida

Izohlar

Hozirça izoh yöq. Birinçi bölib fikringizni yozing.

Siz nima deysiz?

Izoh tahririyat körib çiqqaç, eʼlon qilinadi.

Şu ruknda köp öqilganlar

Barçasi (375)