(Hikoya)
Ikki kundan beri şivalab turgan yomğir tun yarimga borganda jalaga aylandi. Momaqaldiroq osmon gumbazini yorib yuborguday gumburlar, tez-tez çaqnayotgan çaqmoq yoruğida qişloqning past-baland tepaliklaridagi uylari körinib ketadi. Suv tarnovdan çelaklab tuşar, şarros quyayotgan jala tomlar tunukasini doira qilib çaladi.
– Yomğir tağin kuçaydimi?
Torgina uyning burçagiga örnatilgan peçkaning biqinida yotgan Suyun ota inqillab gapirdi.
Çolining bezovtalanayotganidan xavotirga tuşgan Robiya xola uni çalğitgan böldi.
– Yomğir kuçaygani yöq, şamol quturgan bölsa kerak.
– Yöq, – deya eʼtiroz bildirdi çol, – şamol emas bu. Jalaga öxşaydi.
– Jala bölganda nima? Beş daqiqa quyib, ötib ketadigan tentak jala-da.
Hatto nafas olişga ham qiynalayotgan çol horğin xörsindi.
– Men bu jalani bilaman. Bir boşlasa qora buluti ikki-uç kunlab ketmaydi. Köprik nima böldiykan, töğonniyam taʼmirlaş kerak edi.
Otaning kasal yotganidayam qişloqni, odamlarni öylaşi Robiya xolaning ğaşini keltirdi.
– Şu qişloq sizsiz oçidan ölib qoladimi? Kasal yeringizdayam ularni degunça özingizni, tezroq tuzalişingizni öylasangiz bölardi.
Çol indamadi.
Şu payt qattiq çaqmoq çaqdimi, şamol kimningdir tunuka tomini uçirdimi yoki birov darvozani taqillatdimi – anglab bölmay qoldi. Bu ovoz yana ikki-uç marta eşitilgaç, eşik taqillayotganini bilgan kampir taşqariga çiqişga hozirlandi.
– Bobo, Bobojon, – (Çol nabirasini erkalab şunday çaqirardi) momongning izidan bor. Hovli loy.
Kattalarning gangir-gungiridan uxlolmay yotgan bolakay örnidan sapçib turib momosiga ergaşdi.
Robiya xola boşiga katta römolini taşlab olgan, Bobobek esa bobosi şoşirib, yugurgilatganidan yupun kiyimda edi. Ular darvoza va uy örtasidagi yursa kaliş botib qoladigan loy yölakdan sekin borişardi.
Kampir norozilanib ğödrandi:
– Yarim keçasi kim böldiykan? Şunday yomğir payti-ya?!
Bola bölsa xuddi javob bermasa birov urişadiganday labini burib, yelka qisdi.
– Kim u? – dedi kampir darvozani oçişga urinarkan.
– Menman, ena, Tursunboy.
Robiya xola darvozani oçgaç, xuddi işonqiramaganday “Tursunboy?” deya minğirlab qöydi.
– Qörqmang, ena, öğrimasman.
Suyun oqsoqolning yaqin yordamçisi Tursunboy ivib ketganidan dağ-dağ qaltirab turardi.
– Ha sizmidingiz, bolam? Tinçlikmi yarim keçasi?
– Tinçlikmas-da, Suyun otam uydamilar?
– Yotib qolganidan beri biror marta boşini kötarmagan odam yarim keça uyda bölmay qayoqda bölardi?
– U kişida işim bor.
– Ha, ha, kiring içkariga, – deya xijolatlandi ostonada turib qolgan Robiya xola.
Tursunboy amakining kökraklarigaça çaplangan loy lipillab turgan çiroq yoruğida ola-çalpoq körindi.
– Töğondan kelyapman, ena. Işlar orqaga ketyapti. Bu yomğir tinadiganga öxşamaydi.
Tursunboy tizzagaça keladigan rezina etigini amallab yeçib, uyga kirdi. Ular bösağada kuymalangunça lip etib xonaga birinçi kirgan bolakay haligina boşini ham kötara olmayotgan bobosining xuddi mullalarday bölib ötirganini körib hayron qoldi.
– Tuzukmisiz, ota? – deya söraşib ketdi uyga kirar-kirmas Tursunboy.
– Xudoga şukur, bir navi. Özing yaxşimisan? Allamahalda tinçlikmi?
Yomon xabar keltirganini aytolmay Tursunboy gapni çaynadi.
– Köprikni-ku amalladik, lekin töğonning iloji bölmayapti. Baʼzi joylarini qayta qurişga töğri keldi. Endi bitay deb turganida yomğirni qarang. Agar tinmasa keyin umid yöq. Şunça mehnat bir pul.
– Özi bitay deb qoldimi?
– Yana zör berilsa ikki kunlik iş. Faqat yomğir beliga tepyapti.
– Çol, siz hozirgina inqillayotgandingiz-ku, – deya gapga aralaşdi Suyun otaning ötirib olganiga endi ahamiyat bergan kampiri. – Tursunboyni körib tuzalib qoldingizmi? Yotaversangiz ham uning gapi eşitiladi.
Ota Robiya xolaga qöl siltadi.
– Bölmasa, Tursunboy, odamlarga ayt, qirqiga çidaşdi, qirq biriga ham ğayrat qilişsin.
– Aytdim, ota, aytdim.
Uning kuyunib gapirganidan qoşlarining örtasiga tuşgan çiziq battar çuqurlaşib ketdi.
– Mendan köra sizning aytganingizni qilişadi. Ularniyam tuşuniş kerak. Neça kundan beri şibbalagan yomğirga qaramay haşarni töxtatişgani yöq. Lekin hozirgi jalaga çidab bölmayapti.
Suyun ota noqulay ötirganidanmi yoki çarçaganidanmi boşqa yoniga ögirildi. Ögirilayotib qayeridir qattiq sançidi, şekilli, ixrab yubordi.
– Yaxşi, ertalab boraman. Bugun tonggaça dam olişsin.
Robiya xola nimadir deb norozilik bildirmoqçi böldi-yu, lekin çolining jiddiy turganini körib tilini tişladi.
– Özim borib işning boşida turaman. Şunça qiynalişdi. Agar oğir deb hozir taşlab ketişsa keyin ming uringandan foyda yöq. Dönglikdagi yer bu yil ham suvsiz qoladi.
– Menam şuni aytaman-da, lekin hali yoşmanmi yo odamlarni ergaştira olmaymanmi, ular işonqiraşmayapti. Baribir siz öttiz yillik oqsoqolsiz, salobatingiz bor. Aytganingizni qilişadi.
– Ertalab amallab yölga çiqaman. Bugunça şu yerda yotib qol. Ikki-uç soatdan keyin tong otadi.
– Yöq, ota, rahmat. Bugunam töğon boşida qolaman. U yerdagi vaziyatni nazorat qilib turişim kerak.
Tursunboy çol bilan xayrlaşib taşqariga çiqişi bilan hozirgina devorga suyanib ötirgan Suyun ota holsizgina örniga yonboşladi. Yotganidan söng ham nafas olişi qiyinlaşib xirillay boşladi. Momosi Tursunboy amakisini kuzatib çiqqani uçun uyda yolğiz qolgan bola bobosining ahvolini körib nima qilarini bilmay şoşib qoldi.
– Bobo, qayeringiz oğriyapti?
– Heç qayerim oğrimayapti. Ozgina çarçadim, sen uxlayver.
Tuni böyi mijja qoqmagan bolakay közlarini yumib, şirin esnadi.
– Ahvolingiz bu bölsa, ertaga töğon boşiga boraman deyişning nima keragi bor edi?
Tursunboyni kuzatib kelgan kampir uyga kirar-kirmas, çoliga javray ketdi.
– Holingizni bilib gapirsangiz bölmaydimi?
Çol xuddi ayb iş qilganday indamadi.
Kampir yana nimalardir deb ğudrandi-da, chiroqni öçirib yotdi.
Qariganiga qaramay otdan tuşsayam, egardan tuşmaydigan tetik çol qiş oldi tösatdan yotib qolganiça, hali boşini kötargani yöq. Erining birdan bunday oğir dardga çalinganidan gangib qolgan Robiya xolaning bormagan tabibi, fol deysizmi, öqitiş, qoqtirişmi – qilmagan amali qolmadi. Lekin birortasidan foyda yöq. Oxiri kampirining ortiq yelib-yugurişiga otaning özi ruxsat bermay qöydi. “Dard bergan Egam şifosiniyam Özi beradi. Sen köngli tor bölmay sabr qil”, degandi öşanda. Kampir şundan beri yotsa ham, tursa ham nimalarnidir piçirlaydi. Bobobek yomon tuş körsa yoki sovuqsirab tagini höllab qöygan paytlari yarim tunda uyğonib ketadigan odati bor. Közini oçganida yonida yotgan buvisi allanimalar deb piçirlaydi. Agar uyqusi siyrak bölsa, momosining gaplarini aniq eşitadi.
“Ey yaratgan Egam, Özing dunyo yaratuvçisisan. Baland toğlar ham, dara-öngirlar ham, katta köl, hayvonlar, ojiz bandalarning barçasi sening marhamating bilan bunyod bölgan. Bandalaringga rizq beradigan Rahmon, nomingga şak keltirişsa jazolaydigan Qahhor ham Özingsan. Olti bolamni töqqiz oy vujudimda kötartirib, yoruğ olamga kelişganida tortib olding. Çidadim. Soç yulib, yoqa yirtib yiğlamadim. Ularni qanday yaratgan bölsang, şunday Özingga qaytardim. Endi kasal çolimni panohingda asra. Senga şak keltirmoqçi emasman. Har bir banda Özingga qaytguvçi. Faqat bir oz vaqt, yana ozgina, heç bölmasa şu norasida esini tanib olguniça undan marhamatingni ayama”.
Bobobek momosi özini nazarda tutayotganini bilib, xuddi uyğoq yotganini sezib qoladiganday, pirpiragan közlarini qattiq yumib oldi.
– Uning örniga mening jonimni ol. Erim hali köpçilikka, qişloqqa, nabirasiga kerak. Men esa qölidan bir iş kelmaydigan notavonman. Tirik yurganimdan heç kimga naf yöq. Bu boş ölimdan boşqa hamma narsani körib böldi. Parvadigorim, gaplarimga işon, dunyodan heç qanday armonim yöq. Dargohingga borişga şayman.
Yöq, momosi hali duosini tugatmadi. Bolakay esa şu yergaça eşitib, yana uyquga ketadi. Kim bilsin, Robiya xola qaçongaça duo öqidiykin? Ehtimol nabirasidan bir oz keyin uxlagandir, ehtimol, tonggaça Xudoga nola qilgandir?
Robiya xolaning hay-haylaşiga qaramay, Suyun ota azonlab kiyindi.
– Gandiraklaganingizdan bir qadam yurolmaysiz, şu yomğirda töğon boşiga qanday borasiz?
Bobosi va momosining gaplarini aniq eşitayotgan bölsa ham Bobobek uyğoqligini bildirmadi.
– Bilaman, kampir, sen meni öylab kuyunyapsan. Lekin odamlar menga qarab turişibdi. Nima qilib bölsayam borişim kerak. Yölimni tösma.
Umrida çolining gapini ikkita qilmagan Robiya xola qançalik qaqşamasin, ortiq qarşilik körsatmadi.
– Men otingizni tayyorlayman, – deya çiqib ketdi.
– Bobojon…
Bola bobosiga qarab körpaning bir çetidan sekin möraladi.
– Men biror yerga ketsam, uyning erkagi, posboni sen bölasan. Şuning uçun bunday ğaflat bosib uxlama. Momongga qara. Erkaklar doim ayollarni: onasini, opa-singlisini, momosini himoya qilişi kerak.
Çol “yorini” ham demoqçi böldi-yu, baribir nabirasining tuşunmasligini bilib, gapirmadi.
– Uqdingmi?
Bobobek boşini irğab-irğab, örnidan turdi.
– Barakalla.
– Otingiz tayyor, çol.
– Ketyapman, – deya Suyun ota majolsiz oyoqlarida turtinib-surtinib yurdi.
– Haliyam keçmas, çol, yomğirni qarang, töxtay demaydi. Bunaqada…
– Qöltiğimdan kir, – deya Suyun ota kampirining gapini böldi.
U amallab oyoğini uzangiga qöyarkan, birdan boşi aylanib qalqib ketdi. Yerga yiqilişiga bir bahya qolgandi, yaxşiyam Robiya xola yonida ekan. Ilgarilari bir yengil harakat bilan qora qaşqasi ustiga qönadigan navqiron Suyun oqsoqol bugun uzangiga oyoq qöyişga ham kuçi yetmadi. Xojasining ahvoliga kulganday, qora qaşqa ham baland kişnab nari tisarildi.
– Sizga aygandim-ku, hali darmoningiz yetmaydi.
Kampir va nabira ikki qöltiğidan kirib uyga amallab olib ketişdi.
– Endi qora qaşqani boşqa minolmasam kerak, – dedi Suyun ota çanqagan lablari çapillab.
– Unday demang, yaxşi niyat qiliş kerak.
– Men borişim kerak edi, töğonboşiga borişim kerak edi. Bormasam, qişloq yana yozda suvsiz qoladi.
U yotgan joyida qölidan heç narsa kelmayotganidan, ilojsizligidan kuyunardi.
– Qöying öşa töğonni, vayron bölib ketmaydimi?
Çolining ahvoliga çidolmagan kampir yuzini kaftlari bilan yaşirib yiğlab yubordi. – Olti bolangizga bunçalik kuyunmagandingiz, yotib qolganingizda bir kelib xabar olmaydigan begonalarni öylab bunça kuyasiz.
– Unday dema, kampir. Bu qişloq ota makonim. Uning odamlari menga omonat. Ölim oldida hammamiz ojizmiz. Kuyganim bilan bolalarim qaytarmidi?
Vaziyat oldida ojiz bolakay esa xuddi quş polaponiday bir çekkada hammasini jimgina kuzatardi.
Oraga çökkan dilni örtovçi oğir sukunatni, nihoyat, Robiya xola buzdi.
– Qora qaşqangizga minib töğonboşiga özim boraman.
Çol va nabira yalt etib xolaga qaradi.
– Menga nima deyişim kerakligini ayting, odamlarga yetkazaman.
Çol qörquv va hayrat aralaş söradi:
– Çindan bormoqçimisan?
– Ha boraman, menam bir vaqtlar otda yurişda sizdan qolişmaganman.
Otaning kirtaygan közlariga nur enganday porlab ketdi.
– Unda odamlarga ayt, töğonning avval darabetini mustahamlaşsin, agar şu tomon pişiq bölsa, qolgani bir yilga çidab beradi.
– Haliyam öylab kör, bu yomğirda yuriş qiyin, – deya ikkilandi çol yölga çiqişga hozirlik körayotgan kampiriga.
– Şu töğonni, odamlarni deb ignaning ustida yotgandek yotibsiz. Bu yerda sarğayib, qöl qovuştirib ötirgandan köra urinib köriş kerak. Bobojon, sen uyda qolib, men kegunimça bobongga qarab turasan. Yöqligimni bildirma.
Qariganiga qaramay, haliyam qotmadan kelgan, çayir kampir yölga tuşdi. Ançadan beri ot minmagani uçun qora qaşqaga engaşişga bir oz qiynaldi. Oqsoqoldan boşqani mingaşişga qöymaydigan ot ham qaysarlik qildi. Yoşi yetmişga borib qolgan xola baribir otga minolmasdi. U qöli bilan imlab nabirasini yoniga çaqirdi.
– Menga qara, agar bobong sörab qolsa, momom otga minib ketdi deb ayt, tuşundingmi?
– Xöp.
Bobobek burnini tortib qöydi.
Jala hamon çelaklab quyar, loy yerda bilçillatib qadam taşlagança ot va uni yetaklagan kampir sekin uzoqlaşişdi.
– Momong ketdimi?
– Ketdi.
– Beri kel, bolam.
Suyun ota xirillar, isitmalaganidan vujudi öt bölib yonardi.
– Bu yoqqa ötir. – U nabirasiga yonidan joy körsatdi.
– Bobojon, agar hozir közlarim birdan yumilib qolsa yoki bobo deganingda indamasam, sen qörqma, xöpmi? Men qattiq uxlagan bölaman. Momongga ayt, yiğlab meni uyğotib yubormasin. Undan köra töğonni tezroq bitkazişsin.
Çol tomirlari börtib qolgan, titroq va ozğin kaftlari bilan nabirasining dömboqqina qöllarini uşladi.
– Bu uydagi mendan keyingi erkak sensan. Oqsoqolning nabirasi degan nomni doim oqla. Momongni ehtiyot qil. Meni tuşunding-a, bolam?
Bobobek otaning gaplari maʼnosini tuşunmagan bölsa ham, böğziga allaneçuk iztirob tiqilib, yiğlagisi keldi.
– Tuşundim, bobo.
Suyun ota keyin ham nimalardir deb piçirladi. Ammo bu gaplarni anglab bölmas edi. Bir ozdan söng esa tinçib qoldi. Közlari yumilib, qöllari bolakayning kaftlaridan sidralib tuşdi.
– Bobo, bobojon, – deya qörqib ketgan bolakay çolni bir-ikki marta turtdi. Ammo u jim edi. Binobarin endi boşqa gapirmasdi, qimirlamasdi, közlarini ham oçmasdi.
Hali bu dunyoning oçilmagan sir-asrorlari, tuşuniksiz iztiroblari, atab bölmaydigan hislari borligini murğakkina bola qaydan bilsin? Bobosini sovuqqotmasin deb ustiga körpani yaxşilab yopdi-da, özi öynagani taşqariga çopqilladi.
Oti ham, özi ham yarimbeligaça loyga botgan, kun böyi yomğir tagida bölgani uçun kiyimlari suvga bökkan Robiya xola uyga qoş qorayganda kirib keldi. Bostirma tagida loy öynayotgan nabirasini körib koyib berdi.
– Baribir bolaligingga borasan-da, şu jala, izğirinda senga zarilmi? Yotmaysanmi örningda öranib. Senga bobongga qaragin deb tayinlagandim-ku.
– Bobom uxlayapti, – dedi sovuqqotganidan lablari kökarib ketgan Bobobek.
– Bir qoşiq issiği bölmaganidan keyin oç qoringayam, töqigayam uyquni tortadi-da. Boşqa nima qilsin? Yolğiz bolamdan qolgan yodgorim qiz bölganida qandoq yaxşiydi-ya. Bobosi ikkimizning issiq-sovuğimizdan xabar olardi. Qari holimga öçoq boşida kuymalanmasdim.
Kampir javrab-javrab otni boğlagani otxonaga ketdi. Bobobek momosi otxonadan kelgunça uyga kirib körpasiga örandi.
– Osmonning tagi teşilganmi nima balo? Yomğir tinay demaydi, – bola momosining uyga kirayotganini ostonadayoq javraşni boşlaganidan bildi. – Suv boşimdan kirib, oyoğimdan çiqdi. Töğonda işlayotganlarning-ku bölari bölgan. Faqat sizning hurmatingiz uçun tik turişibdi öşayoqda.
Kampir çoli tomonga qaramas, höl kiyimlarini qoziqqa iliş bilan band edi.
– Öjarligingiz iş beryapti. Baraka topsin odamlar, izzatimni joyiga qöyib biror nima deyişmadi. Sizni aytib yubordi deganim uçun jimgina qilişdi. Yana bir kun keça-kunduz demay ğayrat qilişsa, iş bitadi. Xudo oyoqlarimga kuç bersa, bugun keçasiyam töğonboşida tursam, iş ertaga şomgaça tugaydi. – Xola çolining majol topib biror javob qaytarolmasligini bilar, ammo loaqal ovoz ham çiqarmaganiga hayron bölib Suyun otaga qaradi. – Çol, uxlayapsizmi?
Ota indamadi.
– Şunça gapni kimga gapirdim?
Ota hamon jim.
Robiya xolaning yuragi qandaydir baxtsizlikni sezganday ğaşlandi. Hozirgina porlab turgan közlaridagi nur örnini maʼyuslik egallab, çoli tomon yurdi. Suyun bobo öranib olgança qotib uxlardi.
– Çol, uyğonmaysizmi?
Yiğlamoqdan nari-beri turgan kampir köngliga kelganlari yolğon çiqişini Xudodan ötinib, titragan qöllarini otaning yuziga bosdi. Suyun ota muzday edi. Kampir seskanib ketdi. Bir muddat karaxtlikdan söng, huşini yiğib özini erining ustiga taşladi.
– Meni qörqitmang, közingizni oçing. – U dod solib çolining yoqalaridan uşlagança silkiladi. – Bizni yarim yölda taşlab özingiz qayoqqa ketyapsiz? Kimlarga işonib ketdingiz? Közingizni oçing.
Umrida momosini bu ahvolda körmagan bolakay qörqqanidan körpaning bir burçagidan çorasizgina möralardi.
– Evoh, bu qanday qora kun böldi? Ey Xudo uning örniga mening jonimni olsang bölmasmidi? Men ölsam bölmasmidi? Y O Alloh, sendan ötingandim-ku, yolvorib söragandim-ku. Endi yetimçaning holi ne keçadi?
Momosining dunyoni unutib yiğlayotganiga Bobobek çidolmadi. Çöçiyotgan bölsa ham xolaning yoniga bordi.
– Momo, – dedi u sekingina.
Ortiga ögirilgan kampir nabirasini körib şoşib qoldi. Duvillab quyilayotgan közyoşlarini artib kulimsiradi.
– Bolam, sen taşqarida öynamayotganmiding?
– Sovuqqotdim.
– Iye, seni körmabman-da, bolam. Körganimda bobong bilan ğijillaşmasdim. Qara, bobongni, miq etmay yotişini. Kasal böliş yoqib qolgan bu kişiga. Faqat yotaverib taltayib ketdi. Şunga urişayotgandim.
– Bobom öldimi?
Uning tösatdan bergan savoli xolani battar gandiraklatib qöydi.
– Bobong ölgani yöq, uxlayapti. Çarçagani uçun qattiq uxlayapti.
Bobobek momosining gapiga işonmagan bölsa ham, boşqa narsa söramadi.
– Bobojon, bolam, kiyin. Issiqroq bölsin.
– Qayerga boramiz?
– Töğonboşiga. Odamlar bobongni kutişyotgandi. U kişi borolmaydi, özimiz boramiz. Bobong, – xola şu yerga kelganda oğir xörsindi. Köylagining etagiga közlarini artdi, – uxlaşidan avval senga heç narsa demadimi?
Bola bir oz öylandi.
– Momong yiğlamasin, undan köra töğonni bitkazsin dedi.
– Şunday deganini könglim sezgandi.
Kampir çolini uyda yolğiz qoldirarkan, nabirasini eşitmayapti deb öylab sekin piçirladi.
– Meni keçiring. Hammaga ovoza qilolmayman. Töğonboşiga borişim, odamlarni işni tezroq bitkazişlariga undaşim kerak. Buning uçun mendan ranjimang. Axir özingizning xohişingiz ham şu edi-ku. Bobojonni yoningizda qoldirardim. Lekin u hali gödak, qörqadi. Bir özingizni qoldirayotganim uçun meni keçiring. Agar hozir odamlarni janazaga yiğsam, iş qolib ketgani uçun meni keçirmaysiz.
Uy eşigini mahkam yopgan kampir, peçkani yoqmadi. Derazalarni oçiq qoldirib, qoş qorayganda nabirasi bilan yölga tuşdi. Tinmay quyayotgan yomğir ostida, bolakay otda, kampir esa yayov, horğin odimlaydi. Göyo xojasining ölimiga aza tutganday qora qaşqa ham qadamlarini oğir taşlaydi.
Ular töğonboşiga yetib kelgan zahoti kampirning yoniga Tursunboy xalloslab yugurib keldi.
– Otam kelmadimi?
– U kişi kasal, yurolmaydi. Tinçlikmi?
– Odamlarni olib qololmayapman. Ketamiz deyişyapti. Nima qilişni bilmay boşim qotib turgandi.
– Töğon-çi…?
– Yomğir hammaning jonidan ötib ketdi.
– Lekin atigi bir kunlik iş qolgan.
– Şuni tuşuntirolmayapman-da, ena.
Kampir indamay, usti sirpançiq toşlar oralab, yirik kölmaklarni keçgança töğon tomon yurdi. U yerda iş töxtagan, odamlar özini pana joylarga olgandi.
– Bu yerda nima bölyapti?
Odamlar noiloj xolaga salom berişdi.
– Bir kunlik iş qolganda, özingizni çetga olyapsizlarmi? Şunça mehnatingizga açinmaysizmi? Yil böyi dönglikdagi yerlarni suğorişga yetadigan suv bekorga jarga oqib ketaveradimi?
– Bu yomğirda işlab bölmaydi, tuşuning, ena, – deya gapga qöşildi Ali mirob. – Amallab quygan betonimizni suv yuvib ketyapti.
– Lekin şu holiga taşlab ketsak, töğon butunlay buzilib ketadi-ku.
– Aql örgatmay jalada özingiz bir işlab köring, keyin bilasiz.
Robiya xola qoronği bölgani uçun kim gapirganini anglolmadi. Ammo taşlangan şu luqma qari kampirning yuragida mudrab yotgan nimanidir uyğotib yubordi.
– Mayli, kim ketişni xohlasa ketsin, qolganini özim qilaman.
Bobobek momosiga hayron tikildi. Robiya xola yiğlar, ammo yoşlari yuziga urilayotgan yomğir tomçilari bilan aralaşib sezilmayotgandi. Biroq şu ğamnok yuzlarda ham katta kuç va iroda bor edi.
– Men şu töğondan bir tomçi suv olmasam ham kunim ötadi. Oqsoqol sizlarni, qişloqni öylagandi. Bir umr şularni deb yaşadi. Lekin xayf sizlarga. U kişi qadriga yetmaydigan odamlar uçun kuyib-pişganini bilsa edi…
Kampir boşqa gapirolmadi. Etaklarini turib, töğonning baland devoriga kötarila boşladi. Vaziyatni qanday baholaşni bilmay ikkilanayotgan bola ham momosiga ergaşdi. Kampir nima qiliş kerakligini ham, qanday qiliş kerakligini ham bilmas, hali qotmagan sementni tekislar, kuçi yetgan toşlarni u yoqdan bu yoqqa siljitardi. Uning işi töğon qurilişiga öxşamas, faqat alamidan nima qilarini bilmayotgan xola şu bilan ovunayotgandi.
Xolaning töğon yuqorisida turganidan xijolat bölgan odamlar birin-ketin işlagani turişdi. Hamma qözğaldi. Iş ham, gurung ham, jala ham avjida. Tonggaça, to töğon bitmagunça qança majburlaşsayam kampirni heç kim pastga tuşişga, panaga ötişga köndirolmadi. U iş tamom bölguniça, odamlar yonida, tik oyoqda turdi.
Bobobek momosini kuzatarkan, uni ulğaytirgan beş yil bir böldi-yu, şu bir kun bir böldi. Çunki uning qarşisida javraşdan boşqa narsani bilmaydigan qari momosi emas, vujudida ulkan kuç uxlagan inson turardi.
Nihoyat, töğon bitdi. Odamlarning ha deyişga sillasi yöq. Madordan ketgan Robiya xola közlarini qisib töğon tomon qaradi. Atrofga tong yoyilgan, yomğir esa tina boşlagandi.
– Töğoningiz bitdi, çol. Endi xotirjam böling, – dedi sekingina. Odamlar tarqalayotganida kampir ularga rahmat aytib xörsindi.
– Bir oz dam olgaç, biznikiga yiğilinglar. Rahmatli Suyun otani sönggi yölga kuzatiş kerak.
Barça qörquv va hayrat aralaş xolaga qaradi.
Muyassar TILOVOVA
«Yoşlik»2012/2
“Yoşlik” jurnaliga obuna böling · indeks 822
Obuna haqida


