ÇYEGARA
Çeku çegarasiz, degan gap yolğon,
Çegara mavjuddir quyoşda, oyda.
Uruşlar boşlangan, daryo-daryo qon
Oqqan çegaralar buzilgan joyda.
Чегарасиз эмас на дарё, на дор,
Hatto nuqtaning ham bordir hududi.
Döstim, döstlikning ham çegarasi bor,
Aslo buza körma uşbu hududni.
FIDOYILIK
Qoyil qilaman deb, dunyoyi dunni,
Hayratda qolsin deb, davru davvora;
Bedoru beorom ötkazib tunni
Qahramonlik izlab bölma ovvora.
Vatanga sadoqat körsatmoq uçun
Kökrakni öq-çöqqa urmoq şart emas.
Ukam, çumolini avaylab sekin,
Yölning bir çetiga olib qöysang, bas.
Senga çinormonand kamolot tilab,
Yelkada ardoqlab turmiş Ona yer.
Bir ojiz quşçaning qanotin silab,
Uçirib qöymoq ham fidoyilikdir.
SIZNING QÖLINGIZGA
Olamda mavjuddir neça ming olçoq,
Qança muttahamu qança olğir, quv.
Şularning bari jam bölsa ham, mutloq
Sizning qölingizga qöyolmaydi suv.
TONG
Har tong turib tongga salom ber,
Har tong, tongga aytgin qasida.
“Assalom!” deb mardona hayqir,
Şodliklaring ötli sasidan;
Çinni kabi jaranglasin oy,
Jaranglasin somon yöllari.
Jaranglasin samoviy çiroy –
Sohir sahar kamalaklari.
Titrab ketsin toğlar tojiyu
Kavkabiston yulduzigaça,
Şamollarning çilvir soçiyu
Ummonlarning ildizigaça.
Qahrabo tun kömilsin kuyga,
Kuyga tölsin niliy falaklar.
Raqs tuşsin ilohiy uyda,
Oq bulutlar – sarkaş malaklar.
Köm-kök gumbaz mavjlansin, maʼsum
Şabnamlarning munçoq közida.
Çuçmomolar qilsinlar taʼzim,
Qizğaldoğu bötaköziga.
Zuhro yulduz – samoviy tuğyon.
Nasimlarga yor-yorlar aytsin.
Şalolalar kuylasin doston –
Qirlar yaşil alyorlar aytsin.
Boşga kötar parivaş siymo,
Munavvar tong – subhi sanamni.
Şunday sirli damlarda, ammo
Uxlab yotgan odam, odammi?
Hey, uyquçi zotlar, turing, de,
Uyğot, mudroq közlarni uyğot!
Turing, turing, çappar uring, deb,
Sokin sahar quçoğiga ot!
Boşga kötar munavvar tongni,
Har tong şeʼr ayt, aytgin qasida.
Mahkam quçib oppoq olamni,
Öpib qöygin peşonasidan.
ІAVAS
Ulgu olib yaşa doim havasdan,
Bulbuldek kuylaşga talpinsin qumring.
Faqat soya bölib qolma havasga,
Havasga ergaşib ötmasin umring.
Yarqiroq yulduzdek çaraqla har dam,
Izingda gullasin sirli tilsimlar.
Ibrat böl, orzu böl, havas böl sen ham
Kimlardir senga ham havas qilsinlar.
ЄUYOŞ BALQIB TURAR…
Zaminni körpaday qoplab yotar qor,
Quyoş balqib turar kulrang maʼvoda.
Göyo qiş qöynida barq urar bahor,
Göyo rayhon hidi qalqir havoda.
Biroq aldamçidir bu holat, illo –
Ayoz pusib yotar tönğib muztoşga.
Eh! Qanday dunyo bu,
döst-ku, döst, hatto
Işonib bölmasa bobo quyoşga.
ЄARAB QÖY
Yuksak, yuksaklarda – gözal makonda,
Azim çinorlarday gurkirab ösgin.
Yolğon maqtovlardan zerikkan onda,
Bosgan izingga ham qarab qöy, döstim.
SADOQAT
Sadoqat yöq, deysan,
Sadoqat ölgan.
Hammayoq yolğonçi,
Qallobga tölgan…
Magar, şundoq esa
Fursat, bafursat;
Sadoqat tilama,
Sadoqat körsat!
TAʼZIM
Bilmam, nazar tutdingiz neni,
Omadlisan, deganda menga.
Ming bor şukur qilaman, meni –
Hayot sizga uçratgan kunga.
Kelgan bölsa, zarra omadim,
Kulgan bölsa, taqdiri mumtoz;
Boşim yerga tekkunça taʼzim –
Sizga taʼzim qilaman, ustoz!
XATO QILMANG
Bir hamdam topay deb, topay deb döst-yor,
Daryo kabi toşdim, şamoldek şoşdim.
Gavharim toş bölib çiqdi har safar,
Har gal xato qildim, har gal adaşdim.
Xato deganlari darddir bedavo,
Yalanğoç köksingga sançilgan tikan.
Xatodir, xatoning eng çönggi ammo,
Odam tanlamoqni bilmaydi, degan.
Men odam tanlaşda köp bor adaşdim,
Qanotim qayrildi, ezildi şaştim.
Bir marta işonmay adaşgan bölsam,
Ön marta işonib, ön bor adaşdim.
Oh! Bugun yuragim majruh bir sato,
Ingrar – öz-özimga qilgan haqsizlik.
Döstlar, siz adaşmang, siz qilmang xato,
Sizdan nari bölsin bizning baxtsizlik.
ІISSIZLARNI KÖRSAM
Har bitta sözimni anglaydi itim,
Har bir işoramni ilib oladi.
Yot, desam yuzimga termuladi jim,
Dardimni közimdan bilib oladi.
Kes-sakday betuyğu zotlarni körsam,
Içdan ezilaman, tutab, kuyaman.
Qaraşlari sokin, öktam va körkam
Itimning boşini silab qöyaman.
NYEGA TUŞ EMASSAN?
Qaylarda yurganding, ey gulrang bahor,
Ön sakkiz…
Ön töqqiz…
Öttiz yoşimda?!
Qöna boşlaganda soçlarimga qor,
Nega nilufardek kelding qoşimga?
Osmondan tuşdingmi, çiqdingmi yerdan,
Nega tuş emassan, emassan sarob?
Közlarim qamaşib ketdi-ku nurdan,
Bulutli osmonga çiqqandek oftob.
Sezolmay qoldimmi yolğonni çindan,
Bizga atalganmi parivaş basting?
Yo, qiliç qanoti qayrilgan, singan
Burgutda bormidi ğarazli qasding?
Şabnam iforidek nozik tabassum,
Mudroq öylarimni solsa larzaga.
Nayzalar sançaymi özimga özim,
Qayga boş uray bu qaltis lahzada?
Yöq, yöq, öynaşmagin öt bilan aslo,
Taşviş sotib olma ğamsiz boşingga.
Otaş olovida yondirgay, illo –
Sevsa…
Sevib qolsa, mening yoşimda.
Qizğaldoq navosi kelmoqda qirdan,
Telba qilayotir bir sirli itob.
…Osmondan tuşdingmi, çiqdingmi yerdan,
Nega tuş emassan, ey sirli sarob?..
ULUĞLIK
Bir-biridan aziz, muhtaşam, porloq,
Xislatlarimiz köp bamisli oftob.
Kattalar qoşida “xöp-xöp”, deb turmoq,
Şohona udumdir, şarqona odob.
Qonimizga kirgan möminlik oqib,
Bajo aylagaymiz “xöp-xöp”ni bekam.
Ammo nohaqlikka tippa-tik boqib,
“Yöq!”, demoq bundan-da uluğdir, ukam.
QADR
Tinçgina yuruvdik.
Bir kun, ertalab,
Ğir-ğir, taqir-tuqur boşlandi pastda.
Uyi eski edi, köp taʼmir talab,
Demak, boşlabdi-da,
orzu havas-da…
Taʼmirni izohlaş şart emas, illo
Besar, beoromlik bölgay, albatta.
Devorga bir dona mix ursang goho,
Aksu sado bergay töqqiz qavatda.
Kimdir bolğa urar, kimdir loy qorar,
Nimadir gursillab urilar polga.
Bunday şovqin-suron boşni tars yorar,
Osonmas könikmoq mazkur ahvolga.
Biroq, iloj qança, bir tom ― bir panoh,
Yon qöşni ― jon qöşni, hamsoya, hamdam.
Xullas, tişni tişlab yurgandik, nogoh,
Taqa-tuq boşlandi tepamizda ham.
Tars-tursu, gursu gurs tinmaydi bir on,
Göyo Reyxstagga boşlangan hujum.
“Katyuşa” ovozi tingani hamon
Bomba portlaganday avjlanar gum-gum.
Endi holimizni qiling tasavvur,
Boşimiz uraylik qay devor, toşga.
Aziz qöşnilarga baxt tilab nuqul,
Tezroq tugasin-da, deyişdan boşqa.
Şunday lahzalarda anglarkan odam,
Notinçlik naqadar kuyukligini.
Tinçlik sözi esa qançalar körkam,
Qançalar muqaddas, suyukligini.
Mayli, obod bölsin uying, qörğoning,
Aslo töxtamasin quriliş, quriş.
Faqat sokin bölsin yoruğ jahoning.
Faqat, heç qayerda bölmasin uruş.
ULUĞLIK
Bir-biridan aziz, muhtaşam,porloq,
Xislatlarimiz köp bamisli oftob.
Kattalar qoşida “xöp-xöp”, deb turmoq,
Şohona udumdir, şarqona odob.
Qonimizga kirgan möminlik oqib,
Bajo aylagaymiz “xöp-xöp”ni bekam.
Ammo, nohaqlikka tippa– tik boqib,
“Yöq!!”, demoq bundan-da uluğdir, ukam.
TASODIF
Nogoh qarşimizda paydo böldi jar,
Ilkis yölimizni tösdi qaroqçi.
Tasodif desak-da bularni har gal,
Çindan ham şundaymi, bir öylab boq-çi?
Axir, bölgan emas jar keça paydo,
Qaroqçisiz ötmas yozu kuzimiz.
Tasodif, deyilmiş har qanday joyda,
Balki tasodifmiz bizning özimiz.
U…
Jonimni bergayman ayol zotiga,
U – munir volidam, u – muşfiq opam.
Sodiq ayolim u ― qöş qanotida,
Qörğonim körkamu boğim muhtaşam.
Alqissa, ayol-ku olamga ustun,
Ayol poyida-ku bu mumtoz dunyo.
Keçirim sörayman sizlardan bugun,
Peşonam tuproqqa tekkunça, ammo –
Bitta yaratiq bor, ayoldir u ham
Qaydan paydo bölgan, yetmaydi aqlim.
Onasi şaytonmi, iblismi, bilmam.
Bilmayman, kim çizgan şamoyil-şaklin.
U şunday jonzotki, tirnoqqaça to,
Fisqu fasohatlar qurgandir uya.
Hiyla -nayranglarin qirq tugul, hatto
Kötara olmaydi qirq ming nortuya.
Qadami tekkan joy xor bölar butkul,
Ummonlar aylanar kölmakka – kölga;
Dözaxga aylanar, yonar bölib kul,
Yam-yaşil örmonlar aylanar çölga.
Boşimda maynaday çirqillar savol,
Eng sönggi yaproqday titraydi dilim.
Uşbu yaralmişni ayol-ku, ayol,
Inson demoqqa ham bormaydi tilim.
Mayli, erkaklarga körsatma karam,
Turli sinovlarga duç qil ularni.
Tangrim-o, şörlik şu ojizangni ham,
Tugalroq yaratsang nima bölardi?
KIBR
Qaçon közlaringni qopladi parda,
Qaçon oyoqlaring uzildi yerdan?
Qaçon diyonatga berilgan zarba,
Seni murid qilib qöydi kibrga?
Axir, bu oqpadar, ne-ne zotlarni,
Holin xarob etib, közin öygan-ku!
Dante bobong ham bu kasofatlarni,
Dözax kunjagiga qamab qöygan-ku!
Nahotki, moziydan olmading saboq
Eski çoriğingni unutdingmi yo?
Yoki xor qilgunça bu razil tuzoq,
Ulfating bölgaymi serhaşam röyo?
Aka-uka, döstu qadrdon, hatto,
Tanimay turibsan tuqqan onangni.
Qoşingda adolat bölganda paydo,
Birov tinglaydimi ohu nolangni.
Begim, davring keldi, davroningni sur,
Deyilmiş kunlarning quyoşi söndi.
Tuyoqlar ostida xor bölgan ğurur,
Yana qad rostladi, tulporga mindi.
Qara, qinğirlarning qilvir işlari,
Qirq kunga ham yetmay bölayotir foş.
Adolat toşidan singaç tişlaring,
Qaysi ostonaga urajaksan boş?
Nasihatgöylikka huşim yöq, ammo
Bevaqt xazon qilma ertaklaringni.
Qasos olmasidan, qasoskor dunyo
Yiğiştirib olgin etaklaringni.
TUN
Uni sira bölmaydi suyub,
Içi töla fitna, sir, tutun;
Töğrilarni uxlatib qöyib,
Öğrilarni yaşiradi, tun.
TOŞQÖRĞON
Toşbaqajon, baxtlisan juda,
Metindayin toşqörğoning bor.
Ğanimlaring huda-behuda,
Berolmaydi joningga ozor.
Makoningga boş suqqan zamon,
Yer yuzida sendek şodmon yöq.
Qalqoningni kamonku kamon,
Ötolmaydi hatto, teşib öq.
Qallob döstlar içdi qonimni,
Hamdardim böl, hamnafas, ğamxör.
Mehribonim, toş qörğoningni,
Bir kungina menga berib tur.
OÇKÖZ
Xayriyatki, uning tomoği bitta.
Magar, uçta bölsa netardi?
Toşkent nima böpti,
hatto, Nyu Yorkni,
Yamlamay,
çaynamay
yutardi.
BU DÖST
Vo dariğ! Döstman, debon, bemorligim istar, bu döst,
Ki bemor ölsam, bu hol, takrorligin istar, bu döst.
Nogahon tiğdek oyoğimni qonatsa toş, tikon,
Yöllarimda toş, tikon bisyorligin istar, bu döst.
Xö-öp xato qilsam, xatolar domiga tortsa beun,
Domi girdob qahrida abgorligim istar, bu döst.
Boşima kun çiqmasa, nur soçmasa oy qoşima –
Tuhfayu töyonaga tayyorligin istar, bu döst.
Kuydirar böğzin olovdek, men nafas olgan havo,
Men uçun dunyoyu dun mozorligin istar, bu döst.
Vo dariğ! Döstman, debon bemorligim istar, bu döst…
Abdusaid Köçimov
1951-yili tuğilgan.
Nizomiy nomidagi
Toşkent davlat pedagogika instituti(hozirgi universitet)ning özbek tili va adabiyoti fakultetini tamomlagan.
“Kaşfiyotçi bolalar”, “Mening Özbekistonim”, “Toşburgut”, “Mening yulduzim”, “Çanoq”, “Halqa”, “Ikki bahor”, ”Umid daraxtlari”, “Qiyofa”, ”Yosuman”, “Baland toğlar”, “Közlarimning qaroğidasan”, “Muhabbat boğlari”, “El suv içgan daryolar”, “Safar” nomli publitsistik, şeʼriy va nasriy kitoblari çop etilgan. M.Xarisovning “Qizil sayyoraga sayohat” qissasini tarjima qilgan.
“Yoşlik” jurnaliga obuna böling · indeks 822
Obuna haqida