SAVOL
Balki dard, köz yoşidan
Şeʼrimizda malohat?
Balki ilon nişidan
Yurakdagi jarohat?
Balki aççiq tutundan
Baytlar ötli, barkamol?
Balki izğirin kundan
Yurakni teşar şamol?
Qadahda may limmo-lim –
Avj olgaydir kuy, ğazal.
Bir boşga bitta ölim –
Qörqitolmagay ajal.
Balki yulduz konida
Bizning yombimiz nihon?
Javob yöq zabonida.
Heç kim bilmas. Heç qaçon.
ŞAMOL
Tun. Boloxonaga çiqaman bir pas.
Navbahor. Hurillab turadi şamol.
Oqargan soçimga, yuzimga emas,
Yurakka, yurakka uradi şamol.
Yoşlik-u baxt-şodlik, kulfat-ğam bilan,
Dengizu boğlarda yeladi bevoş.
Şamolning qarisi bölmas umuman,
Şamol hamişa yoş, şamol doim yoş.
YuLDUZ
Har qaysi yulduzga keladi navbat,
Har bir orzu-niyat bölur ijobat.
Kuylovçi çiroqçi osmonda kezib,
Har nurni vaqtida yoqadi albat.
Köpirib qoyaga sakraydi dengiz,
Qirğoqqa tuşaman şamol soçar tuz.
To hayot ekanman, sayyor çiroqçi,
Falakda yoqib ber men uçun yulduz.
Mayli, dengiz çeksiz,
zulmat hamma yoq.
Mayliga, umid yöq,
mayli, yöq mayoq.
Çiroqçi,
ajalim yetgan bölsa ham,
Baribir özimning yulduzimni yoq.
Şodlik keltirarmi,
keltirarmi ğam,
Bilmayman, çiroqçi,
menga uşbu dam.
Faqat boşim uzra yoqib ber yulduz,
Menga boşqa narsa kerakmas heç ham.
ONAMGA TIZ ÇÖKDIM
Yam-yaşil maysalar! Çeksiz dala-daşt!
Onaginam yodi – firoq, alam, dard.
Onam hayotimga baxş etgan hayot.
Tiz çökdim, turmoqqa yetmas boqiy vaqt.
UY
Uyqum kelmas, tun tinç, allakim
bedor köça kezadi lekin,
Tomning sopol qovurğalarin
qöli bilan silaydi sekin.
Jaranglaydi ilohiy ovoz,
tomga qölin tekkizgandayoq,
Kuylar temir tunika nozik
qönğiroqdek kuladi quvnoq.
Kimdir oqşom suhbatlaşgani
uy yoniga keladi iyib,
Tom boşini silaydi mayin
ğişt devorni quçoqlar suyib.
Tinglayman bu suhbatni uzoq,
bilaman, u mehribon, saxiy,
Men uy bölib qolsam qaniydi,
ğişt devorli eskigina uy.
* * *
Pastdan qirga, qirdan pastga
Yöl yursam, tolmas oyoq.
Bir – kartoşka, ikki – kartoşka,
Uçinçi marta – pirog.
Ovga çiqsang, öq ota,
Baxt bölgay uç bor ato.
Bir öq – xato, ikki öq – xato,
Uçinçi öq – baxato.
Bir, ikki – puç bölsa,
Uçing bordir, kam dema.
Gar uçing ham puç bölsa,
Yana tört bor, ğam yema.
Beş bor, ön bor, yuz… yiqilsang,
Örningdan tur, hayotsan –
Noldan boşlab sanay bilsang,
Sen mangu barhayotsan.
* * *
Kuzning möjizasi – alvonrang şafaq.
Bulutlar poygaçi kemadek yuzar –
Oq yelkanlar yuzar janubga ilhaq,
Turnalar galasi ulardan özar.
Ufqqa botayotgan quyoş yumaloq
Gumbaz qalpoğiga uzatadi qöl.
Yurak ayriliqning totini sezar,
Malina ifori anqiydi nuqul.
Vokzal. Tutunlarga çulğangan peştoq.
Baydarka uçadi oltin anhorda.
Orkestr yangraydi boğlarda muştoq,
Xazonning navosi yangrar nahorda.
– Xayr, – vokzal tomida öynar bozbarak.
Zang temir uçida tillarang xöroz.
Böğizda yoş. Göyo toş qotar yurak.
Moyli şpallarga qurim qönar boz.
Sezaman – kimsasiz jarlikda tuman
Örmalar temiryöl oşa ötloqqa.
Yaltiragan bir juft relslar yonma-yon
Bora-bora singib ketar yiroqqa.
Yoşlar getaraga oşufta xayol.
Şlagbaumlarda yaproqlar qizil…
Biroq şpallardan kelmoqda ayol…
Kuzgi otaş aro işqdan umid qil!
* * *
Kuz xazoni va hijron aro
Baxtiyorman deganim bekor.
Hamma narsa beqaror, ammo
Faqat özing gözalsan, dildor.
Behudaga çözurman vaqtni
Közlaringda kulganda yulduz.
Boy berurman behuda baxtni,
Dilga sançiladi juvoldiz.
Navoda ğam, ğamda navo bor,
Töxtab qoldi yugurik fursat.
Vidolaşdik. Bizga böldi yor
Ayriliqmas, faqat muhabbat.
* * *
Unutma. Bir marta çalinar navo.
Bitsa ham xotirdan öçmas jarohat.
Unutma. Yurakni tilkalar jafo.
Faqatgina bir bor kelar muhabbat.
Yolğon vaʼdalardan ne foyda bor-a?!
Bu öyindan çiqib ketganman azal.
Qalbaki nağmani tinglaşdan köra
Odamga jim-jitlik, sukunat afzal.
Ötinaman, dangal bölmagan sözga
Işonib boy berib qöyma boringni.
Uçmagin aldoqçi, bevafo közga,
Asrab-avaylagin yurak toringni.
Sabr qil, tebrangay yurakdagi tor,
Ilohiy gözallik navosi bölib.
Bir yurak jör bölar unga beğubor,
Haqiqiy muhabbat sadosi bölib.
SAODAT SOHILI
Asrlar qaʼridan miltirar umid
Yurakda oğrigan kabi jarohat –
Qaydadir saodat sohili mavjud,
Unda umrboqiy muhabbat, rohat.
Men dengizçilardan bu haqda sördim.
Dedilar: – Izlama, köngling bölsin töq,
Barça dengiz, barça ummonni kördik,
Saodat sohili yer yuzida yöq.
– Yerda bölmasa gar, balki falakda,
Balki yulduzlarning içida nihon?
Kimdir taskin berdi menga yurakdan:
– Bas, iltijo qilma, yiğlama nolon!
Parqu bulutlardan yuksakda yiroq
Yulduzlar porlaydi bamisoli çöğ,
Sayyoralar bisyor osmonda, biroq
Unday sohil yöqdir, unday sohil yöq.
Baxtimga imkonim öz qölimda-ku,
Ijobat aylayman dil xohişini.
– Allo, “Saodat sohili” kafesimi bu?
Stol buyuraman ikki kişilik.
UÇRAŞUV
Uçraşuvga vaʼdalaşaylik,
Uçraşmoqlik emas-ku gunoh.
Qaygadir boş olib ketaylik,
Odamlarning közidan uzoq.
Gitara va skripka jör,
Sekingina taralar navo.
Ne tilasang, ofitsiant momo
Bir lahzada aylar muhayyo.
Saçrab öynar qordek köpiklar
Şampan-şarob oçilgan zamon.
Betaşvişdek tuyular hayot,
Bölmagandek göyoki armon.
Şarob ğamni yuvar köngildan,
Qanotlarin yiğib ohista,
Muhabbat va işonç ikkovlon
Yonimizga öltirar asta.
Işonç birla, muhabbat birla
Suhbatlaşa olmaymiz röyrost.
Ikkimizda hamma narsa bor,
Faqatgina umid yöq, xolos.
* * *
Hayotdan naf undirgan,
köp olgan keragidan
Yutuq, omadning quli
bölganga rahmim kelar.
Dard-u ğam jarohatni
his etmay yuragidan
Söqir va nodon bölib
ölganga rahmim kelar.
Saxiy, fidoyi, kamtar
yurakka işq munosib,
Qiynalganga buyurgan
hayot maʼnisin uqiş.
Sevgan, ğam-alam çekkan
odamga bölgay nasib
Yulduz olovi bilan
bitilgan sözni öqiş.
* * *
Tuşganida boşinga qayğu,
Yolğiz qolasan şörpeşona.
Qalam bilan yozasan, uşbu
Ğam-qayğudan qolmas nişona.
Tuşganida boşinga hijron
Yorni soğinasan devona.
Qalam bilan yozasan nolon,
Hijrondan heç qolmas nişona.
Quyoş göyo bir xira çiroq,
Husnidan nur soçsa jonona.
Qalam bilan yozasan, biroq
Muhabbatdan qolmas nişona.
Şohbaytlar yöq, lutf-u taşbeh yöq,
Möjiza yuz bermas heç qaçon.
Yurak bölsa tuyğusiz, sovuq,
Şeʼriyatdan qolmas nom-nişon.
* * *
Meni bezovta qil hamişa, har on.
Uçib kel. Tinimsiz valdira, vaysa,
Kim kimni, nimaga, qayerda, qaçon… –
Jöyali, jöyasiz jağirgin, javra.
Xoh iyul, xohi mart, xohi dekabr
Sözlayver, janubda dam ol, qaytib kel.
Nimani istasang, barini gapir,
Tansiq ovqatlarni maqtab, aytib kel.
Adabiy burgalar sakraşin jöşib
Taʼrifla, misoli notadek çizgin.
Şampan oç, tilak ayt qadahga qöşib,
Latifalar bilan içakni uzgin.
Sim qoq. Eşigimni tepib kirib kel,
Bemahal xörozdek qiçqir har nafas.
Xokkey, kino, turqing bilan zada qil,
Faqat şeʼr bilanmas, şeʼr bilan emas.
SÖZ
Poyezd keçikişi oddiy voqea,
Samolyotni kutib içikadi köz.
Haqiqiy baxtsizlik, katta fojia –
Mabodo keçiksa kutilyotgan söz.
Söngan gulxan uzra bölgandek puşmon,
Kimsasiz kulbaga boqqandek mahzun
Keçikkan söz ğarib, yiğlaydi yomon,
Uni keça kutgan odamlar uçun.
Keçikkan söz bois örmonlar yetim,
Bepoyon yerlarning peşonasi şör.
Qabrlar qoşida söz ham besöz, jim,
Ruhlar bezovtayu qismat közi kör.
* * *
Axir, menga kimlar işongandi-ya,
Pinhon umid qilib yurakka malham?!
Maysalar, hayvonlar işongandilar…
Menga işongandi onajonginam.
Erkinlik deb barin boy berib qöydim.
Onam qabri uzra yuzlarim şuvut.
Öt qöydim, maysalar qovjirab kuydi,
Öq otdim, hayvonlar bölişdi nobud.
Quşdek erkin böldim, mana, nihoyat.
Kişandamasman-ku bamisoli qul?
Bolaligimdagi sölim tabiat
Nega tuşlarimga kirmaydi nuqul?
Qança mamlakatlar tuşdi qulfatga,
Ummonlarim qani? Qani dengizim?
Boqdim osmondagi noxuş kalxatga,
Asli şu kalxatni uçirgan özim.
Oyoğim ostida yerlar şör, taqir,
Ketyapman yelkamda safar xaltam şay.
Uyatdan yuragim örtanar, axir,
Issiqda taşnalik qiynar ayamay.
Buloqqa tiz çökib, egilib pastga
Çol kabi suv iça boşlayman uzoq.
Suvdagi aksimga qöşilib asta
Yer qaʼriga singib ketadi buloq.
Aleksandr FAYNBERG,
Özbekiston xalq şoiri
Rus tilidan
Qoraqalpoğiston xalq şoiri
Rustam MUSURMON tarjimasi
“Yoşlik” jurnaliga obuna böling · indeks 822
Obuna haqida