Assalomu alaykum, Nasrullo!
Sizga salom berdimu, bir sayyoradan ikkinçisiga maxfiy xabar eltayotgan fazoviy mavjudot haqidagi roman yodimga tuşdi. Xullas, odam trillion yildan beri özga sayyora tomon uçayotgan xabarçining nomasini öqişga erişadi. Maktubda mittigina nuqta bölib, uning tarjimasi “Salom” degani ekan.
Tuşunyapsizmi, “Salom” degani. Demakki, bu kalomda insonni mudom quvvatlantirib turuvçi ilohiy kuç bor.
“Yoşlik” jurnalining 2017-yil 11-sonida çiqqan “Qaro soçlaringa bitdim oq şeʼrlar” sarlavhasi ostidagi turkum şeʼrlaringizni öqib, men bilgan ön yil oldingi Nasrullo yodimga tuşdi.
Özbekiston Milliy universitetining özbek filologiyasi fakulteti qoşidagi “Hilol” adabiy tögaragi yodingizdadir. Qança şoiru nosirlarning pöstagi qoqiladigan nafis majlis. Öşandagi tanbehu taʼzirlardan neça toliblar yozişni taşlab ketmadi deysiz.
Xullas, şeʼr sabab yaqin bölib ketdik.
Respublika rassomlik kollejida öqiganingiz xöp bilinadi. Özingiz ham taşidan şoirdan köra rassomga öxşab ketasiz. Asarlarida qahramonlarining közlarini çizmaydigan Modelyani borku, öşanga. Bildikki, u inson qalbini anglasagina közlarini çizar ekan.
Döstim, endi aytsa ham bölar, köpçilik sizni öziga bino qöygan, dimoğdor deb biladi. Bölsa bordir. Ammo “Yulduz va ildiz” nomli şeʼringiz barça fazilatlaringizdan-da maşhurroq edi:
YULDUZ VA ILDIZ
O, naqadar yaqin qofiya
Sen va men kabi
Yulduz va ildiz
O, naqdar olis masofa
Sen va men kabi.
Rassom çizgan şeʼr
Bisotingizdagi şeʼr va suratlarning kamligi özingizga talabning yuqoriligidan bölsa ajabmas. Ilk maşqlaringizdanoq qofiyaga hafsalangiz yöqligi seziladi. Balki bu sizga sözlarni ortiqça böysundiriş kabi körinar. Oçiği, önlab tengdoşlar anʼanaviy tarzda yozayotgan bir pallada sizdagi şakliy özgarişlar mening zavqimni keltirgani rost. Öşa kezlardagi şeʼrlarni eslang…
SENING KÖZLARINGDA
men özimni qöydim yöqotib.
Endi menga oğir juda ham –
közlaringdan izlab yaşamoq
çökib ketgan muhabbatimni…
Yoki:
QUYOŞ BORU, SOVUQ QOTDIM MEN;
Yonib kulga aylandim biram.
Ijodda bir-birimizni ayasak, xatolarimizga yon bersak kelajak döstlarimiz bizdan-da gina qilar. Şeʼrga öquvçi nazariçalik toza va xolis baho kerak, menimça. Maktubdagi fikrlarni şu poğonada deb biling. Bugun bu şeʼrlar menga sizni emas, Rauf Parfining otaş satrlarini eslatdi.
Sizdagi “Çökib ketgan muhabbat” şoirdagi “Suvga çökib ketgan bolam, yoşligim…” bilan hamohangdek. “Quyoş bor-u, sovuq qotdim men” esa “Otaşin muzlarga isinmoq” kabidir:
Uyğon , ey, malagim, tur örningdan, tur,
Otaşin muzlarda isinaylik, yur.
Rauf Parfining köpgina şeʼriy kaşfiyotlarini özingizda sinaşga tirişasiz. Masalan, birinçi satrlarning boş harf bilan yozilişi va şeʼrga sarlavha bölib kelişi, törtliklarning kutilmaganda uçlikka aylanişi…
Buni öğirlik emas, ustoz şoirga nisbatan azbaroyi ixlos hosilasi degim keladi. Çunki söz ömariş darajasidagi ojiz odam emassiz.
Bir narsa sörasam: Bugun yozilgan şeʼrlaringizni qayerda saqlaysiz? Ijtimoiy tarmoqlardami yoki biror röznoma sahifalarida? Balki ular daftaringizda oylab yotar.
Köpinça virtual tarmoqlarda “yangi uzilgan şeʼr”larni köraman. Yoziliş va sahifaga qöyiliş orasidagi qisqa vaqt meni esankiratib qöyadi. Göyo şoir öşa yerning özida “ijod” qilgan. Oğriqli tomoni, uni köklarga kötarilişiga özimiz yöl qöyamiz. Indamasligimiz, keskin fikrlar bildira olmasligimiz unga köproq hayot beradi.
Asl şoir uçun şeʼr bir umrlik işlanadigan, tahrir qilinadigan jarayon. Hatto Rauf Parfi ham köp ming nusxada çop etib bölingan kitobidagi şeʼrlarni tuzatib ötirişi haqida eşitganim bor. Buni mukammalikka bölgan mukammal intiliş deydilar.
Hozir ham qölimda ön yillar avvalgi şeʼrlaringiz turibdi. Ularni yaqin-yaqinda bitganlaringizga taqqoslaş imkoni bor. Ehtimol, bugun ayrim şeʼrlaringizni özingizda qabul qilmassiz:
Oqşom –
qizning oppoq siynasi.
Derazaga osilar közim.
Tunning qora soçi taşlanar keyin…
Misralarda yigitlikning ğör xayollari ufurib tursa-da, bu ruhiyat sizga qaydan yuqqanini bilişga urinaman. Parça keltirib ötirmay, Şavkat Rahmonning Lorkadan tarjimalarida ham şunday beboş keçmişlar borligini bilasiz. Ön bahor ötib öşa ruhiyatingiz qançalik tozarganini “Metroda uxlab ketayotgan yolğiz ayolga” nomli şeʼringizda köraman. Unda şunday taşbehlar bor:
Nafis kiprigida şabnam mudraydi,
Tölgan-u, tökilmay turganday közyoş.
Hozir taşqarida osmon uxlaydi,
Yerostiga kirib ketganday quyoş.
Siz ötgan yilarni besamar ötkazmadingiz, bugungaça yaxşigina şeʼrlar yaraldi. Har holda, ularda özingiz his qilgan tuyğular bor. Ammo hamon sizni oşiq va maʼşuq iztiroblari egallab olgani ğalati tuyuladi. “Muhabbat!? – Söroqqa aylangan undov qismati”, “Yoş oqar közimdan yoqutrang…”, “Tark etganda sevgilim meni”, “Men sizni sevmayman!.. Sevmayman, deb aldayman özimni”…
Bugungi bitganlaringiz ham şu yösinda boradi: “Qöllarida anor uşlagan ayol”, “Qölingga qalbimni qöyib yiğladim”, “Yomğir va qor yoğar bitta-bittalab, köz yoğar, qoş yoğar, bitta-bitta lab…”
Oçiği, öttiz yoşdagi yurak iztiroblaringizda boşqa tuyğularning hamon kamnamoligi meni öylantiradi. Gohida har satrda işqsizlikdan ozor çekayotganingizga işonmay qolaman. Nega bu şoirning qalbi özga jarayonlarni his qilmayapti ekan, degan savol tuğiladi.
Ekzyuperi yozuvçi bölsa ham şoirlar “oh-voh”iga çiday olmabdi. Uning iqrorini keltiray:
“Uç yuz yil muqaddam insonlar şunday seva olganlarki, hatto muhabbatni deb bir umr tarkidunyo qilişgan. Bizning davrimizda baʼzilar öz joniga suiqasd qilmoqda. Lekin ularning iztiroblarini qattiq tiş oğriği bilan qiyoslaş mumkin, xolos. Zero, bu iztirobning muhabbat bilan heç qanday aloqasi yöq…”
Döstim, men yozganlaringizning muhabbatga aloqasi bölişini istayman. Çunki bu qölingizdan keladi. Xayriyatki, vaqt sizni yozolmaslik kabi ayançli qismatga duçor qilmadi. Hamon qaraşlaringiz musavvirona, joningizga burov solib turibsiz. Buning uçun rahmat!
Ruxsat etilgan xatolik doirasida
Döstim, tunov kuni bozorda nazoratçi-tarozibonni kördim. Toş-tarozu halolligini tekşirib yurgan ekan. Tarozining 5 grammdan 10 grammgaça adaşişiga ruxsat etilgan xatolik doirasida deb qaralar ekan. Qarang, “Ruxsat etilgan xatolik doirasida”.
Nahotki xatoliklarga ham ruxsat etilsa. Axir, misqollar ham hisob-kitob qilinadigan lahzalar bor.
Öylab körsam, bizning ham ruxsat etilgan xatolik doirasidagi xatolarimiz borga öxşaydi: ozgina befarqlik, ozgina dangasalik, ozgina xiyonat, ozgina tuyğusizlik…
Bilasizmi, odamni, ayniqsa şoirni yöq qiliş uçun ozgina befarqlik kifoya ekaniga işonib boryapman. Masalan, şoirning kamera qarşisida şeʼr öqişi nozik jarayon. Çunki şeʼr – ruhiyat, holat. Unga tuşilmasa, tomoşabinga-da yuqmaydi. Avvalo jurnalistda şeʼrga muhabbat bölsa, şoirni tinglaydi, nigohini undan uzmay, şeʼrning haroratini borligaça tasmaga muhrlaşga harakat qiladi.
Afsus, bundaylar juda kam. Siz, kerak bölsa, ön martalab şeʼr öqiysiz. Gohida ovozingiz yozilmay qoladi, goh tasvirçi tayyor bölmaydi, baʼzan mikrofonni qimirlatmay uşlab turgani uçun maoş oladigan “jurnalist” tamoman sizga befarq böladi…
Ijodiy körsatuvlar taqdiri esa ijoddan yiroq jurnalistlar va vaqti ziq texnik xodimlar qölida qolib ketganday. Qisqasi, şeʼrga befarqlar içra şeʼr öqiş naqadar baxtsizlik ekanini tuyasan.
Bir yozuvçi aytganidek, ommaviy işlab çiqariş natijasida son-sanoqsiz ajoyib musiqa asboblariga ega bölişimiz mumkin. Lekin ularda kuy ijro etuvçi sozandalarni qayerdan olamiz?..
Döstim, men şoirning röznomalarda öz şeʼrlarini tarğib qilib yurişini heç tuşunmayman. Şeʼrlarimni falon naşr çop etmay keladi, degiçlar ham oramizda talaygina. Şunday ijodkorlar şeʼrning qadrini ham sariq çaqadan arzon qilib yuboradi. Özining xom-xatala yozişmalarini buyuk asar deb biladi. Aslida şunday kişilar öquvçilarning hafsalasini pir qilgan.
Şukrki, Saʼdiy Şeroziyning hammamiz uçun bir umrlik saboq böla oladigan baytlari borki, şuning özi butun boşli maktubimdan ham qimmatliroq körindi. Misralarni xatimning sönggi xulosasi deb qabul qilgaysiz:
Agar senda muşk yöq, jim ötir, axir,
Agar bölsa hidning özi aytadir…
Bobur Elmurod
1989-yili tuğilgan.
Özbekiston Milliy universtetining jurnalistika fakultetini tamomlagan.
2012-yili “Birinçi kitobim” loyihasida “Közlarimdagi dunyo” nomli şeʼriy töplami çop etilgan.
“Yoşlik” jurnaliga obuna böling · indeks 822
Obuna haqida

