15 daqiqada öqiladi

627 marta körilgan

Sözni asraş baxti

Behzod Fazliddin

Yoşlar ijodini muntazam kuzatib, bu haqda xulosalar aytiş vaqt va hafsala talab qiladi. Qurdoşlar, uka-singil qalamkaşlar ijodini imkon qadar kuzatib boraman. Iddaoga yöyilmasin-u, oçiği, köpçilik yoş ijodkorlarning Söz va Adabiyotga munosabati, möljal-maqsadi maydaligi, masʼuliyatsizligi, ötkinçi nağmalarga işqibozligini körib-bilib, nima deyişga ham hayronsan.

Köpdan buyon yoş ijodkorlarga umumiyroq maktub yozib, dildagi gaplarni aytiş niyati bor edi. “Yoşlik”çilar qistovi bilan, qolaversa, kimlargadir taʼsiri bölar, har kim öziga yaraşa xulosa qilar, degan niyatda ayrim fikr-mulohazalarni havola etgim keldi. Yozganlarim boriça berilayotgan bu gaplardan muddao kimgadir yöl körsatişga uriniş emas, yoşlarni söz va ijod masʼuliyatini teranroq his qiliş, çinakam adabiyotga daxldor asarlar yaratişga undaşdir.

Ijodkorlar orasida “Öttiz yoşgaça şoir bölsang bölding, bölmasa – keç” qabilidagi gap yuradi. Bu gap nisbiy bölgani bilan haqiqatdan oziqlanadi. Negaki, şeʼr – yoşlik, navqironlikning özginasidir. Bugun şeʼriyatimizga gurullab kirib kelayotgan yoş şoirlar köp. Lekin kim qanday ijod qilyapti, yozganlarining saviyasi qay darajada? “Yoş şoir” deganda kimlarni nazarda tutyapmiz: havaskor qalamkaşdan tortib yoşi qirq, hatto ellikni qoralab qolgan katta yoşdagi ijodkorlar ham “yoşlar röyxati”dan tuşmay kelayotgani ajablanarli emasmi?

Nazarimda, yoşlar şeʼriyati vakillarini uç guruhga böliş mumkin. (Atay “avlod” demayapman!) Birinçisi – nisbatan avvalroq nomi körina boşlagan, adabiy jamoatçilik va şeʼriyat muxlislariga tanilib ulgurganlar. Ularning ayrimlarini yoş şoir deb ataşga istihola qiladi kişi. Ikkinçisi – bir-ikki töplami, adabiy naşrlardagi çiqişlari bilan tilga tuşa boşlagan umidli yoşlar. Uçinçisi – şeʼriyat olamiga keyingi yillarda qadam qöyayotgan qalamkaşlar, tom maʼnoda istiqlol farzandlari.

Yaqin beş-ön yillar içida köplab yoşlarning töplamlarini öqidim. Bayozlar, matbuot va internetdagi şeʼrlari bilan tanişdim. Mutolaa davomida tuğilgan baʼzi mulohazalarni qoralab qöygan ekanman…

* * *

Şodmonqul Salomning eng yaxşi şeʼrlari guvohlik berişiça, u – köngil şoiri, şeʼryurak yigit. Şodmonqulning sara şeʼrlarida Köngil poetik obraz darajasiga kötariladi. Ularni öqib “könglini, faqat könglini asrab” kelayotgan va şu bilan xuşbaxt, şu ila alamnok lirik qahramon bilan suhbatlaşganday bölamiz.

Şodmonqul könglini, ruhiy keçinmalarini bor böyiça, ortiqça böyab-bejamay şeʼrga köçirgisi keladi va köpinça bunga erişadi. Uningça, har yurak – payğambar oroli. Ammo şu “muqaddas orol”lardan qança-qançasi talatöplar içra vayron bölayotibdi. Hammasidan şunisi alamli! Şoir öz köngli tilida butun insoniyatga qarata “Köngilni asrang!” deya xitob qilayotgandek. Lekin bu asraş – kuraşmoq, köngil kuşandalariga qarşi turişga daʼvat degani. Şuning uçun uning lirik qahramoni: “Yurak degan loladay yonsa, / Şarror oqib tursa qoning-da”, – deya orzu qiladi. Bu qahramonning feʼli ham öziga yaraşa. Ayniqsa, har narsaga könib ketaveradigan “mömin-qobil”lar, foydasiyu zararining tayini yöq “silliq” kişilar bilan heç kelişmaydi. “Mötadillar – mening duşmanim”, – deydi u yanada keskinroq kilib.

Bobolar kaftida qabardi tuproq,

Qabargan tuproqlar berdilar hosil.

Qölda ayri aso – abadiy söroq;

Bor bölsa, bir kelsin Şodmonqul.

Şu zayl özini-özi yöqlayotgan şoir şeʼrlarida şamollar nay çaladi, köplab bağişlovlaridan qadim Surxon kengliklari nafasi keladi. Uning ota-ona, Vatan mavzusidagi şeʼrlari or-nomus, el-yurt şaʼniga qasidadek aks-sado beradi. Şu örinda şoir könglini, poetik dunyosini folklor östirayotganini, daho xalq ijodining qadim ohanglari şeʼrlariga yaraşib turganini qayd etib ötmoq joiz.

Şodmonqul ança erkin kuylaydi. Ammo baʼzan aynan şu “erkinlik” haddan oşib, yoqimsiz erkalikka aylanadi. Biz “Şoirlar – Xudoning erkatoylari” qabilidagi behuda tuşunçalarni şiorga aylantirmasligimiz kerak. Baʼzan “erkatoy” könglimiz qistovi bilan özimiz bilib-bilmagan holda şeʼrda har narsa deb yuboramiz, hatto Yaratganga “buyruq”lar bera boşlaymiz (?!). Töğri, şeʼr – kuçli ehtiros farzandi. Lekin, fahmimça, şoirning sözi faqat hissiyotçan bölişi, xayolga kelganini tilga köçiraverişi ham maqbul emas. Şeʼrdagi “aql” ana şu “şakkok” tuyğularni maʼlum maʼnoda jilovlaş, aniqroği, töğri özanga buriş uçun xizmat qiladi. Nazarimda, Şodmonqul jununvaş misralarida baʼzan şuni unutadi. Bundan taşqari, uning töplamlariga kiritilgan şeʼrlar darajasida sezilarli farq bor: sarbaland ruhga uyğun şeʼrlar bilan jönroq maşqlari yonma-yon turibdi. Muhimi şuki, Şodmonqul Salom şeʼrni şunçaki köngil işi emas, hayotiy eʼtiqod, dunyoning kamoliga hissa qöşuvçi qudratli ilohiy inʼom deb biladi va şu maʼnoda özini “söz ğulomi” deb ataydi.

Nosirjon Jörayevning şeʼrlari ifoda jihatidan ança ravon. Yozganlarida uluğ ustozlarga hurmat, ularga munosib davomçi böliş hissi poetik tilga köçib, ajib kayfiyat hosil qiladi. Ayniqsa, Nosirjonning peyzaj şeʼrlari öziga xos. Imkon qadar siyqalanmagan qofiyalarni qöllaydi. Uning lirik subyekti borliqdagi har zarradan hikmat axtarib, tabiat tilidagi har şivirga quloq tutgisi, yaproqlar qöşiğini tinglagisi keladi. Ötayotgan umri, muhabbati, kelajagiga bot-bot tafakkur “köz”i bilan nigoh soladi:

Köksim aro iliq şamol esgan dam,

Bilmam, qanday ekan sen yoqda havo…

Bir hadik ketmaydi bugun dilimdan –

Etmoqdami-yöqmi bahoring davom!

                                           (“Maktub” sheʼridan.)

Şodmonquldan farqli ölaroq Nosirjonning şeʼrlari sokin, öyçan. Albatta, bu uning tabiati, öz dunyosidan darak. Baʼzi şeʼrlari esa atay şeʼr yaratiş uçun, öylab yozilgandek taassurot uyğotadi; sunʼiylik seziladi. Lekin, bilişimça, Nosirjonda odatda unça-munça qalamkaşning böyni yor bermaydigan muntazamlik, ijodda bardavomlik bor…

Oygul Asilbek qizining şeʼrlari jiddiyligi, falsafiy mulohazalarga boyligi bilan eʼtiborni tortadi. Oygulning şoirlikni qismat deb bilişga şayligi, öz navbatida, şoir öz Sözi – taqdiri uçun naqadar masʼul ekanini teran anglab borayotgani mana bu misralaridan ham ayon:

Şoşildim, ummonlar sari yugurdim,

Sayoz daryolarni qilmadim pisand.

Uçdim osmonlardan nari – urindim,

Harçand uçolmadim taqdirdan baland.

Oygul katta ijodga mansub şeʼrlar bitişni xohlaydi va yozganlarida bu uluğ maqsadini yaşirib ötirmaydi. “Şoir xayollari” (Men uni “Şoir xayollar” deya atagim keladi) nomli töplamida şoiraning bezovta ruhi, bedor qalb sadolarini eşitgandek bölamiz. Uning muhabbat mavzusidagi şeʼrlari hazin ohanglarga jo bölgan:

Tuşungin köngilni, tuşun taqdirni,

Uzoq ibtidoni eslamoqda kim?

Men seni unutdim, odamlar hatto

Xudoni unutib yaşamoqda jim.

 

Negadir oq-qora köringan umr,

Sirğalib bir zayl ötmoqda har gal.

Sening közlaringni öylab uyğonsam,

Nimadir yaşaşga beradi xalal…

 (“Unutiş” sheʼridan.)

Lirik qahramon şunçaki oh-voh qilayotgani yöq. U “serşovqin sovuq dunyo”da eslaşga arzirli heç vaqo qolmayotganidan iztirob çekayotir. Foniy dunyo nağmasi bilan band sevgisiz odamlar hatto Yaratganni-da “unutib” qöygan. Mana şunday fojeʼ lahzalarda bir dilozorni yoddan öçiriş nima degan gap?

Oygul şu yönalişdagi şeʼrlarida inson sevgida ham butun bölişi, maydalaşmasligi, aksinça, jasorat körsatib yaşaşi kerak, deya taʼkidlagandek böladi. Ehtimol, qiz könglining inja tuyğulari aks etgan mayin ohanglarga könikkan şeʼrxonga şoiraning ayrim şeʼrlari birmunça dağalroq tuyular. Oygulning yozganlarida odatda ayol kişiga xos bölmagan şiddat bor va, nazarimda, mana şu fazilat uning şeʼrlarini nurlantirib turadi. Balki u bu jihatni özi sevgan şoiralar – Anna Axmatova, Marina Svetayeva ijodi taʼsirida şakllantirayotgandir. Nima bölganda ham, Oygulning rus, umuman, dunyo adabiyotidan boxabar böliş, jahoniy miqyosdagi asarlar yaratişga, öz yozganlariga umumjahon şeʼriyat mezonlari bilan yondaşişga urinayotgani quvonarli. Ammo şuning özi bilan iş bitmaydi-da. Öylaymanki, Oygul, umuman, boşqa yoş şoirlar ham faqat ilhom onlari mahsuli bilan kifoyalanmasligi, şeʼr ustida yanada jiddiyroq işlaş, har satrni pişitmagunça, har söz joyini topmagunça ter tökişga özini örgatişi kerak. Oygulning şeʼrlarida yana bir qur körib çiqilib, jiddiy tahrirdan ötsa, yaraqlab ketadigan yoki bir-ikki juzʼiy kamçilik yuziga doğ bölib turgan satrlar kam emas. Köpinça qaratqiç kelişigi qöşimçasi (-ning) örnida tuşum kelişigi qöşimçasi (-ni) qöllanadi (bu qusur baʼzi katta şoirlar ijodida ham bot-bot uçrab turgani, şeʼriyatimizda “-ni” va “-ning” farqlanmay qöyilayotgani uçun atay taʼkidlab ötilyapti): Buni nima ahamiyati bor / Xazonrezgi tözğin şamollar; Meni sizga xusumatim yöq; Men yaxşi bilaman… Siz bilan kunlarni ğanimatligin; Men sening qalbingni sölğin rangidan / Ölimning suratin çizgim keladi… Köp hollarda şeʼr bandidagi misralardan birida böğinlar soni ortib ketadi. Bular juzʼiy kamçilikdek tuyulsa-da, şeʼr mukammallik kasb etganiga ne yetsin!

Başorat Otajonovaning şeʼrlari, adaşmasam, bundan ön yillar avval markaziy adabiy naşrlarda körina boşlagandi. Keyin… körinmay qoldi. Oila bağrida farzandlari bilan andarmon böldi, şekilli. Şu vaqt içida yozuv-çizuvdan qolmagani uning ayni dam matbuotda, ijtimoiy tarmoqlarda tölib-toshib eʼlon qilayotgan satrlarida ham namoyon. Lekin yana bir gap: ijodkor körinmay qolişdan unça xavotirga tuşmasligi, aksinça, bugungi şovqinlar içra imkon qadar Özini, Sözini asrab yaşagani, ommaviy havaslardan panaroqda yurgani ham durustroq. Muhimi – özni, sözni zörlamay, rost tuyğularnigina şeʼr tiliga köçiriş.

Saraton çarçadi…

Eski köylagin

Yuvib marvartakning şoxiga ildi.

Söng mening yonimga – yoğoç köprikka,

Özini taşladi horğin va dilgir.

 

Boşimizda osmon – könglimday ulkan,

Yulduzlar – yuzimga toşgan saçratqi.

Somon yöli kezar közlarimizda,

Yurakni yorgudek hayrat saçratib…

Başoratning şeʼrlari özi sevib tasvirlaydigan Kuz singari sokin, tabiat manzaralarini sözda suvratlantirişi öziga xos. Uning şeʼrlaridagi asosiy qahramon – “yovvoyi gullarday çiniqib ösgan” qiz xayollari, orzu-armonlari samimiy va andak hazin ohangli satrlarda zuhurlanadi, köngilga kirib boradi…

Iroda Umarovaning şeʼriy bitiklari bir qaraşda sodda, doimiy mavzudagi oddiy dil izhoridek tuyulsa-da, kutilmagan ifoda, ohorli taşbehlari bilan ajralib turadi. Şu bois uning “Lola”, “Dil”, “Maylimi…” kabi şeʼrlari öquvçiga xuş kayfiyat ulaşadi:

Birdan xayolimda jonlanding adl:

Quyoş nurlariga qonib turibsan.

Şafaq şuʼlasida tovlangan mohdil,

Oqsoç bir çöqqida yonib turibsan.

Gulmisan yo yoqut – bilmayman, lola…

Irodaning uşbu “Lola” şeʼrida köklam çeçagi pok muhabbat, vafo ramzi sifatida obrazga köçgan. Yoş şoirada şeʼr yaratişga munosib Tuyğu bilan boğliq muammo yöqdek (afsuski, köpçiligimiz yaxşi şeʼr javhari bölmiş ana şu noyob Tuyğuni topa olmay halakmiz), ammo söz sanʼati nuqtayi nazaridan qaralganda, u köproq izlanişi, tafakkur olamini yanada boyitişi zarur. Şundagina eng gözal şeʼrlar yaraladi…

Yoş ijodkorlar davrasida Baxtiniso Mahmudovaning gözal taşbehlarga boy, yurakni titratuvçi ğamgingina şeʼrlarini eşitib, öqib, uning nurli ertasidan umidlandik. Minbarga öç qaqajon qizçalarning dardsiz va andak surbet şiğirlaridan rosa bezgan ekanmizmi, Baxtinisoning bezovta bitiklari toğlar bağridan kelgan toza havoday köngilga ajib bir kayfiyat ulaşdi. Ammo…

Oçiği, Baxtinisoning neça yildan buyon oğir dard bilan olişayotganini bilmas ekanman. Bu dard uning jismu joni, butun borliğiga çang solgan bölsa-da, negadir közlarida quvonç, töğriroği, Işonç nuri porlab turganini kördim. Bu nur Baxtiniso qalbidan çehrasiga, sirli satrlariga köçib ötayotir:

 

Dard yomğirday yuzga tökilganida,

Boşimni silasa Ayyub bardoşi.

Majnuna hislardan iltifot kutib,

Ğaşlanib botganda ruhim quyoşi,

Siz yetib kelasiz orzular bilan…

“Agarda qaytmasam…” deb boşlanuvçi şeʼrda maysaga, yerga… – butun olamga singib borayotgan qalb manzaralari çiziladi:

Mening yuragimda çayqalar dunyo,

Mening ovozimda çuçkirar daraxt…

“Bir içkin, ezgin nolada” kuylayotgan qiz qalbi “Közlarim qaytadi namozşom bölib…” satri bilan uşbu hazin qöşiğini yakunlaydi. Yoş şoiraning: “Siz ranjimang, tuşuning axir / Men baxt emas, Baxtinisoman”, deya şeʼriy zorlanişlarida ham umid, yoruğlik bor. Albatta, Baxtiniso köproq öqib-izlanib, tiniq tuyğularini teran tafakkur nurlari ila jilolantirsa, yanada gözal şeʼrlar bunyod böladi. Lekin jismu jahonini örtayotgan azoblarni yengib, umidbaxş yoruğ şeʼrlar bitişga urinayotgani va buning uddasidan çiqayotganining öziyoq tahsinga arziydi.

* * *

Bugun ustoz şoirlar izidan borib, anʼanaviy yölda ijod qilayotgan, ramzlar tilida sözlaşga yoki “modernça” yozişga urinayotgan, qisqasi, öz yölini topişga intilayotgan yoşlar köp. Yoşlarning mumtoz adabiyotimizni sinçiklab örganiş, şu bilan birga, uluğ ustozlarga ergaşib aruz vaznida aşʼor bitişga baholiqudrat urinayotgani quvonarli, albatta. Namanganlik Aziz Bek, andijonlik Ikromjon Asliy, surxondaryolik Alişer Muqimovning aruzdagi maşqlari şular jumlasidan. Aziz Bekdagi darveşvaşlik şeʼrlariga ham ajib ruh bağişlardi, lekin u ançadan beri körinmaydi, ijodni allaqaçon “yiğiştirib” qöymadimikin degan xavotir bor. Ikromjondagi zavqu şavqqa havas qilsa arzigulik, ammo u yozganlariga katta adabiyot mezonlari bilan yondaşib, balandroq parvoz qilişi, Alişer esa aruzda mavzu va ifodani jönlaştirişdan qoçişi kerak.

Keyingi paytlari yoşlar orasida nomi çiqa boşlagan Jontemirning yozganlarida içki hurlik bor (ammo, nazarimda, bu “hurlik”ning ham sönggi nuqtasi bölişi kerakdek), Mirzohid Muzaffarda metaforik tafakkurga moyillik seziladi. Albatta, ular ijodida, hatto xatti-harakatida katta şoirlarga taqlid alomatlari ham uçraydi.

Quvonarlisi, bugungi ijodkor yoşlarning eng umidli vakillari çet tillarini biladi, tarjimalar qiladi, umuman, özbek va dunyo adabiyoti bilan kerakli darajada tanişdek taassurot uyğotadi. Şunga yaraşa şeʼrlari ham maʼnodor. Bir jihatdan bu yoşlar haqida hozirça keskin fikr bildirmay turgan yaxşiroq, şekilli. Ayniqsa, “favqulodda isteʼdod”, “betakror ovoz” kabi ortiqça baholardan tiyilgan maʼqul, nazarimda.

Albatta, ayrim hollarda ijodkorning faqat özi bilan öralaşib, öta subyektiv istak-mayllar doirasida qolayotgani aks etgan şeʼrlar ham yozilayotir. Şaxsiy ikir-çikirlardan baland kötarila olmagan şoir, şubhasiz, çinakam ijodiy parvozga erişa olmaydi, jön “yondim-kuydim”lari bilan öquvçini bezdiradi. Vaholanki, bugun badiiyatdan uzoqlaşmagan ijtimoiy-axloqiy muammolar aks etgan şeʼrlarga ehtiyoj katta. Şu maʼnoda, kuzatib borayotganlarga maʼlumki, bugungi yoşlar ijodida davr muammolari, ijtimoiy kayfiyatning badiiy ifodasi hali yarq etib közga taşlangani yöq.

Umuman olganda, köplab yoş ijodkorlar mutolaa, adabiy savod masalasida ham ğarib körinadi. Plagiat (köçirmakaşlik) esa oddiy holga aylanib bormoqda. Ötgan asrning 80-yillarida şeʼriyatimizga öziga xos yangiliklar olib kirgan avlod ança bilimdon, intellektual salohiyati örnak bölarli darajada edi. (Şunga yaraşa daʼvolari ham katta edi ularning!) Bugungi yoşlar ustozlarning ijodiy (va ijobiy) tajribalarini özlaştiriş bilan birga ular boşlagan işni yanada yuksakroq darajada davom ettirişlari şart.

Yoşlar, asosan, ijtimoiy tarmoqlarda bir-birining yozganlarini öqib “şoir”u “yozuvçi” bölayotgan, bir yoş ijodkor aytmoqçi, “savodi çiqmay qitobi çiqayotgan” hozirgi zamonda professional adiblarning ijodiy laboratoriyasi bilan yaqinroq tanişiş, ijodiy işlarni mahoratli ustozlar boşçiligida tahlil qiliş, kerak bölsa, har bir jumlani çiğiriqdan ötkaziş foydali bölişi şubhasiz.

…Çölpon neça yuz yillardan beri davom etib kelayotgan anʼanaviy özbek şeʼriyatini yangi özanga burib yuborganida hali öttizni qoralamagan edi. Usmon Nosir 24 yoşidayoq öz adabiy merosiga asos solib ulgurgandi. Bugungi yoş şoirlarni Çölpon bilan qiyoslaş eriş, hatto kulgili tuyular, biroq yoşlik har qanday vaziyatda öz sözini aytişi kerak-ku! Yuqorida nomlari zikr etilgan fidoyi şoirlarimiz uçun şeʼr, umuman, adabiyot şunçaki köngil işi emas, özlikni anglaş yöli, millatni uyğotguvçi buyuk qudrat edi. Ular adabiyotni qismat deb bilganlari holda uning möjizakor kuçini xalq qalbi tomon töğri yönaltira olganlar. Nazarimda, şeʼriyatimizning bugungi navqiron avlodida hozirça mana şu eng muhim jihat yetişmayapti…

 

Köpgina ijodkor yoşlar yozganlarini yuborib, fikr-mulohaza bildirişimni söraşadi. Imkon boriça öqib, fikrlarimni oçiq aytaman. Ammo… aksariyati xolis tanqidni töğri qabul qilmaydi. Hatto oşkora xafa böladi. Ijobiy fikr olgan baʼzilari esa darrov kaminani kitobiga “muharrir” qilmoqçi böladi. Hali mavridi emas, deyman hovurini bosib. Şunga qaramay, köpçilik xat egalariga javob yoziş, bafurja fikrlaşişga harakat qilaman. Elektron yozişmalarda ana şunday javob maktublari yiğilib qolibdi. Quyida ulardan ayrimlari.

* * *

Salom, Elbek.

Işlar yaxşimi? Ijod bölyaptimi? Indamay yurib şeʼr yozar ekansiz-da ☺ Feysbukda ilk marotaba “Çindanam bölganmi Alpomiş, / Bor bölsa, ne uçun qaytmaydi?” deb tugallanuvçi şeʼringizni öqigandim. Yozganlaringiz menda yaxşi taassurot qoldirdi. Garçi deyarli mutlaq yangi jihati bölmasa-da, qandaydir öziga xosligi ham borga öxşaydi. Juda yaraşiqli taxallus tanlabsiz – Elbek Erkin! Nazarimda, şu taxallusga uyqaş folklor ruhidagi şeʼrlarga köproq eʼtibor qaratişingiz kerak. Qalamingiz şu yönalişda çarxlangani maʼqulroqqa öxşaydi. Eng muhimi, bu ohangdagi şeʼrlarga ijtimoiy ruhni, sal balandparvozroq aytganda, Zamon va Inson dardini singdiriş zarur, şekilli. Şunga ahamiyat bersangiz.

“Pari-qiz” şeʼringiz hali mukammal darajada bölmasa-da, menimça, şunaqa mifologik yönalişga alohida eʼtibor beriş kerak (ertak, dev, sehr, pari kabi obraz va motivlarga murojaat; albatta, bugungi davr kayfiyatiga uyğunlaştirgan holda). Axilles, Zahhok bilan boğliq şeʼringiz ham şu qatorda.

“Bobolar Vatanni sotib yuborgan” degan satringiz bor ekan-ku, balki aynan şu gap aytilmay, şunday maʼnoni berguvçi kuçli şeʼrlarni köpaytiriş kerakmikin… Keyin yana bir fikr: negadir yarq etgan, bir öqişda qalbga çippa yopişadigan çaqmoq satrlarni yozganlaringizda deyarli uçratmadim. Öylaşimça, har bir şoir ijodida şunaqa – öquvçi beixtiyor takrorlab yuradigan yorqin satrlar bölişi kerak…

Bular – dastlabki taasssurotlarim. Satrlaringizga alohida töxtalib ötirmadim. Sizga kuç-quvvat va omad tilayman.

11.07.2015

 

 

 

Salom, Rahmiddin (Abrayev)! Işlaringiz yaxşimi? Kayfiyat qalay? Nihoyat, yozganlaringizni öqidim. Umuman, menda yaxşi taassurot qoldirdi. Oçiği, sizni hali “juda boşlanğiç” bosqiçda deb öylagandim. Ança qölingiz kelişib qolgan ekan-ku! Aslida, şoir özini özi tarbiyalab, yölini topmasa, boşqa heç kim unga yordam berolmaydi. Şuning uçun ham men aytadigan gaplar sizga, nari borsa, “qöşimça maslahat” bölişi mumkin.

Mana bu satrlaringizga belgi qöydim, yaxşiligi uçun (Agar boşqa şoirlarda men faromuş qilgan yo közim tuşmagan şunday satrlar uçramasa): “Hayot boğlarimda – çaman tuyğular, / Siz mudom yetaklab yuribsiz kuzni…”, “Kimlarning tuşida yuribmiz sanğib”, “Kuylolmasak eng oğir gunoh /Maynalardan oldin Vatanni!”… Bunday satrlar oz emas.

Ilohiy, eʼtiqodiy masalada gap borganda öta hazir böling. Mana bu satrlaringizga qarang:

“Mening dinim – sevgi,

 kaʼbam – muhabbat!

Yagona Allohim özingsan – Hijron…”

Bunaqa sözlarni aytmang! “Şeʼrda mumkin” qabilida bölsa ham! Satrlaringizda Yaratganga murojaat ham qandaydir boşqaça. Şunday qaltis paytlarda diniy ilmlar juda-juda zarur böladi, buni tuşunsangiz kerak, deb öylayman. Özi şu mavzuda bir narsa qoralayapman; nasib qilsa, tarmoqda ham eʼlon qilaman.

“Rasululloh kirgan tuşimda,

Hazrat Navoiyni-da kördim”. Bu nimasi! Şu sözlar siznikimi? Agar rost bölsa (tuşingizga çindan ham Rasululloh sollalohu alayhi vassallam va Navoiy hazratlari kirgan bölsalar), sizni bunday uluğ maqom bilan qutlayman, ammo şunçaki “töqilgan” bölsa, bu yaxşi emas. Zinhor-bazinhor bunday deya körmang. Payğambarimiz (sollallohu alayhi vasallam)ni tuşda köriş haqida manbalardan bir köring yo bilgiç olimlardan sörang.

Ha-ya, şeʼrlaringizda qözigul, qoqiöt kabi voha tabiatiga xos sözlarni ham uçratdim. Nazarimda, şunaqa sözlarni şeʼrga köproq olib kiriş kerak, faqat tabiiy holda.

Töğrisini aytaman, yangi şeʼrlaringiz unça maqbul bölmadi. Ösiş sezilmadi. Eskilari durustroqmi… Bularni şoşilinçda yozdim. Boşqa asosiy jihatlarni unutgan bölişim mumkin. Eng muhimi, fikrlarimizni heç qaçon hukm deb qabul qilmang. Birinçi va umumiy taassurotlar bular. Yozavering. Omonlik!

29.07.2015

Byehzod FAZLIDDIN

 

1983-yili tuğilgan.

Özbekiston davlat jahon tillari universiteti xalqaro jurnalistika fakulteti, Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti magistratura bölimini tamomlagan. “Muqaddas zamin”, “Boğlaringdan ketmasin bahor”, “Onamning köngliga ketamiz”, “Sen qaçon gullaysan”, “Kutmagan kunlarim, kutgan kunlarim”, “Tuşlaringdan çiqib keldim” nomli şeʼriy töplamlari, qator badiiy-publitsistik, ilmiy-adabiy maqolalari çop etilgan.

“Yoşlik” jurnaliga obuna böling · indeks 822

Obuna haqida

Izohlar

Hozirça izoh yöq. Birinçi bölib fikringizni yozing.

Siz nima deysiz?

Izoh tahririyat körib çiqqaç, eʼlon qilinadi.

Oldingi
Keyingi

Şu ruknda köp öqilganlar

Barçasi (195)