Kitob – ruhiyat ozuqasi. U köngilga nur berib, qalb közini ravşanlaştiradi, voqea-hodisalarga ongli yondaşişni örgatadi. Dono xalqimiz aytganidek, ona-tabiatni oftob isitsa, insonning köngil olamini kitob yoritadi.
Kitob öqigan kişi dunyoni boşqalardan köra teranroq anglaydi, ötkinçi lazzatlarga köngil bermaydi, inson va uning tuyğularini hamma narsadan yuqori qöyadi.
Azal-azaldan ota-bobolarimiz tomonidan bebaho kitoblar qadrlanib, ular maʼnaviy boylik sifatida avloddan-avlodga ötib kelgan. Qişning qahraton kunlari-yu, jaziramaning oydin keçalarida ham odamlar bir joyga jam bölişib, kitobxonlik, ğazalxonliklar qilişgani bejiz emas.
Bir söz bilan aytganda, kitobni qadrlagan yurt, ilmni eʼzozlagan millat hamma davrlarda ham ehtiromga loyiq körilgan.
Davlatimiz rahbarining 2017-yil 18 iyuldagi “Özbekiston yoşlar ittifoqi faoliyatini takomillaştirişga doir kompleks çora-tadbirlar töğrisida”gi qaroriga muvofiq, mamlakatimizda birinçi marta “Yoş kitobxon” tanlovi taşkil etildi. Uşbu körik-tanlovdan közlangan asosiy maqsad yoşlar orasida mutolaa muhitini yaratiş, kitobxonlik madaniyatini şakllantiriş, yoşlarning intellektual bilimlari va maʼnaviy saviyasini oşiriş, adabiyotning sehrli olamiga olib kirişdir. Unda ikki yoş toifasi – 14–19 va 20–30 yoşgaça bölgan yoşlar iştirok etdi.
Körik-tanlov haqida ommaviy axborot vositalari orqali eʼlon berilgaç, yurtimizning barça hududlaridan tanlovda iştirok etiş uçun 230 mingga yaqin arizalar qabul qilindi. Noyabr-dekabr oylarida tanlovning tuman-şahar hamda hududiy bosqiçlari bölib ötgaç, respublika bosqiçida iştirok etiş uçun Qoraqalpoğiston Respublikasi, viloyatlar va Toşkent şahridan vakillar saralandi.
Xabaringiz bor, mutlaq ğolib deb topilgan iştirokçiga rağbat sifatida Prezident sovğasi – “Spark” avtomaşinasi berilişi maʼlum qilingan edi. Uşbu sovrinning boş mukofot sifatida qöyilişi tanlovning öta şov-şuvli va qizğin tus olişiga, yoşu keksaning eʼtiborini tortişiga sabab böldi.
Şunday qilib, tanlovning respublika bosqiçi fevral oyining ikkinçi ön kunligida teletanlov şaklida taşkil etildi.
Birinçi yoş toifasi böyiça Özbekiston xalq şoiri Iqbol Mirzo, taniqli adib Xurşid Döstmuhammad, filologiya fanlari doktori, professor Bahodir Karimov va şoira Sayyora Töyçiyeva hamda ikkinçi bosqiçda Özbekiston xalq şoiri Mahmud Toir, şoira Farida Afröz, filologiya fanlari doktori, professor Qurdoş Qahramonov va “Yoşlar ovozi” gazetasi boş muharriri Faxriddin Karimovlardan taşkil topgan hakamlar hayʼati baholab bordi. Ğoliblarni aniqlaşda iştirokçilarning belgilangan kitoblar, gazeta va jurnallarni öqiganligi, mutolaa qilgan asarlarining mohiyatini tuşunganligi va mazmunini ifodali sözlab berişi kabi jihatlar hisobga olindi.
Final iştirokçilari birinçi şartda 1 dan 20 gaça bölgan raqamlar ortida yaşiringan maʼnaviy-maʼrifiy, tarixiy sohaga oid kitoblarni tanlab, ular haqida öz mulohazalarini bildirişdi. Tanlovning ikkinçi “Badiiy kitoblar bilimdoni” şartida esa iştirokçilar aktyorlar tomonidan ijro etilgan syujetga oid epizod yoki monolog qaysi asardan olingani, uning mazmun-mohiyati, ğoyasi va ahamiyatini şarhlab berdilar.
“Men sevgan adib” deb nomlangan 3-şartda monitorda körsatilgan 50 ta raqam ortida yaşiringan mumtoz va zamonaviy özbek adabiyoti namoyandalari hamda jahon adabiyoti vakillaridan tört adabiy siymoni tanlab, ularning hayoti va ijodiga oid maʼlumotlarni aytib ötişdi. Final bosqiçi “Şeʼriyat” şarti bilan yakunlandi. Uşbu şartga köra, iştirokçilar ekranda körsatilgan va ayrim sözlari tuşirib qoldirilgan misralarning muallifi va uşbu şeʼrning mazmun-mohiyatini sözlab berişdi.
Maʼnaviyat, ilm va tafakkur kuraşida şaffoflik töliq taʼminlandi! Nihoyat, bir neça kun davom etgan qizğin bahslardan söng, “Yoş kitobxon” tanlovining 14 yoşdan 19 yoşgaça bölgan yoş toifasidagi mutlaq ğolibi aniqlandi. Yakuniy natijalarga köra, 1-örin Samarqand viloyatidan Mohiniso Şomurodovaga nasib etdi. Unga Özbekiston Respublikasi Prezidentining sovğasi – “Spark” avtomaşinasi topşirildi.
Ön töqqiz yoşgaça bölgan kitobxonlar örtasida eng yaxşi kitobxon deb topilgan narpaylik Mohiniso Şomurodovaning oila aʼzolari, xususan, ota-onasi farzandining yutuğidan juda xursand. Qizining muvaffaqiyatidan közlari quvonçdan yoşlangan Mohinisoning onasi – Aziza opani suhbatga tortdik:
– Öqituvçi bölganim uçunmi, bolalarim kitobni sevadi. Yettita farzandimiz bor – olti qiz, bitta öğil. Mohiniso uçinçisi. Ikki opasi hozirda universitetda öqişyapti. Bilasiz, bunça bolani oliy taʼlimda öqitiş oson emas. Şuning uçun otasi qizlarimning tölov-şartnomasini tölayman, deb maşinamizni sotgandi. Mana, Mohiniso qizim otasi sotgan eski maşina örniga yangisini olib keldi.
Öninçi sinfda öqiyotgan Mohiniso ota-onasining işonçini oqlaganidan juda şod. Kitobga qiziqişiga oiladagi muhit bir sabab bölsa, özining ijodkorligi – şeʼr maşq qilişi uni doimiy mutolaaga undab turarkan.
– Yettita farzandni tarbiya qiliş, ularni birovdan kam qilmay ulğaytirişning özi bölmaydi, – deydi Mohiniso. – Ota-onam barçamizga bir narsani – faqat yaxşi öqişimizni uqtirişadi. Şuning uçun ular şaharga yo viloyat markaziga ketişsa, albatta yangi naşrdan çiqqan kitoblardan olib kelişadi. Biz – opa-singillar esa talaşib öqiymiz. Şu yutuğimga ham aslida ota-onam sababçi bölişgan. Şuning uçun bu yutuqni ularniki deb bilaman.
Tanlov mobaynida iştirokçilar bor bilimlarini işga solişdi. Ijodkorlar hamda ularning asarlari xususidagi javoblarini hayʼat aʼzolari alohida eʼtibor bilan tinglab, xolis baholadi.
Özbekiston Yozuvçilar uyuşmasi raisi örinbosari, xalq şoiri Iqbol Mirzo çin maʼnodagi uşbu kitob bayrami haqida şunday dedi:
– Bunday tanlovning taşkil etilişi, şubhasiz, kelajakka eʼtibordan darak beradi. Mana, kitob öqib maşina yutib oladigan paytlar keldi. Buni biz yoşligimizda tasavvur ham qilmaganmiz. Kitoblar barça yurtda öqiladi, kitobxonlar barça yurtda bor. Lekin heç bir mamlakatda eng yaxşi kitobxon şaxsan davlat rahbari – Prezident tomonidan rağbatlantirilmaydi. Yurtboşimiz öz faoliyatlarining ilk pallalaridan boşlab maʼnaviyatga, xususan, adabiyotga alohida eʼtibor qaratganligi hammamizga maʼlum. Uşbu tanlov har yili şunday kötarinki ruhda taşkil etilsa, köp ötmay yoşlarimiz örtasida ommaviy kitobxonlik avj oladi. Ğoliblar ega bölgan mukofot bu – sotib olingan narsa emas, bu ilmga, tafakkur va dunyoqaraşga berilgan yuksak rağbatdir.
Öttiz yoşgaça bölgan yoşlar örtasida farğonalik Şarofat Ismoilova “Spark” sohibasi böldi va avtomaşina kaliti şunday kitobxon qizni tarbiyalagan otaga tantanali topşirildi.
Qöqon davlat pedagogika universiteti filologiya fakultetining uçinçi bosqiç talabasi bölgan Şarofat Ismoilovani ona yurti Farğona katta hurmat-ehtirom bilan kutib oldi. Al-Farğoniy, al-Marğinoniylardek allomalarni dunyoga keltirgan bu ölka odamlari uşbu kitobsevar qizi bilan faxrlansa arziydi.
– Bolaligimda dadam Saʼdiy Şeroziy ğazallarini yodlatardilar. Opa-akalarimning qöllarida hamişa kitob bölardi, – deydi Şarofat. – Hofizni birga öqirdik. Men ham şu tariqa adabiyotga boğlandim. Mutolaaga kirişiş – mislsiz zavq-şavqni tuyişdir. Öqimagan kitoblarim – his etib ulgurmagan hayratlarim!
Uç-tört yil oldin oddiy qişloq qizi kitob öqib, maşina egasi böldi desa, köpçilik işonmasligi aniq edi. Ammo ommaviy axborot vositalari orqali körik-tanlov jarayonlari yoritilib borilganini körgan yurtdoşlarimiz bunga işonişdi va hayratlanişdi. Öylaymizki, endi farzandini Mohiniso va Şarofat singari kitobxon bölişini istagan har bir ota-ona bolalarining taʼlim olişi va kitob öqişiga jiddiy eʼtibor berişadi.
Uşbu tanlov yoşlar örtasida ommaviy kitobxonlikning yoyilişiga, haqiqiy maʼnodagi ziyoli yoşlar qatlami yetişib çiqişiga zamin yaratadi. Şuningdek, ijtimoiy va maʼnaviy hayotimizga tahdid solayotgan illatlar asta-sekin yöqoladi, yoşlar ongu şuurida Vatanga muhabbat, mehr-oqibat tuyğulari şakllanadi.
Xusan Maqsudov
“Yoşlik” jurnaliga obuna böling · indeks 822
Obuna haqida

