325 marta körilgan

Olisdagi yelkanlar

Olisdagi yelkanlar

(Qoraqalpoq daftaridan)

Möynoqdagi qamişzor

 

– Şovullama, nayday kuylagin,

Mangu armon sari böylagin,

Bu daştlarning dardini tölib

Bağring pora qilib söylagin.

 

– Nay bölsam ham, endi naylayin,

Hatto belni yetti boylayin,

Böylay desam, moviy dengiz yöq,

Endi köllay yoki soylayin.

 

Keksa dengizçi Isatay oğaning degani

 

Dengiz ketdi, bildirmay ketdi,

Tölqinini tindirmay ketdi.

Asta-asta sohilni taşlab,

Könglimizni sindirmay ketdi.

 

Orqasidan ergaşdi dunyo,

Bahriy gullar, bulutli samo.

Oq yelkanlar ketdi yiroqlab,

Men ketmadim Möynoqdan, ammo!

 

Tölqin-tölqin barxan taftida,

Kimsasiz bandargoh taxtida,

Kemam ham turibdi purviqor,

Işonadi dengiz şahdiga:

 

Dengiz qaytar, soladi suron

Sarkaş tölqin, qudratli töfon.

Mening kemam tanho va mağrur,

Yelkanini yiğmagan hamon…

 

Qadimşunosga

 

Özbekiston Qahramoni

arxeolog Qayrat Xöjaniyazovga

 

Qadimşunos, şu ona tuproq

Içra şahar kaşf etarsan.

Biz öylarmiz ertani, biroq,

Sen-çi, tarix sari ketarsan.

 

Ulğaydi inson degan zot,

Qança olis qadim toparkan.

Lekin ketib özidan, hayhot,

Tarixni kim inkor etarkan?!

 

Asli moziy tuproq içradir,

Ne kitob, ne atiqa pinhon.

Qadamining ostida nadir,

Bilmay, kökka intilar inson.

 

Biz yöqotgan xazina, xayol,

Bizga tinim bermagan öylar

Toğlarning köz yoşiday zilol –

Buloqlarning tilida kuylar.

 

 

Haykaltaroş Quttimuratov öylari

  1. Toşqiz

 

Orzumdagi yorim qildim tasavvur:

Laylidan layliroq, Şirindan şirin.

Qalbimni uyğotib samoviy surur,

Xarsangtoşga öydim xayol tasvirin.

 

Bir gözal yaraldi – Ilhom parisi,

Bedor tunlarimni yoritdi bu toş.

Dildagi firoqning dardi aridi,

Har ne gözallikka beroldim bardoş.

 

Ammo Qiziltepa xarobasida

Şamol köçirganda qum gumbazini.

Kelibdi asrlar arobasida –

Qiz haykalin topdim, xuddi özini:

 

Yo rab, toşqizimga öxşar edi u,

Öşa köz, öşa soç, öşa qalamqoş.

Tarix sahrosida sargardon tuyğu,

Sado ber, kim eding, ey haykaltaroş?!

 

Balki özim, ming yil avval tuğilgan,

Köhna qalʼadagi mohir musavvir.

Balki dunyo çarxi qayta ögrilgan, 

Ey malak, qoşingda yana men asir…

 

Qadim tepalarni kezib asrlar,

Uyga qaytgan edim, taşlab dunyoni,

Xuddi öşa toşqiz – kulib qarşilar

Uçratdim, qöşnimiz qizi Raʼnoni.

 

Ajabo, öxşardi biri biriga,

Uçta  nozanin ham quyib qöyganday.

Lol qoldim gözallik oçgan siriga –

Mening yuragimga öyib qöyganday!

 

– Nahotki, siz meni işladingizmi?

Qöşni qiz haykalga boqardi hayron.

– Ming yilda yaratgan orzuim sizmi,

Yaşar ekanmiz–ku, axir, yonma–yon!

 

  1. Tirilgan daraxt

 

Daraxtda siymoni körsang, işlov ber,

Tabiat niyatin qilgil namoyon.

Dastgoh tepasida töksang qaro ter

Köngil istagini toparsan, inon.

 

Bir pariga öxşar mana bu örik,

Nozik bel, beparvo boqib turibdi.

Balki nigohlari ozgina sönik,

Kuzning ğuborlari qoşga qönibdi.

 

Odamga yaqindir örik tanasi,

Rangi, harorati ham pişiqligi…

Iştiyoq uyğondi, keldi xonasi,

Aslida hammasi qalb oşiqligi.

 

Örikdan bir pari qaddin işladim,

Soçlarin taradim yoğoç taroqda,

Ikki örimini yonga taşladim,

Taqimiga urib qoldi şu çoqda.

 

Ilhom oğuşida yaraldi malak,

Endi u menga ham qilmasdi parvo.

Endi boqar edim bu jonim xalak,

Taralganday böldi ğoyibdan navo.

 

Men esa, xirgoyi qilgandim dildan,

Tuşunib qoldimi aytgan sözimga,

Nihoyat, qiz yuzi qizardi birdan,

Xörsindi,

nafasi urdi yuzimga…

 

Qirq qiz

 

Azim daryo siri – qirq qiz

Sohilga farişta singari

Çiqadilar qoldirmayin iz,

Vayron bölgan qalʼasi sari.

 

Şunda rostlar qasr qaddini,

Ösa boşlar girdida devor,

Töldirişar çaman bağrini

Qirq qiz barno, gözal va dildor…

 

Biri şoir, biri sozanda,

Musavvira, raqqosalari.

Kuy taralar qadim ohangda,

Qöllarida oltin sozlari.

 

Guloyim va qirq dugona

Qalʼa içra aylarkan sayr.

Rost böladi qadim afsona:

Röbaröngda oçiladi sir.

 

Nogoh yoğiy bostirib kelar,

Göyo qora bulut samoda.

Qirq qiz sohil tomonga yelar…

Qirq qiz oqib ketar daryoda…

 

Çöng qalʼani aylagaç vayron,

Duşman buzar oltin qasrni,

Bilolmaslar ammo heç qaçon

Daryo olib ketgan qirq sirni.

 

Hatto tarix bilmas, bu daryo –

Sirdaryomi yo Amudaryo…

 

Gujum

 

Bu hayot daştlarida,

Balandu pastlarida

Peşvoz çiqar birgina gujum.

Sahrolarda soyabon,

Bir parça zangor osmon,

Panohida orom olgan zum…

 

Öyingdan keçar boğlar,

Sölim gullar, yaproqlar,

Yaşil maysa qoplagan sohil.

Ular olisda qoldi.

Safar daştga yöl soldi,

Gujum bilan sirlaşadi dil:

 

Özingsan vafodorim,

Sahroda sodiq yorim,

Gujum, endi angladim seni.

Çölda qoya misoli,

Sen sabrning timsoli

Otaşlardan asrading meni.

 

Bildim, gujum, ildizing,

Anglab hayotning sirin,

Çuqur singmiş yerning qaʼriga.

Vodiylarda çamansan,

Daştlarda ham omonsan,

Sen sobitsan bari-bariga!

 

Xayol

 

Maysalarning qoşida bir kun,

Böronlar ham çökkanida tiz.

Oppoq sutga çömilganda tun

Böy soçganda olamga yalpiz.

 

Bulbul çekkan firoqlarini,

Tökib solsa, sayrasa jöşib.

Öpib asta qirğoqlarini,

Dengiz aytsa mavjli bir qöşiq.

 

Çaraqlagan osmonni körib,

Beboş öylar çarx ursa betin.

Oppoq tunning pinjiga kirib,

Xarsangtoşga ötirsang

sekin…

 

Humoyun

1964-yili tuğilgan. Toşkent davlat universiteti (hozirgi ÖzMU)ning özbek filologiyasi fakultetini tamomlagan.

“Yurakdagi rangin kamalak”, “Könglim guli”, “Yoşlik bekati” singari önga yaqin şeʼriy kitoblari naşr qilingan.

“Yoşlik” jurnaliga obuna böling · indeks 822

Obuna haqida

Izohlar

Hozirça izoh yöq. Birinçi bölib fikringizni yozing.

Siz nima deysiz?

Izoh tahririyat körib çiqqaç, eʼlon qilinadi.

Şu ruknda köp öqilganlar

Barçasi (325)

Ayol

Yigitlar maktubin bitganda qondan,
Kelinlar firoqdan çekkanda yohu,
Uning ham panohi qaytmadi jangdan,
Ön töqqiz yoşida beva qoldi u.