Renessans
Bir avlod kerakdir –
osmonga boqib,
yulduzlar tarhini çizguvçi avlod,
közidan ming yillik anduhlar oqib,
dunyoni bor rangda körguvçi avlod.
Bir avlod kerakdir,
bilmasin aslo
haq sözni aytmasdan turib ölişni.
Döstga qurbonlikni boplasin, ammo
eplolmasin yovga qulluq qilişni.
Bir avlod kerakdir –
umurtqasi çöng,
böyin sunmaydigan, egilmaydigan.
Tizzasi tizzadan çopilmagunça,
tizza bukmaydigan, yiqilmaydigan.
Bir avlod kerakdir –
irfonga taşna,
ilmning mağzini şimgan fitrati.
Piçirlab yaşaşni bilmasin, sözi
osmon-u zaminni yursin titratib.
Bir avlod kerakdir – javonmard, bilga:
yurt söraş çekiga tuşsa mabodo,
böğzidan burda non ötmasin, elda
bir ğarib haqqini etmayin ado.
Bu avlod keladi olamni tutib,
uyğonar qonlarda mudroq zafarlar…
Faqat halolmikan onalar suti?!
Faqat tozamikan puşti kamarlar?!
“Yoy-yoy”
Ustoz Şomirza Turdimovga
Alpomiş çohda qoldi. Ultontoz taxtga mindi. Keliboq Barçinga oğiz soldi. Bodom bikaç ögliga töy boşladi. Qönğirot elini “yoy-yoy” aytib töyga çorladi. Bodom bikaçning tili çuçuk. U “r”ni “y” deb talaffuz qilardi…
Bu qanday töy, elim-ov?
Davra tegdi möltonga.
Alpomişning Barçini
Uzatilar Ultonga.
Tili bor-u, ori yöq
Ulus endi qaytadi?
Bugun töyda “yor-yor”ni
Bodom bikaç aytadi:
“Ölan aytgan xöb qoyim
Tilim boydi, yoy-yoy.
Yut egasi bek Ulton
Ulim boydi, yoy-yoy…” *
Ölan haqdan nişona,
Baxşi aytar bilganni.
Ölan-ölan, deydi-yu,
Tiriltirar ölganni.
Noqisga ergaşgan el
Kimga aytsin ginasin?!
Minğirlaydi baralla
Elning soqov “ena”si…
Suruv-suruv şon ketdi,
Qiy qoldimi, “yoy-yoy”?
Alplar ölib, bir bezot
Biy qoldimi, “yoy-yoy”?
Şoir – elning tilagi,
Sözi çertsin tomirni.
Böğizlanglar öz elin
Uyğotmagan şoirni.
Ming yillik şon yuz burib
Kirib ketdi saroyga.
Özbakning bir şoiri
Jör böladi “yoy-yoy”ga:
“Qulluq, bizga yopdingiz
Şoyi kiyim, yoy-yoy.
Tursin dunyo turgunça
Ulton biyim, yoy-yoy…”
Haqdan qaytgan nomardlar
Berkinadi panaga.
El ergaşar “yoy-yoy”lab
Tili çuçuk “ena”ga.
“R”ni “y” deb tursa ham
Elning tili ölmaydi.
Biroq “ERK”, “OR”, “YURT” sözin
“R”siz aytib bölmaydi.
Tiğ tutmas qöl tutgani
Kosov bölar, “yoy-yoy”.
Öz tilidan tonganlar
Soqov bölar, “yoy-yoy”.
Zamon şunday aylanar,
Köpni körar sabrli.
Beklik bekka munosib,
Fuqaroga – faqirlik.
Bekligini bilmagan
Elning şöri quriydi,
Avval zari quriydi,
Keyin zöri quriydi.
Ultonlarga boş egib
Qolay dema omonda.
Alpomişing ölmagan,
Alpomişing zindonda.
Alpdan yodgor ullaring
Yurmasinlar panalab,
Enasini körsinlar
Tili çuçuk enalar.
Sözim tinglab köksingga
Qasos keldi, yor-yor.
Toğ boşidan “hayt” degan
Ovoz keldi, yor-yor.
Toşkent jangi. 1865.
Birlaşmadi gumroh şohlarim,
Vatan deya neça jon ketdi.
Ğanim bir-bir kesdi ohlarim:
Çimkent ketdi, Turkiston ketdi.
Bir er tizdi mardlarni jangga,
Bu zaminda yöqmi boşqa ul?
Titroq kirdi yoğiy badanga,
Söngra… öqqa uçdi Alimqul.
Biz tiraşdik, toki bir xoin
Duşman poyin öpmoq tiladi.
Nido qildi öq tekkan joyim:
“Buxorodan madad keladi”.
Ha, ojizmiz. Ha, oç-nahormiz.
Miltiqlarga qarşi – ha, muştum.
Biroq bizlar bir sarbadormiz,
Biroq bizlar emasmiz tuşkun.
Biz ölamiz, kim ham qoladi?
Biroq bizim bölar qutluğ jang.
Buxorodan madad keladi,
Sarbozlarim, ungaça çidang!
Bardoş qança bölsa – erk şunça!
Qöldan bermang aslo alarni.
Buxorodan madad kelgunça
Oçmasak bas darvozalarni.
Böğzingizdan ötgan har qultum
Suv ğanimga şaylasin yaroq.
Hayqirmoqqa kuçingiz bölsin
Buxorodan madad kelgan çoğ.
Boqib közi nigoronlarga,
Bir aççiq öt yoqdi jonimni.
Va öyladim qörqoq xonlarga
Kuni qolgan Turkistonimni.
Afsus, yana nafs erkdan ğolib:
Toptab ğoziy mayitlarini,
Yov qöliga tutdilar oxir
Şoşning oltin kalitlarini.
Boş egmasdan ölmoq ham şaraf,
Yov tiğ urdi titrab möylari.
Buxoroning yöliga qarab,
Sönggi bora erkni öyladim:
“Buxorodan madad keladi…”
“Buxorodan madad keladi…”
Abdumalik töra*
Ketdim…
Kaufmanga boş eggandi xon.
Ketdim…
Otam edi öşa xon, hayhot!
Ketdim…
Hisor, Ğuzor… barbod Turkiston.
Qullikda töralik isnoddir, isnod.
Ketdim…
Samarqand ham ketgandi qöldan,
Quladi Şayboniy, Temur tuğlari.
Ming yillik çiroqlar bulğandi kulga,
Yuvuqsiz izlardan tuproq yiğladi.
Ketdim…
Xon örisga izimni sotdi,
Yo ota! Buxoro tiz çökdi, kammi?
Men qanday sultoni bölardim axir
Ğanimga qulluqlab turgan Vatanning?!
Ketdim…
Bu osmonning yarmi tilingan,
Minora Kalonga tegdi tizlari.
Töqson ikki bovli Özbak elimdan
Bir beli boğlangan askar izladim.
Yo Vatan!
Men ölib ketarman şundoq,
Ruhim burğulari baland, çöng kelar.
Men qöşinsiz qolgan töraman, biroq
Yovqur jangçilarim mendan söng kelar!
Ketdim…
*Amir Muzaffarxonning katta öğli. Amirning Rossiyaga taslim bölgani va şarmandali şartlarga rozilik berganidan norozi bölib, Qaşqadaryo vohasida isyon kötaradi.
Suhrob ZIYO
1996-yilda tuğilgan. Özbekiston davlat jahon tillari universiteti xalqaro jurnalistika fakultetini va Alişer Navoiy nomidagi Toşkent davlat özbek tili va adabiyoti univetsiteti Oliy adabiyot kursi magistraturasini tamomlagan. “Ay suygulim”, “Köngil yelkani” şeʼriy kitoblari muallifi. Özbekiston Yozuvçilar uyuşmasi aʼzosi.
2024/6
“Yoşlik” jurnaliga obuna böling · indeks 822
Obuna haqida