(Hikoya)
Bahriddin telefonini öçirdi-yu, peşonasi tirişdi.
– Nima gap adasi, kim ekan? – söradi öğilçasini çömiltirib kelib kiyintirayotgan xotini.
– Qişloqdan… Manzilimizni söradi… – xuddi özi bilan özi gaplaşayotgandek minğirladi Bahriddin. Uning tuşkun kayfiyati ayni dam xotiniga ham yuqdi.
– Kim?..
– Eşi poçça.
– A?!… Nima deydi? – taqqa harakatidan töxtadi ayol.
– Qarzdir-da, mazasi yöq deyişayotuvdi…
Xotini irğişlab öziga böysunmayotgan öğilçasini zarda bilan siltab oldi:
– Nafi tegmaydigan xeşning, zarari ham tegmasa…
* * *
Yakşanbaligi bois Bahriddin oyoğini uzatib televizor kördi. Uyda timirskilanib u yoq-bu yoqqa yurdi, gazeta titkiladi. Tuşga yaqin kutilgan mehmon ham kelib qoldi.
– Aylanayin, ertalabdan esgan şamol qayerniki desam, çimliklarniki ekan-da! – Poççasiga sir boy bermay tirjaygan köyi ostonada qarşiladi u. – Buytib odamni ilhaq qildingiz-ay, jezza…
Bahriddin qişloği şevasida gapirib, şaharda özgarmaganini namoyiş qilgan böldi. Oğirgina sumkani uçinçi qavatga çiqarguniça terga botgan poçça ham, qişloqdan keltirayotgan narsalarini qöyib, quçoğini oçdi:
– Özimam telepon qilmasdan boraveray devdim-a, – dedi soddalik bilan. – Şu, xolang qöymadi-da. Şaharda odat bölak deydi.
– Nega xolamning özini olib kelmadingiz, bir aylanib ketardilar.
Poçça xotini va birorta bolasini olakelmaganiga içidan astoydil açindi.
– Ey-y, u rözğordan böşarkanmi, Bahriddinjon…
– Ttt-ti, tt-ti, – poççasi keltirgan sumkaga imo qilib tanglayini qoqdi Bahriddin. – Bular nimangiz-a endi, jezza, ovora bölib. Özingiz kelavermaysizmi bundoq?
Poçça negadir hayronlangandek böldi.
– Ovorasi bölarkanmi?.. Turşak, çakki deganday, qişloqning neʼmatlari-da axir…
* * *
Bahriddinning xotini ham poçça bilan körişib-söraşgaç, ular mehmonxonaga ötişdi. Kelin dasturxon yozdi, çoy keltirdi.
Poççani şaharga mos bezatilgan xonaning salobati bosar, qarindoşning öziga töq yaşayotganiga suyunsa-da, hurmati bu qadar oşib ketganidan allatovur bölardi. Zum ötmay dasturxonni “qişloqning neʼmatlari” ham egallay boşladi. Bundan köngli yorişdi poççaning, xijolati piça aridi. Ustma-ust terib qöyilgan televizor, musiqiy markazga öxşaş narsalarni, xonaning bir yonini tölaligiça egallagan servant töla çinni-billur buyumlaru, özlari hozir ötirgan divan-kresloni yana bir qur havas bilan kuzatib çiqarkan, yayrab söz qotdi:
– Bahriddin, siz şaharliklarga juda mazza-da! Hamma narsa tökin-soçin, şaroitlar zör. Xolang ayniqsa çiroq öçib bezor qilgan pallalari köp aytadi: “Şu uy-joyni sotsag-u, bizam şahardan şartta bitta döm olib…”
Pastga qarab olma arçiyotgan bölsa-da, poççasiga zimdan eʼtibor berib ötirgan Bahriddin, u boşlagan gapning borar yerini tusmolladi.
– E-e-yy, jezza, sizlar şunaqa deysizlar-da, – gapini kesdi hayallamay. – Biz esa sizlarga havas qilamiz. Siz uydagi bu aşqol-daşqollarga qaramang, jezza. Siz…
U nimadir qidirganday atrofiga alangladi-yu, nihoyat qölidagi yarim arçilgan olmani poççasiga nuqib körsatdi:
– Siz masalan, manavi keltirgan olmangizni ayting. Ekib qöysangiz uç yilda hosilga kiradigan narsa. Özingizniki, istaganingizça qoqib yeyavermaysizmi. Bizda buning donasi falon söm hozir. Masalan, mana bu keltirgan tarvuzingizni olaylik, yo qovuningizni ayting, a? Bekorçilikdan ham şularning yerini çopib, suğorib qöyaverasiz-da, töğrimi. Bozorga çiqarsangiz pul! Eb-yey-eb-yey, bizda-çi, söramang buni qançadan olişimizni…
Bahriddin “mehmon izzati uçun dasturxonga qöyilgan” şirinliklar-u, boşqa noz-neʼmatlarning narxini çamalab çiqişdan ham erinmadi. Maşinasi yöqligi, xotini ikkalasi işga borib kelişning öziga qança yölkira sarflayotganliklarini rosa kuyinib gapirdi. Poççasi “Unçalik noşukur bölma…” deb könglini kötarmoqçi edi, aksinça, yigitning battar yarasi tirnalişiga sababçi bölib qoldi, şörlik.
Dami içiga tuşdi poççaning. Köngli oğrimadi, köngli ğijimlangan qoğozday xijil böldi poççaning. Aytgan gapiga ming puşaymonlar yedi. Anoyi odam, bu yoqlarda narx-navoning bunçalik kötarilib ketganini qayerdan ham bilibdi.
Piça fursatdan beri közga taşlanmayotgan kelin dasturxonga örtaçaroq tovoqda palov keltirib qöydi. Poçça har qança qişloqi bölmasin, çoyxona-poyxonaga çiqib yurgan odam emasmi, çoyxonaning palovini darrov tanidi. Çoyxonada şunaqa, palov sersabzi bölib, ustiga sarimsoq va qazi bosib qöyiladi. Hoynahoy bularning uyida guruç, yoğ deganlari ham taxçil çiqar? Çin, suvgaça sotib olgandan keyin, şaharda yaşaşning ham özi bölmasa kerak, çin. Beçora kelini, ahvolini sezdirmay deb pastdagi tamaddixonadan ovqat keltiribdi, şekilli.
Kelini tovoqni dasturxonga qöyib, siniqqina tabassum qildi:
– Oling poçça, dasturxonga qarab ötiring. Öz uyingizdagiday bemalol… – söngra öğilçasini yetaklab narigi xonaga çiqib ketdi.
Bahriddin ham poççani oşga unnay boşladi, lekin…
Poçça uç-tört yaşar bolakay onasi yetovida çiqib ketgan eşikka tikilib qoldi… Şugina gödakda bor vijdon, poççada yöqmi? Şugina gödak oşdan men ham yey demadi, şugina gödak halitdan beri dasturxondagi biror qand-qursga uzanmadi. Şugina gödak… Qarindoşning rözğori bekorga bunçalik çarçamaydi. Sir berişni istamayapti, işida bir işkallik çiqqanga öxşaydi buning. Poççaning içidan iç-qirindisi ketdi. “Ey, mehmonga kelmay har balo böl, Eşim govkalla! Yetmay yotgan holing bormidi, ölarmiding şunça vaqtdan beri xeş bölib bir xabar olsang… Ölarmiding xotinday çakki kötarib yurgunça, bir qöyni söyib, ayirib kelsang…”
Poçça alam bilan non kavşadi. Yeganlari zahri-zaqqum böldi, içgan çoyi içaklarida şaldur-şuldur qildi. Qaynukasi şahar şaroiti-yu narxi-navosidan nolişdan çarçamadi, poçça içida özini sökişdan çarçamadi. Örtada ovqat mustar qoldi… Bahriddin sezmagandek poççasini oşga unnab qöyar, uning tobora tönayotgan rangiga qarab “Kasalligi çinga öxşaydi, – deya öylardi, – qarz qaytaradigan holi yöq buning, sörab qolsa, Xudo urdi!”.
Nihoyat poçça safari qarib, qaynukasidan ketişga ruxsat söradi. Bahriddin yotib ketasiz deb harçand qistalang qilmasin, unamadi. Qaynukasini bağriga bosib xayrlaşarkan, öpkasi töldi. Ostonagaça kuzatişga çiqqan keliniga, uning qölidan siqib turgan maʼyusgina gödagiga qarab esa battar içi kuydi. Sumkasini ham olişni unutib, jönab ketdi.
* * *
Quloği tom bitgan poçça, şaharning gerdaygan, hissiz beton uylari oralab gandiraklab ketib borarkan, böğziga aççiqdan-aççiq narsa tiqilardi.
“– Eşim govkalla, he, odamgarçiliginga laʼnat seni, mol!“, – sökardi özini.
“– Narmat serri, öğling şaharda bu kunda yaşaydi-yu, ota bölib boş kötarib yurganingga ölaymi, eşşak!”, – sökardi bojasini.
“– Tağinam gödakning tantiligini qara, hamma dardi içida, baribir sir boy bermadi-ya. Ahvoli ja bunaqa emasdi-ku, nima böldi ekan buning işiga…”
Ayni paytda esa Bahriddin bilan xotini özga bir kayfiyatda edilar.
– Gap bilan pişirib yubordim, nimaga kelganini unutib, yana sumkasiniyam taşlab ketibdi, bu tönka, – tizzasiga urib kulardi qaynukasi.
Poçça avtobus bekatiga yaqinlaşganida, ortiga burilib, boşqa uylarnikidan ajralib, yaltillab turgan kökiş, oldi oynaband ayvonga yana bir marta qaradi:
– “Beş kunda jumabozor, kör ğunajinni sotaman-u, pulini keltiraman. Qarindoş degan şunday kunda yaramasa, tönğiz qöpsin!”.
Bayram ALI – 1991-yilda Qaşqadaryo viloyatining Qamaşi tumanidagi Çim qişloğida tuğilgan. Çim maişiy kasb-hunar kollejini bitirgan.
“Bolangman, dunyo” nomli şeʼr va hikoyalar töplami naşr etilgan.
“Yoşlik” jurnali 2014-yil, 7-son
“Yoşlik” jurnaliga obuna böling · indeks 822
Obuna haqida


