(Hikoya)
Juvon deraza oldida muztargina turibdi. Nigohi deraza közlariga şitir-şitir urilib, sirpanib-sirğanib tuşayotgan tomçilarga qadalgan.
Allaneçuk tovuş taraladi. Yurakni örtab yuborgudek alamli tovuş. Göyoki yomğir fiğon çekayotganday, nola qilib yiğlayotganday.
“Bu qanday sir böldi?” – yomğir manzarasiga qarab juvonning yuragi hapriqadi.
Derazadan naryoği oppoq tuman, odamni rom etgulik heç vaqo yöq. Biroq ana şu tuman bağrini yorib, yopirilib urilayotgan yomğir juvonning nigohiga rişta ulagan.
* * *
Yölakdagi eşik oçilib-yopildi. Oyoq tovuşining “döp-döp”i, keyin yöğon ovozda kimningdir yötalgani eşitildi.
Juvon sergak tortib yölakga şoşib çiqdi.
Şahvari. Qölida qappaygan yelimxalta. Aft-angori bir ahvolda, ivib ketibdi.
Juvonning eriga rahmi keldi: “Şamollab qolmasin, boyaqiş”.
– Yomğir yoğişini tuş köribmanmi, qöqqisdan ura ketsa de, palakat…
– Unday demang, – juvonning könglida uyğongan mehr örnini allaneçuk oğriniş egalladi, – unday demang!
Yigit angrayib qoldi. Sevinçi içiga siğmayotgan rafiqasining favqulodda tönini teskari kiyişi taajjubga soldi.
Juvon tumşayib, içkari kirdi. Tağin deraza oldiga siljib bordi. Maʼyusʼhol yomğirni tomoşa qila boşladi.
Çordevor hammomning eşigi tovuş berdi.
* * *
Yigit şalabbosi çiqqan kiyim-boşini jon-jahd-la öng-çapga aylantirib, siqdi. Toğoraga şarillab suv tökildi. Yomğir suvi.
Yigit suvi sizib olingan engil-boşini şundaygina dorga yoyib qöymadi. Bir-ikki sira iliq suvga çayib oldi. Şundan keyin dorda kiyimlarining hovuri kötarildi.
* * *
Juvonning közlarida yoş balqidi. Derazaga termula turib yiğlab yubordi. Tovuş çiqarmaslik uçun lablarini qimtib oldi.
“Ğofil u, ğirt johil… – koyigan böldi erini. – Şuginani haqorat qilsa-ya, befahm…”
Deraza suvga bökkan, hanuz “közyoş” tökyapti.
“Axir… axir çora topolmay, özini şu yerga uryapti, nola qilyapti-ku, bu odam bölsa… eh…”
Juvon endi hovuçi bilan yuzini yaşirdi.
* * *
Yigit gaz plitasi murvatini buradi. Gugurt çaqib, olov yoqdi. Qöllarini gurillab yonayotgan olovga qaladi.
Hur-hur yonayotgan olovdan zavq tuydi. Közlari yaşnab ketdi uning. Sezilar-sezilmas jilmaydi.
Olov şuʼlasi yigitning bor vujudi uzra taraldi. Söng bu qalbi… ruhiga ötdi.
* * *
Tuyqus yomğir tindi.
Tuman çok-çokidan sökilib, pora-pora böldi.
Atrof tiniqlaşdi.
Röparadagi baland uylar, ikki-uç terak böyli katak-katak binolar şundaygina köz oldida yastanib turdi.
Musaffo osmon tağin böy berdi. Tip-tiniq.
Juvon deraza közlarida ilinib qolgan tomçilarga ğaribgina boqdi. “Şar-şarr”, “şitir-şitir”larga örgangan quloq yon-verga ser soldi.
Yöq, tomçi tovuşlari batamom tingan; tevarakni endi yeru osmonga böylagulik “ku-ku”, “çirq-çirq”…lar egallagandi.
* * *
Yigitning çehrasi yorişdi. Hanuz deraza oldida qoziqday qadalib turgan juvon tomon yönaldi.
Yigit dabdurustdan paripaykarining nozikkina yelkalarini quçib oldi.
– Ana, oftob ham çiqdi, – astoydil şodlandi yigit.
– Yomğir… – qolgan gapi böğzida qoldi juvonning.
– Qöysang-çi, oftobni qara, yaşnatganini qara, olam nurga töldi-ku…
Juvon indamadi. Yengilgina boş irğab tasdiqlagan böldi-yu, içikdi.
Yomğirni qömsadi.
* * *
Tunda momaqaldiroq gumburladi. Yaşin çaqdi. Söng tevarakni “şitir-şitir” tovuşlar bosa ketdi.
Yigit boşini körpaga burkab oldi.
Juvon töşakdan sirğalib çiqdi. Deraza oldiga şoşildi.
Ilhom parisi
(Hikoya)
Ixçamgina yotoq. Oppoq jildli körpa-yostiq töşalgan simtör karavot, qöş tortmali stol va suyançiği bor stul, ikki tokçasida ham katta-kiçik kitoblar ziç tizilgan qahvarang javon. Xona odmigina jihozlanganiga qaramay, kişini öziga jalb etadi. Töşak göyo ön yildan beri heç kim yotmaganidan darak beradi. Stol ustidagi tunçiroq, qalamdon, öçirğiç va boşqa mayda-çuyda öquv qurollari saqlanadigan örtaça kattalikdagi silindr quti, ustma-ust terilgan kitob va daftarlar naq natyurtmortni eslatadi. Faqat bitta buyumgina ajralib, stol çekkasida “arazlaganday” turibdi. Mana şu narsa darrov diqqatingizni öğirlaydi. Qiziqsinib qölga olasiz, jildiga yurak tasviri tuşirilgan bejirimgina yondaftarça. Şu dam nimadir röy beradi: vujudingizda bir nimalar örmalaydi. Bir kaftça kelmaydigan şu daftar sehrlab, sizni öz domiga tortib ketadi. Beixtiyor varaqlaşga tuşasiz:
Birinçi varaq. Yurakka qadalgan kamon öqi rasmi. Yurakning narigi tarafini yorib çiqqan uçidan töq qizil qon tomçilayapti.
Ikkinçi varaq. Sahifani bor böyiça enlagan ulkan yurak. Tars yorilgan.
Uçinçi varaq. Yurak “duk-duk” etyapti: goh taranglaşib, goh içga botyapti.
Törtinçi varaq. Kamondan öq uzişga şaylanayotgan qanotli gödak. U osmon va yer oraliğida muallaq turib, öljani nişonga olyapti.
Beşinçi varaq. Yurak zanjirlab taşlangan, zanjirning uç-keti körinmaydi.
Oltinçi varaq. Yurak köksidan öpirilgan, kovak. Içi zim-ziyo tun.
Yettinçi varaq. Ikkita yurak qöşuv belgisi orasida turibdi. “=”dan söng haybatli söroq belgisi bor.
Sakkizinçi varaq. Yurakka gulçambar ilib qöyilgan. Çambardagi gullar rang-barang.
Töqqizinçi varaq. Osmondan gullar uvalanib, yomğirday sevalab tuşayapti. Gulyomğir ostidagi yurak gulyurakka aylangan.
Öninçi varaq. Qöş yurak. Biri ikkinçisining bağriga botgan.
Ön birinçi varaq. Son-sanoqsiz mitti yuraklar. Juft-juft bölib, boş-adoği körinmas nurli yöl uzra ketib borişyapti.
Ön ikkinçi varaq. Yurakda köz tasviri bor. Odam singari oğiz, qöl-oyoq, qoşlar va boşqa aʼzolarga ham ega.
Ön uçinçi varaq. Yurak timqora köz oynak taqqan.
Ön törtinçi varaq. Yurak qölida töpponça. Qoq kökragiga qadab, tepkini bosişga şaylanayapti.
Ön beşinçi varaq. Mana şu yerda çizmalar töxtagan. Keyingi varaqlar qorday oqarib turibdi. Ğalati ramzlar, ğam va qayğu, sevinç va şodlik kayfiyati, hajr va vasl hislari, iztirob-alamlar rangi singgan bu tasvirlar ğayrişuuriy öy-xayollarga yetaklaydi.
Daftarni yopib, ohista joyiga qöyasiz. Şu asno eşik “ğiyq” oçilib, içkariga bir öspirin yigitça kirib keladi. Çamalaysiz, nari borsa yoşi ön tört-ön beş atrofida. U kela solib, stulga örnaşadi. Tunçiroqni yoqadi. Xonaga ğira-şira nur taraladi.
Dong qotasiz: “Qoronğida rasmlarni qanday kördim?”. Hayratdan yoqa uşlaysiz: u sizni körmayapti. Siz unga körinmayapsiz. Ajabo?!
Yigitça daftarni qöliga oladi. Ğilofdan qalam, öçirğiç olib, iş boşlaydi. Siz unga yaqin surilib kelasiz, ortidan nafas çiqarmay, jim kuzatasiz.
Mana, u rasm çizayapti, biroq çizmasi sizga körinmayapti. Kimning, nimaning suvratini işlayapti – nomaʼlum. Lekin siz mana şu tirişqoq yigitçani aniq-tiniq körib turibsiz. Hatto har lahzada olib-çiqarayotgan mayin nafasini, urib turgan yuragi zarblarini, vujudiyu qalbining haroratini ilğamoqdasiz. Göyo ğayritabiiy şuur sizga uning butun borliği haqida kişi bilmas axborot yetkazib turgandek.
Nihoyat, yigitça yumuşini bajarib, daftarni yopadi. Közlarini işqalaydi, esnoq tutadi. Nigohi bilagidagi soatga tuşadi.
Vaqt allamahal bölgan. Hozir odamlar dong qotib uxlayapti. Yigitça chiroqni öçiradi-da, töşakka surilib boradi. Şitir-şitir yeçinadi, körpa burçini kötarib, orasiga sekin kiradi…
Siz tağin qiziqib, daftarni qölga olasiz. Varaqlaysiz…
Mana, öşa ön beşinçi varaq. Heç qayeri qimtilmagan, gard tegmagan yurak. Osmonu falakda parvoz qilyapti. Ortidan son-sanoği yöq qanot bitgan yuraklar… Qoronği tunda şuʼla taratib uçişayapti.
Hayratga çömasiz. Muhabbat. Siz bu öspirinning qalbiga solgan zavq-şavq, surur öz kuçini körsatganidan özingiz hayron qolasiz.
Şunday xulosa yasaysiz: ilhom öz nomi bilan ilhom-da?!
Umid ALI
1978-yili tuğilgan. Samarqand davlat universitetining özbek filologiyasi fakultetini tamomlagan. “Dilmohim”, “Kökka yöl”, “Salom, şirin tuyğular” şeʼriy va nasriy kitoblari çop etilgan.
“Yoşlik” jurnaliga obuna böling · indeks 822
Obuna haqida


