3 daqiqada öqiladi

360 marta körilgan

Tuyğularga hamnafas köngil

Zebo Sobirova

Yozuvçi böliş oson emas, agar bu korning etagidan tutdingmi, demak, belingni til tegmagan sözlardan yasalgan belboğ bilan boğlab, boşingga aql va tafakkurdan çodir yasab olmasang, bu maydonning zahmati oğir. Ijodkor – u şoir böladimi, yo nosir böladimi – qalb amri bilan iş köradi, tuyğuga tayanadi, orzulari va armonlaridan hisob söraydi, köngligi oğir botsa, çökadi, şodlansa, toğday yuksaladi.
Gözaloy Solih qi­zining “Ğoliba” hamda Bibi Robia Saidovaning “Kak­ku ovozi” nomli kitoblarini öqib, ularda ayni köngil adabiyotining darvozasini çertayotgan qalb tovuşlarini eşitişimiz mumkin.
Gözaloy Solih qizining “Ğoliba” kitobini varaqlar ekanman, avval, mundarijani közdan keçirdim: “Örindiq”, “Çorrahadagi uy”, “Ğoliba”, “Baxt”, “Şaharlik qiz”, “Eldor”, “Mehr riştasi” nomli hikoyalar bilan birga “Soğiniş” qissasi eʼtiborimni tortdi. Zamon bilan hamnafas qiyofa kasb etgan bu qissada voyaga yetgan qiz qalbida nafis tuyğular­ning kurtak yoyişi, kezi kelganda köngil amriga itoat, kezi kelganda sinovlarga isyon, sabr, umid, işonç, bir qadar şumlik va ayyorlik, ammo sadoqat aks etgan.
Qissani öqir ekansiz, bugungi kunda hammaning hayotida ham sodir bölayotgan voqeaday tuyilişi, hatto hikoya yakuni oldindan bilinib, sezilib turişi ham mumkin, lekin kişining öqigisi keladi. “Keyin nima bölibdi? Endi nima böladi?” degan içdan sizib kelayotgan savollarga javob topgingiz kelaveradi. Bir nafasda öqişli, hayotiylik kasb etgan qissada asosiy voqealar faqat ikki kişining suhbati asosiga qurilgan bölib, qiz tuyğulari tasvirlanadi. “Ğoliba” hikoyasini çindan ham ijodkorning yutuği deb bildim. Hikoya qahramoni kuraş maydonida ketma-ket ğoliblikka erişib, raqibalarini, Toğay Murod taʼrifi bilan aytganda, “yulduz sanaşga” majbur qilayotgan bölsa ham, öz taqdiri oldida mağlub.
Oyni hikoya qahramonining köz yoşlarida öz aksini qidiriş bilan ovora qilgan yoş ijodkor Bibi Robia Saidovaning ijodida inson va insonlarning özaro munosabatidan köra tabiat tasviriga köproq urğu berilişini, jonlantiriş kuçliligini köriş mumkin. “Kuz yomğiri”, “Hizr taşlagan qanot”, “Ey, Ins…” kabi hikoyalarda, ayniqsa, bu tasvir közga yaqqol taşlanadi. Quyoşning öziga tegişli bölgan hududni birrov közdan keçi­rişi, öksib-öksib yiğlayotgan hikoya qahramonining ahvoliga açingan şamol uni ayla­nib-örgilib, tuğizişga urinişi kabi öxşatmalar, menimça, Bibi Robianing yutuğiday, uning xayolot dunyosi kengligini körsatganday.
“Kakku ovozi” nomli hikoyasi ham bugungi kunda ommalaşgan durovoz orqali tanişuv va undan keyin sodir böladigan bizga taniş bölgan voqealar asosiga qurilgan bölsa ham, muallif uni öz sözlari, öz tuyğulari bilan berişga harakat qilgan. Hikoya boş qahramoni – Xanifa Dilqulova. Ism qahramonning xarakteriga moslab tanlangan. Xanifa – arabça ğamxör, mehribon qiz degani. Dilqulova – maʼno­sidan ham anglanganidek, qalb amriga suyanadigan, itoat qiladigan qahramon. Mana şu yumşoq tabiatli qiz, uning tuyğulari, özi va özi haqdagi öylari, atrofdagi dugonalari, dugonalarining Xanifaga qilgan hazillari va uning rostga aylanişi, har kuni telefoniga qizlarning hazili bilan keladigan kakku ovozli SMS-xabarlarning çinga aylanguniça boş qahramon ham köp narsalardan voz keçişi kabi voqealar hikoyaning asosini taşkil etadi. Hikoyaga unça katta yuk yuklanmagan bölsa-da, nosiraning öquvçini öziga qaratib, diqqatini uşlab turadigan nimasidir borday. Mana şu nom berilmagan “nimadir” de­ganimiz balki ijodkorning öziga xos bölgan yutuği bölişi mumkin.
Adabiy asar tarkibini tasnif etişda şakl va mazmun alohidalik kasb etadi: ğoya, mavzu-mazmun unsurlari hisoblansa, kompozitsiya, syujet, obraz, asar tili kabilar şakl unsurlardir. Mana şular asarni umrboqiylikka yetaklovçi birinçi darajadagi vositalar hisoblanadi. Yozuvçi tomonidan inşo qilingan badiiy asar ayni hayotdan köçirilmasdan, ijod labarotoriyasida qayta işlanib, töyintirilar ekan, uning ya­şovçanlik xususiyati şunça ortadi. Yoş ijodkorlar Gözaloy Solih qizi hamda Bibi Robia Saidovaning ijod namunalarini katta adabiyotga kirib kelayotgan kiçik qadamlar desak arzirli. Ularning qadamlari şaxdam bölişini tilab qolamiz.
Yuqoridagi tahlilga tortilgan qissa va hiko­yalarni ham adabiyotimiz namunasi sifatida qabul qilsak böladi. Ijod namunalarini bahorda ilk köz oçgan kurtaklar kabidir. Yoş mualliflar SÖZ böhronlariga qançalik sabr bilan çidam berar ekan, ularning dunyoga keltirgan farzandi – ASARi vaqt tegirmonidan oson çiqqay, inşaalloh!

Zebo SOBIROVA

“Yoşlik” jurnaliga obuna böling · indeks 822

Obuna haqida

Izohlar

Hozirça izoh yöq. Birinçi bölib fikringizni yozing.

Siz nima deysiz?

Izoh tahririyat körib çiqqaç, eʼlon qilinadi.

Şu ruknda köp öqilganlar

Barçasi (195)