“Bahriniso xola sanatoriyga borib dam olib qaytibdi. Yana qayerga deng, naq Toşkentning öziga emiş. Nomiyam, til qurğur kelmaydi, Semiçkami, Semaşkami, işqilib şunga öxşaş bir narsa. Ilgari paytlarda u yerda faqat diriktirlar, raykömlar dam olar ekan. Zamonaning zayli bilan dorulomon zamonlar kelib Bahriniso xolaga ham putopka tegib qopti. Salkam yigirma kun dam olgani uçunmi yo boşqa bir balosi bormi, yuzidagi ajinlari tekislanib yoşarib qolgan emiş, nuqul betini torttirganov”, – deya qöşnilarnikiga birma-bir kirib mannatib çiqqan Bolqonoy xola darrov Bahriniso xolani “horma” qilib kelişni taşkillaştirib yubordi. Keçqurun qöşnilar yiğilişib Bahri xolanikiga çiqadigan bölişdi.
Bundan xabar topgan Bahri xola mehmon kutiş taraddudiga tuşgan kelinlariga buyruq bera boşladi.
– Hoy, xudo xayrini bergan Xayriniso, xayrning ham çeki-çegarasi böladi axir. Göştni munça katta – katta töğrayapsan. Bir burda göştni quşning tiliday qilib töğrab, bir boş piyozni maydalab qöşib yaxşilab qovurgin-da, qatiqli oş qilib qöya qol. Moyni yarim çömiç sol. Issiq kunda özini bilgan odamga qatiqli oş yaxşi. Qöşnilar içaklari oqarib içib oladi.
– Ena, qatiqli oş qilsak uyat bölmaydimi? Durustroq ovqat qilaylik, qöşnilar kulib ketişmasin.
– Ho, kulmasa içaklari qotsin. Ovqatning ham durust-durustmasi bölarkanmi. Hamma ovqat bir ovqat. Aytganimni qilinglar.
Bahriniso xola kelinlariga topşiriqlarni berib bölgaç, hovlidagi supaçaga bir qur nazar solib işkomdan tuşgan bitta yarimta xas-çöpni qoqib taşlaş uçun körpaçani silkitib joyiga töşadi-da, “voy jonim-yey” deb oyoqlarini uzatib ötirib oldi.
Sunbula oxirlab qolgan bölsa ham quyoş nurlarini ayamay soçib turardi. Hali yam-yaşil bölib turgan dov-daraxtlarga baribir kuz nafasi tegib, bitta-yarimta barglar bandidan uzilib yoğ tuşsa yalaguday qilib supurib qöyilgan hovlining u – bu yeriga tuşib xonadon ozodaligiga biroz putur yetkazayotganini hisobga olmaganda, hammayoq xolaning könglidagiday ozoda va osoyişta edi. Keçagina dam olişdan kelgan xolaning oqarib, tiniqib qolgan yuzlariga oftob tuşib ajinlarini yanada börttirib, köpaytirişga xizmat qilayotganini körib kelinning qaynonasiga nisbatan mehri jöşib ketdimi: “Ena, damlarni olib, oppoqqina, suluv kampir bölib qolibsiz. Quyoşga qarab ötirmang, birpasda qoraytirib yuboradi. Sizning oqarib, tölişib kelganligingizni körib dugonalaringizning bir içlari kuysin”, – dedi piyozdan yoşlangan közlarini xalatining yengiga artib.
– Eyy, bolam. Ming qilsayam yoşsilar-da. Biz keksalarga bolalarimizning baxtini körib, tinçgina oyoq uzatib, xotirjam çoy içib ötirişning özi katta davlat. Abduşukurjon bilan Abdurasuljonimdan bir etak nabiralar körsatganiga Allohimga beadad şukronalar qilaman. Rahmatli otasining qolgan umrini şu farzandlarimga qöşib berişini Yaratgan egamdan keçayu-kunduz sörayman. Menga oilam tinçligi körk, çiroy bersin, bolam.
Bahri xolaning gapi oğzida qoldi. Darvoza taraq etib oçilib ostonada xolaning kenja qaynisi Umrzoq paydo böldi. Yoşi ellikni qoralab qolgan bölsa ham içişni kanda qilmaydigan qaynining hurmatiga örnidan turib “keling, bola”, deya ikki qöllab körişişga çoğlangan yanganing qöllari havoda muallaq qoldi. Şirakayf qayni körpaçaga çordona qurib ötirvoldi. Söng fotihaga qöl oçib: “Akajonimning arvohi yangamni tezroq öz yoniga tortib olsin-da. Omin”, deb yuborsa böladimi. Fotihaga qöl oçib turgan qaynona-kelinlar nima qilişlarini bilmay biroz taraddudlanib qolişgandi, kelin darrov özini önglab:
– Ha, aka, enam sizga nima yomonlik qiluvdi, sira közini oçirmaysiz? Qança paytdan beri körganingiz yöğu, söraşişning örniga kekaşib gapirasiz. Ukalaringiz eşitsa, nima degan odam bölasiz? – dedi yovqaraş qilib.
Kelinning oğzidagi gapi tugamay Bahri xola gapni ilib ketdi.
– Hoy, kelin, qaynağangiz bilan bu ohangda gaplaşişga sizga kim huquq berdi? Tez keçirim sörang. Uyat böladi-ya.
– Nega keçirim sörarkanman? U keçirim sörasin sizdan. He yöq, be yöq kelib janjal qilib ketadi. Qaçongaça öğillaringizdan yaşirib yurmoqçisiz. Qayniman, deb oyoqosti qilib ketaveradimi.
– Öv, öv, kelin bölmay kelisop bölgur, nega çiyillaysan. Seniyam akamning arvohiga topşirib yubormay tağin, – ödağayladi Umrzoq qayni kelinga qarab.
Bahriniso xolaning rangi oqarib ketdi.
– Xafa bölmang, bola. Bular hali yoş-da. Odamning qadrini bilmaydi, – deya qaynisini tinçlantirişga uringan xola bildirmay keliniga indama, deganday köz qisib qöydi.
– Tinç kelib, tinç ketsin-da bölmasa, – deya tönğillab nari ketayotgan kelinning orqasidan “anakonda” deb luqma taşlagan qayni barça erkaliklarini kötarib örgangan yangasiga yuzlandi.
– Tilini kesib olmaysizmi bunaqa voyvoyak kelinning. Ha… ölsin ular… Akamni ajalidan beş kun burun öldirib yubordingiz. Endi ukamlarning topganini köçaga soçib maişat qilib yuribsizmi? Bering bizgayam yaşirgan-yuşirganlaringizdan.
– Ha, bola-ya, sira esingiz kirmadi, kirmadi-da. Ellikka kirib qöydingiz. Öğillaringiz uylanay, deb turibdi. Ertaga öğillaringizning orqasidan birovning avaylab-asrab östirgan qizlari keladi. Ularning oldidayam har narsani bir narsa deyaversangiz, kelin çidaydimi? Gaplarimni könglingizga olmang tağin. Döstligimni aytaman-da, bola.
Bahriniso xola kelin bölib tuşganida ön yoşlarda bölgan Umrzoq qaynisini mahalliy taomilga köra hurmat yuzasidan ismini aytib çaqirmay “bola” deb murojaat qilar edi. Oilaning kenjasi bölgan Umrzoqning ellikka kirsayam “bola” deb atalib kelinayotgani bu odatni tuşunmaydigan çet kişilar uçun ğayritabiiy tuyulsada, mahalliy aholi uçun heç ajablanarli joyi yöq. Özidan uç yoş kiçik qayinsinglisini “qiz”, deb çaqirişi bilan boğliq hangomalarni aytadigan bölsak, ançayin jiddiy odamning ham labiga kulgu yugurişi aniq.
Bir kuni Bahri xola qöşni qişloqda yaşaydigan er tomonidan amma bölmiş qarindoşinikiga qayinsinglisi bilan birga mehmonga bormoqçi bölib avtobus bekatida uni kutib turgandi. Avtobus keldiki, qayinsinglisining qorasi körinmasdi. Şunday bölsa ham xola avtobusning böş örindiğiga joylaşib olib yonidagi joyni qayinsinglisi uçun band qilib, söraganlarga “joy zaynit”, deb javob berib turganda avtobus şofyori – qişloq ayollari taniydigan yagona öris yigiti Saşka “poyexali” deb rulga ötiruvdi hamki, Bahri xola “Voy, töxtang, qiz qop ketadi”, – deya örnidan turib ketdi.
– “Kani kiz? Kayerda kelyapti? Nu, kutib turamiz çirayli kiz bölsa, – dedi Saşa hazillaşib.
Şu orada sumka kötarib halloslagança çopib kelgan yetti-sakkiz yoşlar çamasidagi bola bilan oltmişlarni qoralab qolgan jikkakkina ayol kişi yoşiga yaraşmagan çaqqonlik bilan avtobusga çiqib Xayri xola “zaynit” qilgan joyga ötirib olişgaç, “Hayda endi, Saşka”, degan betoqat xitoblarga qarata haydovçining “Kiz kelmaydimi?” degan savoliga xolaning “Mana, keldiku qiz”, – deya yonidagi kampir bölib qolgan qayinsinglisini körsatgandagi qahqaha avtoulovning oynalarini zirillatib yuborganini gulzorliklar kulib-kulib aytib yuradigan bölişgan.
Eskidan qolgan mahalliy urf-odatlardan bir qadam çekinmaydigan Bahri xola içib hammani bezor qilgan Umrzoq qaynisini ham biron marta xafa qilmagan edi. Mana, hozir ham boyagina göştni qöşnilardan qizğanib ötirgan yanga darhol kelinlariga aytib göşt qovurtirib qaynisining oldiga qöydirdi. Zaharni yesin, deb piçirlab qarğangan kelinlar qaynonaning gapini ikki qilmadilar. Oldiga ovqat kelgaç, Umrzoq qayni birdan yalinçoq ovozda:
– Yanga, ikki yuz gramm içmasam ölib qolaman. Boşim yorilib ketay deyapti, – deb qoldi.
Qalay aroq demayapti, deb içida öylab ötirgan yanga ukol-pukolga işlatiş uçun saqlab qöyilgan şişa tagida qolgan aroqni olib çiqdirib dasturxonga töq etib qöydimi, yoki bexosdan töqqillab ketdimi, hartugul navbatdagi janjal uçun bahona topildi. Bu janjal aroqni töqqillatib qöyib ketgan yanga içib ötirgan “bola”ning oldida ötirişni öziga ep körmay ayvonga çiqib ketgandan söng, birpasdan keyin boşlandi. Içiga yana yuz gramm aroq kirib kayfi oşib qolgan qayni “minnat qilding, bergan aroğingni”, deya ayvon ustuniga qoqilgan mixdagi savatni olayotgan yangasiga qarab, köp yillar oldin mana şu imorat qurilayotganda yordam, deb bergan bir dona ustunlik yoğoç taxtasi esiga tuşib qoldi. Xola öşa payti jörtaga qilganday aynan qaynisi bergan ustundagi mixga ilingan savatni olayotgan edi. Aslida xolaning savat bilan qiladigan heç işi yöq edi. Içayotgan qaynidan uzoqroqqa ketişning payida qilgan harakati boşiga balo böldi.
– Silar uyni bitirolmay qiynalib qolgan vaqtlaringda içim açib mana şu ustunlik yoğoçni men bergan edim. Şu yoğoçni bermaganimda uylaring ayvonsiz qolardi. Uyni buzib yoğoçimni olib ketaman. bittang ham yaxşilik qilişimga arzimaysizlar, – deya qildi janjal, qildi janjal.
– Rahmat sizga, bola. Boringizga şukur. Şu ustunlar uyimni suyab turgan bölsa, sizlarday qaynilarim bor, tuğişgan jigarlarimday köraman. Yanga, deb meni suyab turibsizlar. Rahmat, ming rahmat, bola. Abduşukurjonga aytaman, bir emas, ikkita ustunlik yoğoç taxta olib borib beradi. Qöşa-qöşa imoratlar quring, töylar qiling. Bolalarim bilan yaxşi kunlaringizda xizmat qilaylik…
– Yöq, Abduşukurning taxtasi menga kerak emas… Uyni buzib, özimning yoğoçimni olib ketaman… Ketmon, boltalar qani?
Voqeadan xabar topgan Umrzoqning bemanglay xotini Barçin aldab-suldab erini olib ketgunça barining bölari böldi. Bir-ikki kundan söng içişni töxtatib, tavba qilib keçirim sörab ketadigan qaynini har doimgiday Bahri xola singari kelinlar ham keçirib yuborişadi. Keç payti işdan qaytadigan erlariga qaynonalarining tarbiyasini olgan kelinlar yengilgina kulgi bilan vaziyatni ança-munça yumşatib sözlab beradilar. Bu gal ham şunday bölişi aniq. Çunki Bahriniso xola köp taʼkidlaydigan “ayollar urişişsa urişişsin, ammo erkaklarning uruşib qolişiga yöl qöymanglar”, degan gavhar sözlarini quloqlariga isirğa qilib taqib olgan kelinlarning esi köp. Buyam Bahriniso xolaning baxti-da…
Şunday qilib keçqurun Bolqonoy xola boşliq qöşnilar Bahri xolanikiga çayqalib kirib kelişdi.
Uzundan-uzoq omon-esonlik söraşildi.
– Hoy, Bahrixon, Toşkentda dam olişga borgan boboylardan topib olib öşa yoqlarda qolib ketmasa görgaydi, deb qörqib ötiruvdik, – hazillaşdi Bolqonoy xola.
– Boboy boboyimning oldiga borib yotsin, Bolqonoy. Qariganda boboy nima kerak menga.
Bahriniso xolaning çindan jahli çiqdi: yuzlari qizarib, oğzi qaltirab ketdi. Ammo mezbonligi esiga tuşib qoldi şekilli, darrov öziga keldi.
– Töğri aytasiz, Bahri xola. Burungining odamisiz-da baribir. Içib olgan boboylar “Salom, şoh!” deb oldingizga kelişgan bölsa-yam, rahmatli bovamga xiyonat qilmagansiz, könglingiz bölmagan. Faqat birga raqsga tuşib qöya qolgansiz-da, – hazilni davom ettirdi Jumagul çeça.
– Eh-ha, qariganda boboy nima kerak, deb tilining uçida aytayapti, içida jon-jon deydi. “Önta öğling bölgunça, bittagina qiyşaygan çoling bölsin”, degan kuygan qullar, – böş kelmadi Bolqon xola.
– Öling, Bolqonoy, qarisangiz ham sira quyilmaysiz. Bukrini gör tuzatar, deganlariday oğzingizning şaloqligiça ötib ketasiz, şekilli. Hamma çollarni sizga berdim. Menga çol-pol kerakmas, – yana aççiqlana boşladi Bahri xola.
– Böldi, böldi. Ikkovingizniyam çol olmaydi. Yoş-yoş qiz-juvonlar çollarga tegib ketişayapti. Silarga it qaramaydi. Har ovqat çaynaganlaringda iyaklaring peşonalaringga tegaman, tegaman, deydi. Yana çol kerakmas, deb nozlanmasalaring görgaydi. Ammo, lekin bösayam tegmasliklaring aniq-ku, – dörilladi ovozi erkaklarnikiga öxşagan, möylablari ösiq, iyagining u yer-bu yerida yakkam-dukkam soqollari oqarib qolgan Qarşigul momo. – Undan köra qanday dam olganingdan gapir, Bahriniso.
– Qarşigul opa, bizam yurgan ekanmiz, yaşayapmiz deb. Ana yaşaş-u mana yaşaş, ana hayot-u mana hayot. Hayot öşa yoqlarda ekan. Somonxonada yuvinib umrimiz ötib ketibdi-ya. Jemçuj degan vannasi bor ekan. Biqirlab qaynab yotibdi. Yeçinib içiga tuşib yoting, deydi döxtir qiz. Voy, pişirib öldirasan-ku desam, qörqmang xola, pişmaysiz deydi. Qörqib-qörqib qölimni botirib körsam, kuydirmadi. Içiga tuşib yotdim. Bay-bay-bay, ana rohat, mana rohat… Döxtir qizdan uyalib öldim. Iç köylagim bilan tuşib yota qolay desam, “mumkinmas” deydi qizi tuşmagur.
Davrada kulgi kötarildi. Hangoma qizigandan – qiziy boşladi. Bolqon momo paytini poylab qoçirim gaplar qilib hammani kuldirib ötirdi.
– Men bilmasdan davolarni çalkaştirib olaveribman, – deydi Bahri xola kulib. – Avval sovuq muolajalarni, keyin issiqlarini oliş kerak ekan. Bir payti “GAI”ga kirmabsiz, tez kiring deyişdi. Men şopirmidim Gaiga kirib desam, bu boşqaça Gayi deyişdi. Aytgan joylariga borsam boşqa döxtir qiz “tez kiring, bitta joy bor, boşqalar kirib ketişdi” deydi. Kirsam bir talay erkak-ayol közlarini yumib ötirişibdi. Örtada apparat. Ötirib olib nima qilişimni bilmayman. Söray desam öng tomonimdagiyam erkak, çap tomonimdagiyam erkak. Oxiri majbur söradim “quruq ötiraveramanmi, bolam”, deb. “Quruq ötirmaysiz, xola, közingizni yumib hidlaysiz”, deydi u. “Voy, nimani hidlayman”, debman şoşib. “Apparatni hidlaysiz”, deydi u.
Örtada gurr kulgi kötarildi. Biri olib, biri qöyib Bahri xolani askiya qilib ketişdi.
– Berdisini aytmasimdan munça hiring-hiring qilasanlar. Baringning köngling egri. Bolqonoy, sizning kasringiz hammaga uradi. Keyin “GAI”sidan çiqib döxtir qizdan söradim. “Qizim, bu joylaringni men tuşunmadim, nima qiliş kerak edi buning içida” desam, “xolajon, örtadagi apparatning idişiga dori quyamiz, apparat şovullab aylanib dorili havo çiqaradi. Siz közingizni yumib, havodan nafas olib ötirasiz, asablaringiz tinçlanadi”, – deydi. Bor gap şu ekan. Tuşunmay kirib bir izza bölibman, bir izza bölibman.
– Kulgi bölgansiz, qişloqiligingizni bildirgansiz, – deydi kulib-kulib közlari yoşlangan Bolqon xola.
“Ğiyq” etib eşik oçilib, qah-qah urib kulayotgan ayollarning eʼtibori öşa tomonga yönaldi.
– Yaxşi ötiribsizlarmi, qöşnilar.
Eşikdan boş suqqan Xayriniso kelin mehmonlarga mulozamat qilgaç, qaynonasiga yuzlanib: “Ena, ovqatni suzaveraymi?” – dedi.
– Oypoşşa hayallab ketdi. Meni kutib turmadilaringmi, deb arazlab qolmasin tağin, – savolomuz qöşnilarga qaradi xola.
– Boya mehmon kep qoldi, boraveringlar. Öz xabarim özim bilan, degandi. Şu vaqtgaça dim-dirs-ku. Endi aniq kelmaydi-yov, – gapga qöşildi Ulbozor opa.
– Yana yangi moşin opti-ku. Qulluq bölsinga qarindoşlari kelgandir-da.
– Bunça pulni qayerdan olyapti ekan-a? Bozorda nima yangi mato çiqsa birinçi bölib Oypoşşaoy kiyadi. Tunov kuni bir töyga birga borgandik. Sakkizta barmoğiga sakkizta tilla uzuk taqib opti. Ikkala qölini ikki tizzasiga qöyib olib uzuklarni köz-köz qilib ötirgandi, mallim singlisi sekingina uruşib berdi. Singlisining gapi taʼsir qildimi, biroz önğaysizlanib qoldi. Şundan beri beş-oltitagina uzuk taqib yuribdi. Hali kep qolsa qöllariga razm solinglar.
– Ha, haloli bölsin. Bola-çaqasi bilan keçayu kunduz tinmaydi. Mehnatning orqasidan qişloqning rözğori eng töq odamlariga aylandi. “Sendan harakat – mendan barakat”, – deb şuni aytadilar-da. U moşin minmay, uzzukkun uyda ötirib biz minamizmi, – maqtab qöydi Qarşigul xola dörillab.
Kişi bilmasgina qilib yomonlaşga çoğlangan oğizlar indamaygina yopildi. Çunki Oypoşşa opoyga til tekkizib qöygan Xolbuvining kuniga şoqollar yiğlaganini hali heç qaysisi unutmagandi.
Bu orada mehmonlarga qatiqli oş tortildi. Bahri xolaning öğli işdan qaytişda kolbasa olib kelgan ekan, u ham dasturxonga qöyildi. Gulzorning qitmirroq ayollari buni ham askiya qilişdi.
– Sarimsoqovning halol kolbasalaridan ekan, bemalol yeyaveringlar. Har kuni televizorda reklama qilişayapti “halol, halol,” deb, – dedi Jumagul çeça
– Özimizning qişloqdagi Sarimsoqniki bölsa, ölgandayam halol bölmaydi, – deb qoçiriq qila boşlaşgandi, yana Qarşigul momo ularni urişib berdi:
– Xudo kötarsin senlarni. Indamasa taomniyam har köyga solasanlar. Uyat emasmi. Undan köra Allohni yod olib maʼnili-maʼnili gaplardan gapirib ötirmaysilarmi. Hali qöyar deyman, qöymaysilar, hali qöyar deyman, qöymaysilar. Qaring qariday emas, yoşing yoşday. Silar bilan ötirganning iymonini uçirasilar. Tavba, tavba. Hoy, Bolqonoy, hammaning etagidan tortib ğiybat qilaverganingça keliningni qaytarib kelmaysanmi? Bolalari bor axir. Nevaralaringni soğinmaysanmi?
– Oson qilmang, Qarşigul opa, oson qilmang. Molning göngini keçib topganlarimni öşa juvonmarg kelinga sarflaganman. Kelin emas, kelisop, miyamni çaqaman deydi. Qarindoşining tayini yöqlar, tavba qildim, toşbaqani toğa, qurbaqani xola, deb ketaverarkan. Bir tuğişgan toğasi yöq, qaygördagi uzoq bir toşbaqa toğasining töyiga boraman, deb men bilan janjallaşdi. Qaynona kerakmi, yo toşbaqa toğa, qurbaqa xola kerakmi? Allaqanday toşbaqa toğasini deb, mening qaynonalik hurmatimni oyoqosti qildi. Oğzidan qora qoni ğirqirab kelmasa, aslo rozi emasman. Öğlimgayam aytdim: “Agar borib xotiningni olib keladigan bölsang, oq sutimni kökka soğaman”, – deb. – Özi ketgan yor-yor, özi kelar yor-yor. Jijinda borib olib kelmayman (jiznda demoqçi).
– Hay-hay, Bolqonoy. Şaytonga hay bering. Şaytonning gapiga kirsangiz, sizni ne köylarga solmaydi? Kelin ham birovning közga surtgan aziz bolasi. Heç bölmasa nevaralaringizning hurmati bor-a.
– Ha, şu nevaralarim uçun indamay turibman-da. Bölmasa allaqaçon pattasini qöliga berdirib yuborardim. Öğlim böş. Öğlim böş bölmasa arazlaşga xotinining haddi siğarmidi. – Kelining yaxşi bölsa berdi Xudo, kelining yomon bölsa, urdi Xudo”, – degan ekan menga öxşagan bir beçora kuygan qul.
Hazil-mutoyiba örnini “kuygan qul”ning ohu fiğoni-yu kökka örlagan tutunlari egallay boşlaganda ança keç bölib qolgan edi. Osmondagi oyning yuzini qora bulutlar tösa boşlagan, havo aynayotgan edi. “Birdan töpolon boşlanib qolsa, çiroq öçib qoladi. Tezroq uy-uyimizga borib olaylik”, deyişib ayollar örnilaridan qözğalişdi.
– Aytganday, Sattor kamazçining yaşirinça ikkinçi xotini bor emiş, – dedi örnidan turayotib ayollardan biri.
– Kim aytdi senga?
– Sattorning xotini singlimga dugona böladi. Singlim aytdi.
Örnilaridan qözğalgan xotinlar uydan çiqolmay yana hangomaga tuşişdi.
Sattor keyingi paytda juda ozoda kiyinadigan bölib qopti. Içki kiyimlari sira kir bölmay doim toza bölib qolganidan xotini şubhalanib qopti. Çunki oldinlari kir ust-boş bilan ham baribir moy böladi, deb maşina haydab ketaverarkan. Xotini zörlab yeçib olib yuvib berarkan. Endi esa kiydirib yuborgan kiyimlari yana öşanday toza bölib işdan qaytarkan. Xotini pişiq ekan. Haligindaqa ayollar köplab yaşaydigan joy boru, oting qurğur nimaydi, ha mikrorayon. Xullas, Sattorning xotini bir domning oldida erining moşinasini körib qopti. Moşinning atrofida öynab yurgan bolalardan moşinning egasi qaysi uyga kirib ketganini sörabdi. Bolalar uyni körsatib berib, şopirning har doim şu uyga kelib turişini aytişibdi. Gulnora (Sattorning xotini) haligi uyning eşigini sekin itarib körsa eşik qulflanmagan ekan şekilli, oçilib ketibdi. Gulnora şartta içkariga kirsa, eri tizzasiga bir juvonni ötqazib olib oğzini oğziga qöyib “non çaynab” berayotganmiş.
– Nima, xotinning tişi yöq ekanmi, – luqma taşladi Qarşigul momo.
Davrada yengil kulgi kötarildi.
– Tuşunmaysizmi, Qarşigul opa, sağanalar tilbuzardagilarga öxşab öpişayotgan bölişgan, – dedi Bolqonoy xola özining bilağonligidan faxrlanib.
– Ha, ordona qolsin. Tunov kuni tilbuzar körib ötirsak duppa-durust erkak bir ayal bilan quçoqlaşib yalaşib qolsa böladimi. Öğlimning oldida nima qilişimni bilmay qolibman. Haliyam öğlim oldidagi apparatni ola sola tugmasini bosgan edi, anavi şarmandalar yöqolib, örniga aşulaçi xotin çiqib qola qoldi. Tilbuzarda uyat qolmadi, – koyindi Qarşigul momo.
– Ha, keyin nima qipti Sattori qurmagur, oğzidagi noni tuşib ketibdimi? Özbekniki şu, puli köpaysa, xotini ham köpayib qoladi.
– Sattor ötirgan joyida qotib qopti, – davom etdi haligi ayol. – Baqirişibdi, çaqirişibdi. Ança dilxiralik bölibdi. “Çiroyli bölsayam mayli ekan, qop-qora löliga öxşaydi moçağar”, deb kuyadi Gulnora. Aslida çiroylidir-ov, Gulnora kuyganidan şunday degandir.
– Işqilib Tinçlik köçasidagilar sira tinç ötirmas ekan-da.
Şu payt oçiq turgan derazalar taraq-turuq qilib oçilib-yopila boşladi. Ayollarning bilmagan balosi yöq. Çindan ham taşqarida çang-tözon kötarilgan edi. Hangomani közi qiymay qaytadan ötirib olgan ayollar örnilaridan turişga ham ulgurmay lip etib çiroq öçdi.
– Voyy, – deb yuborişdi ular birvarakayiga. – Endi töpolonda qanday ketib olamiz?
– Qöş xotin olmay qotib qolgur Sattorning Xudoyi bor ekan. Ğiybatini qiluvdik, çiroq öçdi-qoldi, – dedi qoronğidan foydalanib dasturxon timirskilayotgan Bolqon xola.
– Hoy, Xudo xayringni bergur Xayriniso, şamni keltir tezroq, – ovozini balandlatdi Bahriniso xola.
Ammo qoronğida gugurt topsa şamni topolmay, şam topsa gugurt topolmay xunobi çiqqan Xayriniso kelgunça, qöşnilar qöllari bilan paypaslab özlariniki deb taxmin qilgan oyoq kiyimlarini kiyib uy-uylariga tarqalişdi.
Mehmonlarni kuzatib qaytgan Bahriniso xola şunday qobil farzandlari, mehribon qöşnilari borligi uçun Yaratganga behisob şukronalar keltirib uyquga ketdi. Tezgina uxlab qolgan xola uyqusirab bir nimalar deb ğudrandi-da lablarini çalpillatib-çalpillatib qöydi. Hoynahoy, rahmatli çoli tuşiga kirdiyov…
Mehriniso Abdurahmonova – Jizzax viloyatining Zomin tumanida tuğilgan. Özbekiston Davlat jahon tillari universitetining rus filologiyasi fakultetida tahsil olgan. “Eşik oldi gulxayri”, “Oqşomlar qöşiği” nomli kitoblari naşr etilgan. Özbekiston Yozuvçilar uyuşmasi aʼzosi.
“Yoşlik” jurnaliga obuna böling · indeks 822
Obuna haqida


