7 daqiqada öqiladi

601 marta körilgan

Men, bobom va böri

Raxşona Ahmedova

(Hikoya)

Bu voqeaga ança bölgan. U paytlar bir ovuldan ikkinçisigaça uzoq yöl bosişga töğri kelardi. Öşanda qiş edi, tizza böyi qor keçib borardim. “Ğarç-ğurç” etgan tovuşlar özgaça huzur bağişlar, baʼzan ortimga ögirilib, qor ustida qolayotgan palapartiş izlarimga qarab-qarab qöyardim. Yetti yaşar, ğör bola emasmanmi, qalbimda zarra qörquv yöq, heç narsani öy­lamasdim. Boşimda quloqlarimgaça berkitib turadigan boğiçli qalpoq, egnimda qalin pöstin, içi jun şim… Oyoğimdagi etikning qönjidan kirib, yopişib qolayotgan qorga-da parvo qilmay borardim.

Oldimda past-baland tepaliklar uzoqdan körinib turardi. “Şu qirdan ötib olsam böldi, u yoği ovul boşlanadi”, derdim özimga dalda berib.  

Öşanda bobom bilan buvim meni olib qolib onamni qöşni ovullik bir kişiga turmuşga berganiga endigina uç hafta bölgandi. U uyni bilmasdim, biroq ovulga yetib borgaç, sörab-sörab onamni topib olişimga işonardim. Uning qoşlari ingiçka, közlari qisiq, mayda örilgan soçlari belini öpardi, onam menga kulib qaraganida yuzidagi kulgiçlari körinib, yana ham çiroyli bölib ketardi. Onam dunyodagi eng gözal ayol deya neça bor öylaganim rost.

Onam ketadigan kun men bir çekkada “töptoş” öynab ötirardim. U meni oldiga ça­qirib tizzasiga ötirğizgan, söng quçoğiga olib yuz-közimga uzoq termulib qolgandi. Men esa onamning boşidagi popukli telpagiga hayron boqib, çetlari jiyakli çoponi ustidan bezak berib turgan rang-barang toşlarni tortib öynamoqçi bölganimda, buvim “tegma, uzib qöyasan, xunuk bölib qoladi”, deb urişgandi.

Onam bölsa menga kulib, nimanidir aytmoqçi bölgan, gapirolmay yutinib-yutinib qöygandi. Nihoyat buvim “kuyov kutib qoladi, bölaqol endi” deganida, bir buvimga bir menga qarab olgan onam lablarini tişlagan, söng yuzlarimdan öpib uzoq bağriga bosib turgandi. Onamning quçoğidan çiqqim kelib, tipirçilaganimda u yanada qattiqroq quçib olgan, biroq heç narsa demagan, ötovdan çiqib ketayotganida közla­ridagi yoş donalari yerga dumalab-duma­lab tuşgani yodimda. Nega öşanda onamni quçoqlab olmaganman, nega “ketmang” deb yalinib-yolvormaganman, balki ikki-uç kun ötib, onam meni soğingaç, qaytib keladi, deb öylagan bölsam kerak-da.

Keyin onamni boşqa körmadim. U qaytib kelmadi. Soğingan paytlarim buvimga yalinar, “onamga olib boring”, deb xarxaşa qilardim, buvim esa “onang juda uzoqda, sen endi katta yigit bölib qolding, endi könikişing kerak”, derdi urişib. Bobom esa boşqaça edi, meni sira xafa qilmasdi. Onam haqida söraganimda, “huv anavi qir ortida, ovul bor, onang öşa yerda! Juda uzoq emas, yaxşi bola bölsang, bir kuni olib boraman”, degandi. Biroq bobom vaʼdasini tezda unutdi.

– Bobo-bobo, onamga qaçon olib borasiz? Men yaxşi bola böldim-ku! – dedim bir kuni toqatim tugab.

Bir çekkada pöstinimga yamoq solib ötirgan buvim gaplarimni eşitib, bobomga öqrayib qaradi, söng:

– Uyat böladi-ya, hali bir oy ham bölmadi, – dedi.

Bobom indamadi. Men bobomning yuziga uzoq termulib javob kutdim. Bobom bir söz dermikin, dedim, u mum tişlab olgandi. Alamim keldi. Öşa damda, agar imkon tuğilsa, onam ketgan ovulga özim borişga qaror qildim. “Axir, men endi buvim aytganidek, katta yigit bölib qoldim-ku”, deya öyladim.

Bobom doimgidek ovga ketgan kun, suruvni közdan keçiriş bahonasida taşqariladim-u qir böylab yugurib ketdim. “Bobom ovdan hali beri qaytmasligi aniq, buvim esa ortimdan kelolmaydi, oyoği oğriydi, uzoq yölga çidamaydi”, özimça pişiq reja tuzgandim. “Onam meni körib xursand böladi”, deb xayol qilardim.

“– Meni topib keldingmi, katta yigit bölib qolibsan-ku”, – deydi söng peşonamdan öpib qöyadi.

Qança yurdim bilmayman, yöl sira ado bölmas, ovul körinmasdi. Yastanib yotgan qir oppoq qorga belanib yotardi, tepalik esa heç yaqin kelmas, men u tomon yurganim sari ortga çekinar, xuddi mendan qoçayotgandek tuyulardi. Oqlikdan közlarim toliqib ketdi. Oyoqlarim çalişa boşladi. Ötirgim kelar, “ozgina qoldi, yana ozgina yuray, keyin dam olaman”, derdim hansirab.

Qança yurdim bilmayman, biroq yölim sira ozaymadi. Oppoq qordan körpa yopingan qir oşa yolğiz ketib borarkanman, bir payt közim tinib yuztuban yiqildim. Qor ustiga yumşoq tuşdim-u, biroq yuzim sovuqdan bözarib ketdi. Burnimni yengim aralaş har qança artmay oqaverar, tinmay hansirardim. Turmadim, rosti, turolmadim. Söng osmonga qarab oldim. Oppoq bulutlar butun osmonni egallab olgan, quyoş möralaydigan bir tuynuk körinmasdi. Odatda bunaqa bulutlar qor olib keladi, biroq negadir qor yoğmayotgandi. Osmon bugun-erta tuğişi aniq, homilador ayol kabi zörğa ilinib turardi, göyo. Qança yotdim bilmayman, sovuqqotdim, oyoqlarim uvişib qoldi. Qöllarimga tayanib asta qözğaldim. Ust-boşimni qordan tozalagan böldim.

Bobom “Sovuq kunda muzlab qolmaslik uçun ham tinmay yuriş kerak”, derdi. Ortimdagi izlarimga bir qarab oldim-u, söng old tomonga ögirilib ikki qadam bosganimni bilaman, qarşimda turgan oq-qora tuk aralaş, kulrangtus böriga közim tuşdi. U qarab turardi, quloq­lari ding, tumşuğiga qop-qora tugma qadab qöyilgandek, peşonasiga qor uvoqlari yopişib qolgan, sarğiş közlari menga sinovçan boqardi. U kuç-quvvatga töla edi, baquvvat körinardi. Uning qor kabi möynasi havasimni kelti­rar, mayin tuklarini barmoqlarim orasiga olib silagim, qornida yotib erkalangim, quçoq­lab olgim kelardi. Şu tobda hayvondan bölsa-da, bir mehr istardim.

Bobomdan eşitganim bor:

“– Börilar yirtqiç böladi, rahm-şafqat nima – bilmaydi, Mamarayimning öttizta qöyini böğizlab ketibdi-ya”, – degandi bir keça. Öşanda böğizlaş nimaligini tuşunmaganman-u, öldi­riş bölsa kerak, deb öylaganim rost.

Yuragimga qörquv oraladi, uning közlariga termuldim, bu ötkir nigoh ortida raqibini mavh etiş va qorin töyğazişdan bölak maʼno körmasdim. “Birdan taşlanib qolsa-ya nima qilaman”, degan öy meni sarosimaga soldi, “pöstinimga öralib olsam balki tişi ötmas” şu ilinj qalbimga umid bağişlardi. Tanam sovuqdanmi yoki qörquvdanmi, bilmayman, titray boşladi.

Şu on böri negadir heç bir harakat qilmasdi, boşidan tortib oyoğigaça pöstin kiyib olgan men bir kiçkina bolaçaga tajovuzkorona ni­goh taşlab turardi, xolos. “Balkim tayyorgarlik körayotgandir”, deya öyladim. Nahotki, onam­ning oldiga endi borolmayman, nahot bobomni, buvimni qaytib körolmayman…

Bu uçraşuv bir neça soniya davom etdi. 

– Qadamboy! Qadamboy! Hey, öşa buvingni… – bu tovuş meni qörqinçli tuşdan uyğotib yuborgandek böldi. Bu ovozdan muzlab borayotgan tanamga qon yugurdi göyo. Ortimga ögirildim.

– Bobo! – dedim yiğlamoqdan beri bölib, – Bobo! – dedim takror va takror.

Bobom meni epçil harakat bilan oti ustiga mindirib oldi, nimadir esimga tuşib ilkis qara­dim. Bir neça qadam narida turgan sariq köz böri ğoyib bölgandi.

– Nega bunday qilding? Nega ketib qolding? Bugun-erta özim olib bormoqçi edim, sabr qilişing kerak edi, – bobom yöl-yölakay tinmay tanbeh berib ketarkan, quloğimga bu gaplar kirib-kirmay borardim. – Agar yana qor yoğib, izing bosilib qolganida nima bölardi, bilasanmi, seni ikki dunyo topolmasdim.

– Bobo, men böri kördim, – dedim sekingina.

– Xayriyat, baxtingga qor yoğmadi, – dedi bobom gapimga parvo ham qilmay, söng: – Nima? – dedi otning jilovini tortib, – qayerda?

Men bobomni mahkam quçoqlagança, qimir etmasdim, xayolimda hamon öşa böri jonlanar, uning sovuq nigohlari köz öngimda qotib qolgandek edi.

– Öşa, siz meni topgan yerda.

– Men heç narsani körmadim-ku, – dedi bo­bom hayron bölib. Söng otning biqiniga etigi bilan niqtab qöyarkan, ot yörğalaşda davom etdi. – Xudo mehribon – seni qaytib beribdi. Kördingmi, uydan besöroq çiqib ketiş nima oqibatlarga olib kelişini? – bobom kuyinib gapirardi.

– Bobo, u ona böri edimi yoki ota böri?

– Bilmayman, ona böri bölsa kerak, senga rahm qilibdi.

– Ona böri ham ov qiladimi?

– Ha, bolalari göştga kirguniça ota böri ham, ona böri ham ovga çiqadi. 

– Ona böri ham bolalarini yolğiz taşlab ketadimi?

– Ha, boşqa nima qiladi? Yemiş topib kelişi kerak-ku!

– Agar qaytmasa-çi? Unda nima böladi? Böriçalarni bobosi bilan buvisi asrab oladimi?

– Börilarning bobosi, buvisi bölmaydi.

Suhbatimiz böri mavzusida to manzilga yetkunimizça davom etdi. Onam ketgan ovulga şom qoronğusida kirib bordik. Onam ovozimni eşi­tiboq, ötov içidan yugurgilab çiqdi. Otning ustidan ikki qöllab kötarib olarkan, bağriga bosdi, yuz-közlarimdan öpdi.

– Qadamboy, Qadambo­yim meni, – dedi erkalab.

– Ona, men börini kördim, – dedim ötov içiga kirganimizdan söng. Onam­ning közlari katta-katta bölib ketdi.

– Qörqmadingmi, – dedi onam bilan birga yaşayotgan amaki suhbatimizga aralaşib.

– Yöq, – dedim men boşimni sarak-sarak qilib. Aldayotgan bölsam-da, meni qörqoq deb öylaşlarini istamasdim.

– Voy tovba, özimni botir bolam, – dedi onam meni qattiqroq bağriga bosarkan.

– Qoyil, zör yigit böpsan, – dedi amaki ham.

Bobom nega körmadi ekan? Balki bobomning xira közlari oppoq qor orasida oç kulrang börini ilğamagandir deya, özimça taxmin qilardim. Yoki mening közimga köringanmikin? Yöğ-ey?!

Amakining aytişiça, şu yaqin orada bir kulrang böri izğib yurganini u ham körgan.

– Biroq juda epçil ekan, ikki safar ham otişga ulgurmadim, – dedi amaki qöllarini bir-biriga urib, hafsalasi pir bölgandek.

Men böri bolalariga açinardim, qaçonlardir ovçilar ona börini otib qöyişsa, bolalari nima qilişadi, bobo­si, buvisi bölmasa, qayerga borişadi, degan savollar qiynar, iç-içimdan böriga omonlik tilardim.

Raxşona AHMEDOVA

 

1987-yili tuğilgan.

Özbekiston davlat jahon tillari universiteti xalqaro jurnalistika fakultetini tamomlagan.

“Bahorim, kelaqol”, “Bahor qaldirğoçi” nomli şeʼriy töplamlari naşr qilingan.

“Yoşlik” jurnaliga obuna böling · indeks 822

Obuna haqida

Izohlar

Hozirça izoh yöq. Birinçi bölib fikringizni yozing.

Siz nima deysiz?

Izoh tahririyat körib çiqqaç, eʼlon qilinadi.

Şu ruknda köp öqilganlar

Barçasi (258)

Suv. Hikoya

– Öz oyoği bilan jildirabgina kelmagan suv suvlik qiladimi?! Ketaman bu Cahroyi kabirdan… ketama-an-n! Dilşod şunday deya örnidan sapçib turdi-yu, derazadan taşqariga termildi. U avval hovlisidagi qovjirab qolgan…

“Eynşteyn jumboği”

Dekabrning asov şamoli tun bağrida özini har yonga urib, böriday uvillaydi. Uylar ham sovuqdan junjikkanday bağridagi çiroqlarini öçirib, şamolga jör bölib, qoranği tun vajohatini yanada orttiradi. Biroq şu imoratlar…

Uluğbek Hamdam. Yöl (falsafiy roman

Men bir ojiz tomçiman, ammo yuragimda ummon soğinçi yaşaydi. Mavlono Rumiy TUŞDAN OLDINGI VOQEA Ovoz keldi! Ovo-o-oz!.. Eşityapsizmi, ğoyibdan bir ovoz keldi! Dunyolarni töldirib emas, yöq, balki yöl kabi uzun, yöl kabi…