Leonardo da Vinçi deganda köz oldimizga birini galda rassom keladi. Biroq bu buyuk şaxsning hayoti va faoliyatidan xabardor kişi uning ixtiroçi, meʼmor, matematik, yozuvçi, olim kabi qator qirralari borligini, u bu sohalarda ham muvaffaqiyat qozona olganini yaxşi biladi.
Ijodiy iqtidorni kamol toptirişga qaratilgan qator kitoblar muallifi Maykl Gleb uluğ olimning hayotini örganib, “Da Vinçining yeçilgan kodi”, “Leonardo da Vinçi kabi fikrlaş va tasvirlaş: mahorat sari yetti qadam” asarlarini yozdi. Bir qança tillarda naşr etilib, bestseller bölgan uşbu kitoblarda muallif uluğ olimning qölyozmalarini tadqiq etib, mahorat sirlarini aniqlaşga uringan. Quyida ijodiy yetuklikka yetaklovçi ana şu jihatlar bilan tanişasiz. U sizga ham kömak bersa ajab emas.
Qiziquvçanlik
Qiziquvçanlik odamning tabiatiga xos. Ayniqsa, bolalar haddan taşqari qiziquvçan böladi. “Osmon nega kök?”, “Nimaga yomğir yoğadi?”, “Nimaga barglar sarğayadi?” kabi savollarni yoğdirib taşlaydi. Aniqlanişiça, bola beş yoşgaça öta sörovçan böladi. U şu orqali olamni idrok etadi.
Ammo, Glebning fikriça, bola maktabga borgaç, savollardan köra javoblar muhimroq ekanini anglaydi va undagi yuqori qiziquvçanlik sönadi. Buyuklarda esa bu xususiyat bir umr saqlanib qoladi.
Savol berişdan çarçamang. Javob qidiriş insonni olğa yetaklaydigan muhim jihatdir.
Mustaqil fikrlaş
Kişining tafakkuri oşgani sari öz qaraşlari şakllanadi. Bu juda ahamiyatli. Biroq baʼzida uning salbiy taʼsiri ham kuzatiladi. Odam boşqa xil fikrlarga eʼtibor bermay qöyadi.
Glebning fikriça, ijodiylik uçun turli köz qaraşlariga ega böliş, masalaga har tomonlama yondaşa oliş zarur.
Yangilikka intiliş
Nomaʼlumlik qörqitadi. Odamlar yangilik qarşisida köpinça xavfsiraydi. Çunki yangi vaziyatda özini qanday tutiş könikmasiga hali ega emas. Ammo noaniqlik holatida ham özini yöqotmaslik, işonç bilan harakatlaniş ijodiy jarayonning muhim qismidir.
Glebning fikriça, ijodning mohiyati hayratdadir. Odam özi uçun yangi narsani kaşf qilgani sari hayrat-hayajoni ortib boraveradi. Har kuni bir xil iş qilişga odatlangan, yangilikka intilmaydigan odam ijod sohasida muvaffaqiyat qozonişi amrimahol.
Fikrlar şajarasi
Glebning sözlariga köra, fikrlaşning umumiy tizimini mayda bölaklar asosida taşkil etiş yangi ğoyalar tuğilişiga katta turtki beradi. Yaʼni asosiy tuşunçani unga yaqin tuşunçalar asosida anglaş, ular orasidagi boğliqliklarni topiş orqali yangi xulosalarga kelinadi. Bunday fikrlaş tizimi xuddi şajara xaritasini eslatadi.
Hassoslik
Eng nozik nuqtani his eta biliş şaxsdagi iqtidorning darajasini belgilaydigan omillardan biridir. Ijodda arzimasday körinadigan mayda detallarga ham eʼtibor qaratiş zarur. Çunki ayni şu mayda detallar masalaning mohiyatini oçib berişi mumkin. Bu xususiyatni rivojlantirişning eng maqbul yöli esa köp fikrlaş, his qilişga urinişdir.
Mantiq va tasavvur
Tadqiqotlarga köra, miyaning öng yarimşari ijodiylik, çapi esa tahliliy tafakkur maydoni. Köpinça, kişilarda u yoki bu jihat rivojlangan böladi. Ammo yangi ğoyalar yuzaga kelişi uçun ikkala yarimşar ham birday işlaşi kerak.
Glebning fikriça, xayolga keladigan fikrlarni qoğozda çizib köriş, uni şu orqali ifodalaşga harakat qiliş zarur. Yangi ğoya öylaş va uni hayotga qanday tatbiq etişni tahlil qiliş miya faoliyati samaradorligini oşiradi.
Ong va vujud muvozanati
Leonardo da Vinçi jismoniy baquvvat kişi bölganini köpçilik bilmaydi. U Florensiyaning eng kuçli kişilaridan biri sanalgan, tajribali qiliçboz va çavandoz bölgan.
Glebning fikriça, ijod – katta energiya talab qiluvçi intellektual maşqdir. Jismoniy zaif kişida ijodga kuç bölmaydi. Şu sababli sport bilan şuğullaniş, badanni tarbiya qilib boriş ijodiy faoliyatning ajralmas qismi bölişi zarur.
Uluğ olim va mutafakkirlarga, jumladan, Leonardo da Vinçiga xos bölgan yana bir jihatga alohida eʼtibor beriş zarur: yangi tuğilgan ğoyalar yoki miyada yarq etgan fikrlarga işonçsizlik bildirib, ularni yarim yölda taşlab ketiş ularning zavolidir. Aksinça, ğoyalarni muttasil rivojlantirib boriş kerak.
Orif Tolib
tayyorladi.
“Yoşlik” jurnaliga obuna böling · indeks 822
Obuna haqida


