6 daqiqada öqiladi

1 272 marta körilgan

Eng gözal izhorim içimda qoldi

“Haq qoşiga bording yugurib…”

Qaşqadaryoning sölim “Loçin” oromgohi. Tanlov yo festivaldamiz. Miraki toğining bağri, Oqdaryo soyining böyginasidan örin olgan bu oromgohning yozi ham salqingina bölarkan. Kunduzi iliq, keçasi etni junjiktiradigan havo köngilga xuş yoqadi. Bir kuni qaşqadaryolik ijodkor döstlarimizdan biri keçki ovqatdan söng soy böyida muşoira böladi, boringlar, deb taklif qildi. Biroz keçikib ularga qöşildik. Davra örtasida aravaçada bir qiz ötirardi.

Öşa şe’r oqşomi sokinligini toğning salobatli viqori ham, soyning tinimsiz şovullaşi ham buza olmadi. U keça şe’r yangradi! Baxtiniso yangi qöşilganlarga bir-bir qarab çiqar, yaqindan döstlaşişni istar va tabiiy ravişda juda tez inoq bölib ketardi. Ajablanganim şu ediki, yoşlar öz tengquri şe’rini jör bölib aytişini men ilk bor öşanda körgandim. Baxtiniso şe’r aytişni boşlaşi bilanoq qolganlar ilib ketar, bu ovozlar içida uning ovozi baribir alohida ajralib qolaverar edi. Çunki bu uning dardi, uning ohangi, uning qöşiği edi. Buni özi ham yaxşigina sezib tursa-da, ba’zan “Qöşilmanglar-e, özim aytaman”, deb qolar, şe’r boşlanişi bilan esa atrofdagilar beixtiyor yana “taqiq”ni buzaverar edi.

Taniqli şoir Eşqobil Şukur Baxtiniso bilan yuzma-yuz bölguniça uning jismoniy dardidan bexabar, faqat telefonda gaplaşgan, gazeta-jurnallarda şe’r va nasriy asarlarini öqigan ekan. Bir kuni Baxtinisoni televideniyega şe’r aytiş uçun çaqiradi. Eşqobil aka uni kutib oliş uçun çiqsa, aravaçada bir qiz turibdi. Ovozidan taniydi-yu, muzlab ketadi. “Iye, qizim, men bexabar ekanman, aytmabsiz-da, özimiz borardik”, deb mulzam bölsa, “Ustoz, xijolat bölmang, şe’rni aravaçam emas, özim yozaman”, deydi. Eşqobil aka öşandan boşlab Baxtinisoga katta mehr qöygan edi.

Mayli, bölganiça bölsin hammasi,

Betartib könglimni örganib oldim.

Ne böpti, quyoşga tik qarolmasam,

Dunyoni özgartmay, özgarib oldim…

Qaşqadaryo safaridan keyin Baxtiniso bilan tez-tez xabarlaşib turadigan böldik. Bir kuni internet orqali maktab kiyimidagi çamasi 7– 8-sinf qizlarining guruh bölib tuşgan rasmini yubordi-da, “qani, meni toping-çi”, deb qoldi (töğrisi, uning avval soppa-soğ, tik oyoqda yurganini keyin bildim). Topolmadim, desam, “anavi örtadagi menman”, dedi. Söz topolmay qoldim. U esa kulib: “hali körasiz yurib ketaman”, degandi.

Şundan keyin respublikaning qay bir göşasida ijodiy tanlov yo festival böladigan bölsa, deyarli barçasida birga iştirok etdik. Boriş oldi telefon qilardi:

– Islom, falon viloyatga çaqiryapti, “telex”im (“qöriqçi”; köpçilikka meni şunday taniştirardi) bölib boring, – men u payt allaqaçon boriş masalasini hal etib qöygan bölardim.

Oxirgi “telex” bölganim ötgan yilgi respublika yoş ijodkorlarining Zomin seminari böldi. Öşanda Baxtiniso butun seminar iştirokçilari­yu ustozlar diqqat-e’tiborini band qildi. Bu şunday tabiiy yuz berdiki, odamlar uning jismoniy ojizligi uçun emas, azbaroyi Baxtinisoning öziga ohanrabodek tortib oluvçi ajib sehri, qalb mehri va doim çaqnab turadigan közlari orqali edi. Hammaning unga mehribonlik körsatgisi kelar, kim meva tutgan, yana birov şirinlik bergan. Biz esa ovqatlaniş payti u bilan nuqul nimalarnidir talaşib ötirardik. Bu samimiy tortişuvni atrofdagilarning ba’zilari tuşunib kulib qöyar, tuşunmaganlari esa meni noşudga çiqarar edi.

Ustoz şoir Usmon Azimni yaqindan taniganlar yaxşi biladi. U kişining yaxşi şe’r eşitganda, “va-ya-a-a” deydigan odati bor. Bu – ustozning zavqidan nişona. Baxtinisoning şe’rlarini öqigan Usmon Azim köp bor “va-ya-a-a”lab yubordi. Şu birgina misol ham uning iste’dodi naqadar yuksak ekanidan darak.

Baxtiniso öziga odamlarning açiniş közi bilan qaraşlarini sira ham qabul qilolmasdi. Ba’zan öksinib qolardi: “Islom, men ham hamma qatori odamman-ku, faqat şu… yurolmayman. Nima qipti, nega odamlar menga bunça mehribonlik qilaveradi?” derdi. “Ular seni körolmaydi”, desam, dunyoni töldirib kulib yuborardi. Bugun öşa kulgilaringni soğinyapman, döst. Telefonimda qança audioyozuvlaring bölsa, hammasini qayta-qayta eşitdim. Töğrisi, boşda eşitolmadim, jur’atim yetmadi. Lekin baribir senga bölgan soğinç ustun kelaveryapti.

Bir safargi xating söngida yozgan ekansan: “Yana nimalar demoqçi edim-a? Baribir eng gözali içda qolar ekan va bu çeksiz bölmoği kerak. Ketdim, uxlaşga urinaman. Özingizni asrang!” Men ham senga, sening haqingda nimalardir degim kelyapti-yu, baribir aytmoqçi bölgan gaplarimning köpi içimda qolib ketaver­yapti.

* * *

Baxtinisoning dardi çinakam ma’noda millat dardiga aylanganini kördik, his etdik. U uçun qay­ğurgan, darddoş, yelkadoş bölgan insonlar­ning sanoğiga yetiş muşkul edi. “Hammanglar meni yaxşi körasilarmi?” deb qolardi ba’zan. Men bölsam atay jiğiga tegişni yoqtiraman: “Qayoqda?”

Uning operatsiya qilinişi va soğayib ketişi uçun zarur mablağ yiğilişida, ustoz Usmon Azim ta’biri bilan aytganda, “eng quyi qatlam vakillari” – bir guruh talabalarning öquv dar­gohlarida taşkil etgan xayriya konsertlari katta turtki böldi. Öquvçilar auditoriyasi keng bölgan internet saytlari, bir neçta telekanallar, ijtimoiy tarmoqlarda zarur mablağni yiğiş aksiyasi boşlandi. Öşandan keyin köngil çiroği öçmagan butun Özbekiston ahli oyoqqa turdi. Şu paytgaça bunday möjiza körmagan edim. Baxtinisoning özi Qaşqadaryoda. Telefonim tinmaydi. “Işxonangiz qayerda? Baxtinisoning operatsiyasi uçun ataganimiz bor edi”. Umrimda körmagan odamlar bilan körişaman. Qölimga dasta-dasta pul tutqazib ketişadi. Köpçiligi hatto ismini-da aytmaydi. Quçoqlab, minnatdorlik bildiraman. Yuzimdan issiq tomçilar sirpanadi. Özimdanmi yo u kişidanmi; ang­laş holatida bölmayman. “Alloh rozi bölsin”, deyiş uçun tangla­yimga yopişib qolgan tilim zörğa aylanadi. Titrab-titrab qolaveraman.

Hozir öylayman: şukr, bizning odamlar tilida ham “Alloh rozi bölsin”, degan muborak kalom tez-tez aylanyapti. Ha, Baxtiniso hali yurtimizda saxovatpeşa, hotamitoy, saxiy insonlar borligini şu jajji jussasi bilan isbotlab ketdi. U odamlarga insoniy tuyğular hali ölmaganini his ettirdi. U özining şu birgina dardi bilan xalqning bir möjaz jipslaşuvini namoyon eta oldi.

Baxtiniso Turkiyaga ikkinçi va sönggi bor ketayotganida aeroport içkarisigaça hamroh böldim. Xayrlaşiş oldidan: “Yaqinda özim yurib qaytib kelaman, kutib olişga çiqasiz”, deb ketgandi. Kutib oldik, faqat… faqat sen öşa aravaçangda bölsa ham qaytib kelmading. Seni Toşkentdan olis Çiroqçiga olib ketgunimizça yomğirning bir me’yorda tomçilaganini sezgandirsan? Bu xuddi yiğlayotgan könglimizga öxşardi…

Köngildagi böşliqqa könikolmay yurgan kunlarning birida telefonim jiringladi. Qaradim-u, telefon qilayotgan odamning ismini körib, titrab ketdim: “Baxtiniso Mahmudova”… Bu sen eding, döst. Öşa payt bölib ötgan noxuşliklarning hammasi tuş bölişini iç-içimdan istadim. Telefonni olişni ham, olmaslikni ham bilolmay garangsib turib qoldim. Qöllarim titrab, nafas çiqarmay jim turibman. “Islomjon, men momongizman…” Momom şu qisqa fursatda özini ança oldirib qöygani sezildi. “Baxtinisoning telefonini bugun yoqdik. Sizlar bilan gaplaşsam, biroz ovinamanda, bolam”, dedi beçora.

Baxtiniso, bugun oramizda yöqsan. Lekin qalbimizda mangu qolding, sen doim biz bilansan. Dunyomizning bir tomoni huvillab qolgandek göyo. Yöqligingga könikiş oğir. Yagona tasallimiz şu: armon bilan ketmading. Qayerda bölsang ham biz doim sen bilanmiz.

Men bilansan,

Kunlarimda ohor bordir,

Ohang bordir,

Közlarimda bahor bordir.

Közlarimda muruvvat bor va zor bordir,

Men bilansan!

 

Muhabbat bor, muzlarimga olov bergay,

Olam bergay,

Sözlarimga oro bergay.

Bir yiğlasam, yupatguvçi birov bergay,

Men bilansan!

 

Osmonlarda faqatgina quşlar qolmiş,

Goh zaminiy, goh samoviy kuçlar qolmiş.

Yulduz sanab… tuşlarimda tuşlar qolmiş…

Men bilansan!

 

Yuragimga yuragini tökdi şomlar,

Töldi şomlar.

Daryolarga çökdi şomlar.

Meni olib ketguniça namozşomlar,

Men bilansan,

Men bilansan,

Men bilansan!

 

Islomjon QÖÇQOROV

“Yoşlik” jurnaliga obuna böling · indeks 822

Obuna haqida

Izohlar

Hozirça izoh yöq. Birinçi bölib fikringizni yozing.

Siz nima deysiz?

Izoh tahririyat körib çiqqaç, eʼlon qilinadi.

Şu ruknda köp öqilganlar

Barçasi (84)