14 daqiqada öqiladi

498 marta körilgan

“Umidlarning etagiga osildim”

Tilak Jöra

Yer yuzida bir şoir tuğilsa, Xudoning bir çiroği yoqilganday böladi, bir şoir dunyodan ötsa, bir çiroq öçganday böladi. Ammo, chiroqning nuri qoladi. Suzib yuraveradi. Öşa nurga ruh parvonaday talpinaveradi. Tilak Jöra hayotligida ham unga talpinar edik, ötgandan keyin ham talpinyapmiz. Uning şeʼriga, uning beğuborligiga, uning darveşligiga, uning bu dunyoning odami emasligiga… Tilak Jörani eslasang, köngling yorişib ketadi. Bu öşa chiroqning nuri.
Suyumli şoirimizning öğli Orif köp yillardan buyon otasi haqidagi yodnomalarni yiğib keladi. Har bahor Toşkentdagi tahririyatu naşriyotlarning eşigi oldida uçrataman: “Yaqinda dadamning tuğilgan kuni, biror narsalarini çiqaraylik”. Közlariga tikilaman – bolalarça sodda, hayratlarga töla, işonuvçan Tilak Jöra qarab turganday. Xotiralar, dil sözlarini töplayveramiz. Vaqt şafqatsiz. Yodnoma yozganlarning ayrimlari haqida bugun yodnomalar bitilmoqda. Masalan: Muhammad Yusuf, Sadriddin Salim Buxoriy, Omon Muxtor, Said Şermuhammedov…
Hayot çoğlarida Tilak Jöraga talpingan, bugun öz nuriga bizni talpintirayotgan ruhiyat çiroqlaridan biri – Maʼruf Jalil. Tilak akani “Mening ukam, döstim, rahnamom” deb alqagan, eʼtirof etgan şoirimizning yodnomasini “Yoşlik” jurnali öquvçilariga havola etyapmiz. Ilohi, bir-birini eʼzozlab, qöllab-quvvatlab yaşagan marhum ustozlarimizni Alloh öz rahmatiga olgan bölsin!

Aziz Said

Uni körgan odam “Armoni yöq yigit” derdi. Çunki doim kulib, hammani kuldirib yurardi. Quvnoq edi. Uni körgan odam “Boladay köngli pok, buloq suviday beğubor” derdi. Birovdan noliganini, gina qilganini heç kim eşitmagan bölsa kerak.
Uni körgan odam “Tilak beğam, beparvo. Heç taşvişi yuq” deb öylardi. Lekin uning ğami, taşvişi köp edi. Lekin heç kimga bildirmasdi. Köp odamlarning dardi-hasrati tilidan har lahza, duç kelgan davrada, huda-behuda otilib, soçilib turadi. Tilak esa bir gapirib, beş kulardi. Kulganda ham dafʼatan şağal tökilganday emas, buloqning jildiraşiday quvnoq va samimiy kulardi. Baʼzilar yolğondan kuladi. Tilakning kulgusi şu qadar samimiy, beğubor va toza ediki, uni körgan odam beixtiyor maftun bölardi.
Uning bu kulgusi odamlarni çalğitardi. Bu bir gözal niqob edi. Uni sodda va beğam körsatuvçi niqob edi. Köplar uni hayotga jiddiy qaramaydigan, çuqur fikrlamaydigan çapani, beğam deb öylardi. Lekin yaqindan bilgan, tuşungan odamlar uning qançalik nozikfahmligini, taʼsirçan köngli borligini yaxşi bilardi. U duç kelgan joyda dardini dasturxon qilib yozmasdi, çuqur öylardi. “Umidlarning etagiga osildim” deb boşlanadigan şeʼrining şu birinçi misrasiga eʼtibor bering. Şoir nima demoqçi? Bola onasining etagiga osiladi. Nima uçun? Erkalik qilib osilişi mumkin. Bir narsadan qörqqanidan yoki xavotirdan bölişi mumkin. Ona uning uçun himoyaçi. Tayanç, mehribon, u eng uluğ, eng sadoqatli, eng işonçli, eng saxovatli bir zot. Şuning uçun unga talpinadi, undan ayrilişdan qörqadi. Yolğizlik, umidsizlik nimaligini bilmasa ham, tabiiy bir sezgi tufayli uning yomonligini tuyadi. Şoir katta ijtimoiy fikrlarni, keçinmalarni şunday ixçam va bir qaraşda juda beozor qilib ifodalaydi. Bu soddalik oddiy bir tuzoq, şeʼrni yuzaki tuşunadigan odamlar uçun oddiy bir narsa.
Şu şeʼr yozilgan davrni bilgan, şoirlar ahvolini tasavvur qilgan odam uning tagiga (mohiyatiga) yetişi mumkin. Dorilomon zamonda, köpçilik şoirlar “Baxtiyorman!” deb hayqirib yurgan zamonda, nega u “Umidlarning etagiga osildim” deb turibdi. Çunki mustamlaka tuzumi eng gullagan davrda haqiqatni aytiş mumkin emasdi. Şiorlar, qonunlar boşqa-yu, amaldagi turmuş boşqa edi. Söz bilan amal bir emasdi. Şoir yaxşi zamonlar umidi bilan yaşardi. Haqiqat yuzaga çiqişini, bosqinçilar oyoği ostida toptalgan Vatan bir kun ozod bölişini istardi. Şuning uçun noçor qolganda umid unga dalda, taskin berdi. Şuning uçun hasrat, alam bilan: “Umidlarning etagiga osildim”, deydi.

* * *
Şu sözlarni yozib ötiribman-u, xayolimga bir voqea keladi. Bir kuni Tilakning Soğbon köçasidagi hovlisiga bordim. Avgustning örtalari edi, şekilli. Darvozani taqillatdim. Tilak çiqdi. Quçoqlaşib, körişib ketdik. Men qişloqda bir yilça yaşadim. Şu orada körişmagan edik. Hovliga kirdik. Çorpoyada tört-beş yoş şoir ötirardi. Tilakning tengdoş döstlari. Quyuq körişdik. Ilgari ham ularni  körib yurardim.
Tilakning köngli keng. Şuning uçun bölsa kerak, döstlari köp. Doim darvozasi oçiq, dasturxoni yozilgan. Uyidan mehmon arimasdi. Hamma uni yaxşi körardi. Xotini ham bunga könikib ketgandi. Heç oğrinmay xizmat qilar, erini xijolatga qöymasdi. Ikkovining tuproği bir yerdan olingan, bir-biriga mos edi. Dasturxon tuzar, ovqat pişirar, çoy damlab uzatar, lekin heç qaçon mehmonlar yoniga kelib ötirib olmasdi. Bu jihatdan u juda köp kelinlarga, şoirlarning xotinlariga ibrat bölarlidir.
Xullas, öşa kuni yoşlar mendan qişloqda şunça vaqt nima qilganimni, u yoqda nima yangiliklar borligini söraşdi.
– Yegan-içganingiz özingizga tan, körgan keçirganingizdan gapirib bering, – dedi Tilak.
– Aytadigan qiziq gap yöq. U yerdayam ahvol şu yerdagiday, – dedim.
– Siz töğringizda xotira yozganda kerak böladi, – dedi Tilak.
– Göşt, sut, tuxum soliğidan şikoyat qilib kelganlar böldi. Odamlar şoirni katta amaldor deb biladi, şekilli, – dedim.
Qisqasi, men qirq yoşdan oşgan, ular hali öttizga ham bormagan edi. Bevafo dunyodan umidlari köp edi. Heç kim ölişni istamasdi. Xayoliga ham keltirmasdi. Hammalari soğlom, baquvvat yigitlar edi. Öşa kuni davrada Abdulla Matyoqubov  ham bor edi. Oradan yigirma yildan oşiq vaqt ötibdi. Qolganlarini eslolmadim. Abdulla ham olamdan ötdi. Tilak soppa-soğ edi, biror joyim oğriyapti, kasalman, deganini eşitmagandim. Kasalxonaga tuşganini, yuragi xastaligini eşitib, rost,  hayron böldim. Doim kulib, şöxlik qilib yuradigan, alam, iztirob nimaligini bilmaydigan odamning ham yuragi xasta böladimi? Öşanda ham kasalligini bildirmas, quvnoq kulgusi bilan dardini yaşirib yurarkan.
U men haqimda xotira yozmoqçi edi, bilmadim, nimalarni yozgan bölardi, nasib qilmagan ekan. Juda erta ketdi. Juda yoş ketdi. Köp yaxşi işlar qilmoqçi, bolalarini öqitib, tarbiyalab, uyli-joyli qilmoqçi, rohatini körmoqçi edi. Faqat tönğiç qizi Nodirani universitetga öqişga kiritdi-yu, uning bitirganini ham körolmadi. Öğillari, Orif bilan Nozim bözlab qoldi.
Men yoş ketgan ukam, döstim haqida yozib ötiribman. Köp öyladim. Nimadan boşlaşni bilmay qiynaldim. Tilakni taniganimga yigirma beş-öttiz yil bölgandir-ov. Şu yillar içida boşimizdan ne-ne voqealar ötmadi. Ularning qaysi birini yozsam ekan?
U sadoqatli döst edi. Men uni birinçi marta Toşkent davlat universiteti gazetasi tahririyatida körgan edim, şekilli. Aniq esimda yöq. Lekin gazeta tahririyati joylaşgan ikkita xona ğira-şira esimda. Talabalar şaharçasidagi binoning ikkinçi qavatida edi. Eşikdan kiraverişdagi xona sigaret tutuniga tölib ketgan. Bir yigit tik turibdi, ikkinçisi ustolda ötirib, qölda yozilgan qoğozdagi şeʼrni öqiyapti. Bir qölida sigaret, dam-badam çekib, kulib qöyadi. Böyi örtadan pastroq, peşonasi keng, qop-qora soçi tözigan.
– Böladi, – dedi şeʼrni öqib bölib, –  çiqaramiz.
Tik turgan yigit xursand bölib çiqib ketdi. Ötirgan yigit meni körib,  örnidan turdi. Hali bir-birimizni tanimas edik.
– Tilak Jöra, – deb qölini uzatdi.
Men otimni aytdim. Sirtdan öqirdim. Imtihon paytlari edi. Öşa kuni Tinçlik köçasidagi Tilak turadigan hovliga bordik. Keng, şinam hovli ekan. Mevali daraxtlari köp.
Bu hovlida Abdulla Şer, Muhammadali Qöşmoqboy, Saʼdulla Ahmad, Ergaş Muhammad,  yana kimlardir birga ijara turişarkan. Xonalari köp. Şeʼrxonlik böldi. Kitoblar haqida, adabiyot, şeʼr haqida qiziqarli suhbat böldi. Juda bilimdon, öziga işongan bolalar ekan. Menga yoqib qolişdi. Tilak tufayli men ular bilan tanişdim, döstlaşdim. Hali-hanuz öşa döstlik, ixlos davom etadi.
Yaxşiga döst bölsang, dösting köpayarkan. Oilaviy hayotimda muşkulliklar paydo bölgani sababli törtinçi kursdan öqişni taşlab yuborgandim. Boşingga taşviş tuşmasin. Bir taşviş tuşsa, oyoğing toyib ketsa, yo yiqilasan, yoki toyib ketaverasan. Şunday paytda bir iliq gapga, bir yaqin döstga muhtoj bölasan. Hamma ham yaxşi gapning gadosi. Lekin özing içdan ezilib, öz yoğingga qovrilib yuragingda, sen döst deb, taskin izlab borganingda, u senga malomat toşini otsa, boşingni qayga urasan?! Baʼzi döstlarni qora qilib borganimda könglim çökib, borganimga puşaymon bölib qaytardim. Tilak bilan köçadami, işxonadami uçraşsam, butun dilxiraliklarim tarqab, özimni yengil his qilardim. Unga dardu hasratlarimni aytmasdim. U mening xafaligimni bilganday nuqul yaxşiliklardan gapirar, qiziqçilik qilib şeʼrlar öqirdi. Köngil oğritadigan, hamiyatingga oğir botadigan hazil qilmasdi. Beozor hazillaşardi. Şuning uçun ham, balki, köpçilik yaxşi körgandir uni.
Tilak uylanib, Sağbon köçasidan torgina bir hovli sotib olgandan keyin bir kuni uyiga taklif qildi. Borsak, onasi ham kelgan ekan. Meni “akam” deb taniştirdi. Onasi biram mehribon, biram dilkaş ayol ekan.
Bu hovliga tez-tez borib turadigan böldim. Tilak mening uçun eng aziz, eng samimiy döst, tuğişgan jigarimday yaqin edi. Onasini onamday, Tilakning bolalarini tuğişganday hurmat qilardim. Bu xonadonda hamma bir-biriga mehribon, heç qaçon aççiq-tiziq gap, janjal bölganini körmaganman. Haqiqatan, havas qilsa arzigulik oila. Bu ularning dili pokligi, bağri kengligidan bölsa kerak. “Uy tor bölsa ham, har kuni mehmon boşlab kelaverasiz. Uyda nima bor, nima yöq, deb söramaysiz. Bularning oldiga nima qöyaman”, deb janjal qilardi boşqa xotin bölsa. Çunki faqat Tilak işlab, maoş olardi. Öqituvçi, yoş öqituvçining maoşi haminqadar. Qöli barakali, uddaburon, sabr-qanoatli xotin erini xijolatga qöymas, baholi-qudrat bir ovqat tayyorlab, dasturxonga keltirardi.
Yuqorida ilgaridan Tilakning ijara uyiga borib yurganimni aytdim. Öşa kunlarning birida mening öqişni taşlab ketganim haqida gap oçilib qoldi. Diplom kerak, öqişni davom ettiring, deyişdi. Oradan olti-yetti yil ötib ketdi. Birov qayta tiklasa böladi, desa, boşqasi köp yil ötibdi, bölmaydi, dedi. Oxiri universitetga bordim. Maqsadimni aytdim. U yerda: “Oradan köp yil ötibdi. Bir yil, ikki yil bölsa, rektor hal qilardi. Endi oliy taʼlim vazirligiga uçraşing. Vazir ijozat bersa, tiklanasiz”, deyişdi. Bular hammasi Tilak sababli. U gap oçdi. “Diplom kerak”, deb. Xullas, universitetga tiklandim. Törtinçi kursdan (sirtdan) öqiy boşladim. Bitirib, diplom oldim, Tilak Jöra sababli. Şundan keyin unga yana ham mehrim oşdi. Tilak: “Yaxşilik qil, suvga taşla, baliq bilar. Baliq bilmasa, Xoliq bilar”, deguvçi odamlar toifasidan edi.  Lekin bu maqolni Tilak biror marta ham aytganini eşitmaganman.

* * *
Badiiy adabiyot naşriyotining şeʼriyat bölimida muharrir bölib işlardim. “Navoiy, 30”da. Törtinçi qavatda. Bir kuni Tilak Jöra bölimimizga kirib keldi. Hamişagiday quvnoq. Yonida ikki kişi bor edi. Tilak taniştirdi. Biri Ğaybulla Salom, ikkinçisi Najmiddin Komilov ekan. Ularning gazeta, jurnallarda bosilgan maqolalarini öqigan, lekin özlarini körmagan edim. Ular – Tilakning ilmdagi ustozlari.
“Seni öylab” degan şeʼriy töplamim bosmadan çiqqan edi, dastxat yozib berdim. Bu oqibatli, bilimdon olimlar bilan şunday tanişganman.
Oradan ikki hafta ötib, “Özbekiston adabiyoti va sanʼati” gazetida öşa töplamimga kattagina taqriz bosildi.
Qarasam, Ğaybulla Salomov, Najmiddin Komilov, Tilak Jöra imzolari. Hamma ham öz kitobi haqida iliq söz eşitişni istaydi. Hamma ham “Nima deb yozişgan ekan”, deb qiziqadi. Men ham içki bir titroq bilan öqib çiqdim. Xursandman. Döstlarim tabriklaşdi. Öşa kuni ham Tilakning uyiga bordim. Odatdagiday uy töla mehmon. Mazmundor taqriz bilan tabriklaşdi. Söng yana şeʼrxonlik, kitoblar va şoirlar haqida odatdagiday qizğin, qiziqarli suhbat boşlandi.
Tilak Jöra universitetda, tarjima kafedrasida işlardi. Boşliği – Ğaybulla Salom. Tilak Nozim Hikmat ijodi, umuman, turk şeʼriyatining aşaddiy muxlisi edi. Şu mavzuda nomzodlik ilmiy tadqiqotini olib borardi. Husayn Özboy, Ali Oqboş kabi turk olim va şoirlari haqida, ular bilan uçraşganlari töğrisida faxrlanib, hayajon bilan gapirardi. Şayxzoda, Mejelaytes, Uitmen, Mayakovskiy ijodini yaxşi körar, örganar, tarjima qilar edi. Doğlarjaning köp şeʼrlarini tarjima qilgandi.  Öşa yillari Ğaybulla aka taşabbusi bilan “Tarjima sanʼati” bayozi taşkil qilindi. Har yili çiqadigan böldi. Borib-borib, uni jurnalga aylantirib, har ikki-uç oyda çiqadigan qilişmoqçi edi. “Tarjima sanʼati”ning bir neça kitobi bosilib çiqdi. Bu özbek tarjimaçiligi tarixida birinçi, tabarruk iş edi. Tez oğizga tuşdi. Öqiladigan böldi. Uning töplovçisi Tilak Jöra edi.

* * *
“Tarjima sanʼati” tufayli Tilak naşriyotga tez-tez keladigan böldi. Undan avval ham goh-goh kelib turar, Rauf Parfi, Şavkat Rahmon, Omon Matjon kabi şu yerda işlaydigan şoirlar bilan gurunglaşib ketardi.
Şunday kunlardan birida Tilak biz işlab turgan xonaga keldi. Hamma öz qadrdonini körganday bir iliq gap aytib, quvonib salomlaşa ketdi. Keyin Tilakni yonimdagi örindiqqa ötiring, deb çaqirdim.
– Tayyor töplamingiz bormi? Yangi şeʼrlardan…
– Bor. Topamiz, – dedi.
– Kelgusi yil rejasi tuzilyapti. Tezroq töplamni olib kelib topşiring. Hozir direktor nomiga ariza yozing. Keyin töplam mavzusi, mazmuni haqida yarim bet maqsadingizni ham yozib bering, – deb toza qoğoz bilan qalamni oldiga surib qöydim.
U nima yozarini bilmay,  qalamni uşlab, öylanib qoldi.
Şoirlar şeʼru dostonlar yozişga qiynalmaydi-yu, ariza yozişga qiynaladi.
– Töplamning  nomi nima? Şundan boşlang, – dedim.
– Hali, nomini öylamagan edim.
Siz sarbastçi şoirlarni, modernçilarni yaxşi körasiz-a, “Yulduzlar tabassumi” deb qöysangiz nima böladi?
– Mana şu böladi. Yulduzlar tabassumi. Yaxşi, – dedi-da, örnidan turib, sigaret çiqardi. Çeksa, fikr harakatga keladi.
Öşa töplam bosilib çiqdi. Tilak sarbast şeʼrlar yozadigan şoirlarni, Yevropa modernçi şoirlari ijodini yaxşi körar, öqirdi. Lekin öz şeʼrlarida mutlaqo ularga ergaşmasdi. Mutlaqo deganim unça töğri emasdir. Şaklda sarbast şeʼrlari bor, faqat şaklda. Mazmunda, ifodada uning şeʼrlari juda milliy. Taşbehlar ham, qayroqi gaplar ham oddiy, mazmundor, özbekona.
“Yurak” degan şeʼrida yozadi:
Zahil bölgan qovunday
Köp ham berkinma
mening bağrimga
Bu yoruğ dunyoda
Alamlar berkinar
Armonlar berkinar
Darmonlar berkinar
Sen vatansan bariga,
Axir, vatan qanday
berkinar?
Köp ham berkinma
mening bağrimga.

Qança samimiyat, armon, alam va lutf bor bu misralarda. Heç kim aytmagan gaplar.
Heç kim Tilakni isyonkor şoir deb öylamagan. Lekin, uning bir qança şeʼrlarida isyonkor ruh çaqnab turadi. Masalan, “Atirgulning şoxin qayirib” deb boşlanadigan şeʼrida bunday misralar bor:

Men köksimda
armonni emas,
Kötarmoğim kerak isyonni…

“Ona niyati” şeʼrida bunday yozadi:

Ot çoptirib çiqding uyingdan,
Ot çoptirib qaytgin, ilohim,
Qölingdagi jiloving kabi
Erking bölsin özingda doim.

Tilak Jöraning şeʼrlari öziga xos. Xalq qöşiqlari yölida yozgan şeʼrlari ham, sarbast şaklidagi şeʼrlari ham özbekona ruhda.  Buloq suviday tiniq. Fikr, mazmun aniq. Lekin sodda va teran maʼnoga egadir. 1994-yil oktyabr oyida şoir Miraziz Aʼzam bilan Istanbulga, Fuzuliy tavalludining beş yuz yilligiga bağişlangan tantanalarda iştirok etiş uçun bordik. Men Turkiyaga birinçi borişim edi. Bunga ham Tilak Jöra sabab böldi. “Unda Tilak Jöra yöq edi-ku. Olamdan ötgan edi. Qanday yordam berişi mumkin?” dersiz. Ha, azizlar, yaxşi odam ölimidan keyin ham yaxşilik qilişi mumkin. Gap şundaki, Istanbuldagi anjumanga taklifnomaning biriga Tilak Jöra nomi yozilgan edi. Ular Tilak Jöraning vafot etganidan bexabar bölişsa kerak.
Tilak Jöra örniga men bordim. Bizni kutib olgan Husayn Özboy bilan Ali Oqboş Tilak Jörani söraşdi. Biz uning bevaqt vafot etganini aytdik. Ular köp afsuslanişdi. Tilak bilan uçraşganlari, suhbatlarini eslaşdi. Uç kunlik ilmiy kengaşdan keyin bizni Turkiya böylab sayohat qildirişdi. Istanbul, Anqara, Bursa, Könyo, Balikesar kabi olti viloyatga bordik. U yerdagi hayot, yozuvçilar, noşirlar bilan tanişdik. Osori atiqalarni, ajoyib manzaralarni kördik. Tilak qança orzular bilan yaşardi. Turk şoirlari şeʼrlarini tarjima qilganda, Nozim Hikmat ijodi ustida tadqiqot olib borganda neça marta xayolan Turkiyaga borgan ekan: dengizlar, kemalar, saroylarni köz oldiga keltirgan ekan. Bu ham uning qalbida armon bölib ketdi.

* * *
Yana bir voqea esimdan çiqibdi. Tilak Jöraning uyi yonib ketibdi. Men Toşkentda yöq edim,  kelgan kunim eşitdim. Raufmi, Şavkatmi, bittasi aytdi. Hozir aniq esimda yöq. Öşa kuni Sağbondagi hovlisiga bordim. Yaxşi odamning hamkorlari köp. Hamma unga yomon kunda yordam bergisi keladi. Uning döstlari özi kabi şoirlar, talabalar edi. Öşanda ham turmuşi judayam farovon emasdi. Şoir bilan talabaning esa moddiy ahvoli yomon. Qanday yordam berişi mumkin?! Uy qurib berişga mablağ yetmasdi. Lekin hamma nima bilandir yordam berişni istar, hamdardlik bildirardi. Boloxona kuygan edi. Men borganimda köplaşib, ança tartibga keltirişgan ekan. Tilak Jöra odatdagiday quvnoq, yonğin haqida gapirib, askiya qildi. Xudo yorlaqab, Al-Xorazmiy mavzesidan Tilak Jöraga yangi qurilgan uydan joy berişibdi. Ular köçib borişdi. Men ham ularga qöşni uyga köçib ötdim. Har kuni, kunora körişar, dardlaşib, suhbatlaşardik. Köp ötmay men u yerdan köçib ketdim. Ançadan keyin Tilakning kasal bölib şifoxonaga tuşganini eşitdim. Yangi ToşMI şifoxonasida ekan. Borib xabar oldim. Rangi-röyi tuzuk, lekin xastaligi bilinib turardi. Keyingi borganlarimda öğli Orifni kördim. Otasidan xabar olib turarkan, baraka topkur. Lekin Tilak Jöra ozib ketibdi. “Umidlarning etagiga osildim” degan öşa şeʼrini yana esladim. Xudo şifo beraman desa, heç gap emas. Kasal bölgan odam ölaveradimi, degan xayol könglimdan ötdi. Keyin “Tilak kasalxonadan çiqibdi: qişloğiga ketganmiş” degan xabarni eşitib, rosti, bezovta xayolim taskin topganday böldi. Ammo bu uning qişloğiga oxirgi safari ekan. Könglimda xotiralarim köp. Tilak bilan uçraşgan, sözlaşgan har kun haqida bir kitob yozsam arziydi. U mening ukam, döstim, rahnamom edi. Döstlarim köp. Mard, sadoqatli… Lekin Tilakday köngli ham, qöli ham oçiq, özi kambağal bölsa ham, saxovatga boy, tanti odam dunyoda bölmasa kerak.

Maʼruf Jalil
(1936–2004)

1936-yili tuğilgan.
Toşkent davlat universiteti (hozirgi ÖzMU)ni tamomlagan.
“Men sizni sevardim”, “Rahmat, odamlar” (1970), “Seni öylab” (1973), “Notaniş yöllar” (1975), “Qöşiq iştiyoqi” (1979), “Men suv içgan daryolar” (1981), “Parizodam” (1984), “Daryoni izlar şamol” (1987), “Baxtimga sen borsan” (1989),  “Saylanma” kabi şeʼriy kitoblari çop etilgan.
2004-yili Toşkent şahrida vafot etgan.

“Yoşlik” jurnaliga obuna böling · indeks 822

Obuna haqida

Izohlar

Hozirça izoh yöq. Birinçi bölib fikringizni yozing.

Siz nima deysiz?

Izoh tahririyat körib çiqqaç, eʼlon qilinadi.

Şu ruknda köp öqilganlar

Barçasi (84)