Nikolay kiçrayib borayotganini anglab yetgan kundan boşlab, uning yangi hayoti boşlandi.
Dastlabki oylar u doktorlardan umid qildi, ammo ular inson tabiatiga oid konservativ qaraşlarini özgartirişni istamay unga yordam bergilari kelmadi. U buni körib, sira tortinmasdan, ularga rasmana arzi dod qildi, şundan söng doktorlar piça sarosimaga tuşdilar, uning gaplariga gumonsirab quloq tutdilar. Nikolay şunday paytlarda xayolan eşikni taraqlatib yopganiça şu zahoti ular huzuridan çiqib ketdi.
Uyga kelgaç, eşik kesakisiga suyangança böyini ölçaş usulini topdi. Qizil qalam bilan böyining pasayiş joyiga belgi qöya boşladi.
Ota-onasi uning bu harakatini özlariça tuşundilar. Ular uylariga kelgan har bir kişiga faxr va ğurur bilan öğillarining qançalik ösganligini eşik yondoridagi belgilarni körsatib maqtandilar.
Nikolay, agarda bir oyda uç millimetrdan yöqotadigan bölsa, Isoning yoşiga kelib, sirkda öynaşi ham mumkinligini çamalab qöydi. Öylab-öylab, Nikolay endi bir yuz oltmişdan pastga tuşmaslikka ahd qildi. Keyin uning yana bir imkoniyati bor edi – ixtiyorida ulğayiş oldi bölajak ajoyib beş yil turardi.
Harbiy xizmatga çaqiruvçi yigitçalar yeçinib olganlariça qöllarida raqam va kartoçka bilan u stoldan-bu stolga ötib yurardilar. Ozğin hamda qiltiriq öspirinlar ketma-ket va osongina tösiqlardan ötib, joylarini egallab borardilar. Barzangilari esa nogironliklarini rasmiylaştiriş uçun toqat bilan kutib ötirardilar.
Birinçi turdan ötgan Nikolay va boşqa öspirinlarni şahar tibbiy komissiyasiga harbiy xizmatga çaqiriluvçilardan birining onasi – oriqqina xotin ham keldi. Ayol öğlini Gordeyev deb çaqirdi. Yölda Nikolay ayolning gaplariga quloq tutib keldi, aytişiça, armiya oilasidagi bari erkaklarini tortib olibdi. Eri harbiy saboq payti jon beribdi.
Tönğiç öğli Afğonistonda bedarak yöqolibdi. Ona boşini adl kötarganiça sönggi Gordeyevni qurbonlikka olib kelmoqda edi.
–… Boşmoqlaring hali bus-butun, kelasi hafta Şumilinlarnikidan kelib opketişadi…
Ona bilan öğilning poyabzal haqidagi gaplari beixtiyor Nikolayning miyasiga harbiyça kiyim berilganda, “gavdasining ösişini” nazarda tutib, öz ölçamimdan kiçikroğini olişim kerak, degan fikr keldi. Biroq komissiyada ötirgan doktorlardan birining ilgari Nikolayni dardidan qilgan şikoyatlari esiga tuşdi-yu, u harbiy xizmatga yaroqsiz, deb topildi.
Nikolay köçaga çiqdi, bir yil mobaynida öz dardi bilan andarmon bölib yuraveribdi, endi bu hodisalar uni tark etganday, atrofida böşliq paydo bölganday sezdi özini.
– Zör-ku! – dedi quvonçi içiga siğmay Yulya. – Demak, çorşanba kuni festivalga borarkanmiz-da. Bölmasa tekinga olib kiraqolgin, deb Rudikdan iltimos qilmoqçi bölib turuvdim. – U hurpaygan malla soçlarini tuzatganiça oynadan ögirilib, unga qaradi: – Ha-ya, ertaga nima qilmoqçi edik? Dala-hovliga borişimiz kerak edi-ya. Biz onam bilan ketamiz, sen ham birga borasan. Yer kovlaşvorasan.
– Albatta…
– Biror nima dedingmi?
Bundan ikki yil muqaddam, endi uçraşa boşlaganla paytlar, Yulyaning özidan böyi balandligi unga sira taʼsir qilmasdi. Jillaqursa, landavur öspirinlar körganlarida ularni qöllarini mayna qilib körsatmasdilar. Nikolay öşa paytlardayoq özining qusurini bilar, şuning uçundir ayollar poşnalarini körgani közi yöq edi. Ustiga-ustak, Yulya ösiş bobida favqulodda qobiliyatini tobora namoyon qilmoqda edi. Qiz Nikolaydan farqli ölaroq, öz yutuqlarini qayd qilib bormasdi, lekin buningsiz ham uşbu muvaffaqiyatlar, ayniqsa, pasayib borayotgan şerigi fonida yaqqol közga taşlanib turardi.
– Şoşmay tur, seni sevgilimdan xuştorimga tuşirib qöymasammi, – deb hazil qildi tösatdan Yulya.
Bir kuni Nikolay özida qandaydir tuşunib bölmas qatʼiyat bilan yur, suratga tuşamiz, deb Yulyani olib bordi. Aslida qiz bian birga maydonda suratga tuşmoqçi edi, lekin u sönggi lahzada fikridan qaytdi va Yulyani xiyobonga sudradi, ular bu yerda maymun bilan birga suratga tuşdilar. Şu tariqa ular: Yulya maymunça bilan; Nikolay birgalikda suratga tuşdilar.
Nikolay suratkaş bilan savdolaşguniça, Yulya maymunça bilan öynaşdi, unga yonğoq berdi, silamoqçi böldi. Quyidagi tasvirdagi surat paydo böldi: Yulya maymunça bilan; va Nikolay.
Nikolay kiçrayişiga bosqiçma-bosqiç nazar solib çiqarkan, badanida faqat bitta oqiş doğdan boşqasini körmadi.
Bu hali xastalik endi boşlanayotgan damlar edi. Doktorlar bu borada bari umidni bemorning ruhiyatiga boğladilar va yordam berişga ojizligini bildirdilar va sönib borayotgan umid çora izlab, tepasida çarx urib aylandi.
Endi Nikolayning sönggi umidi diplomli hamkasabalari haydab solgan, yaqin-orada buzilajak şahar kasalxonasiga yondoş binoda bemorlarini qabul qilayotgan ekstrasens Lyubov Aleksandrovnada qoldi. Ekstrasens ayol Nikolayni şaffof kleyonka solingan stolga yotqizdi, badanida turgan qölini uşladi-da, çakralar1 haqida sözladi. Faqat şu ayolgina Nikolayning gaplarini oxirigaça ham işonqiramay, inkor qilişga intilmay, gap qöşmay quloq tutdi.
Bu holatdan minnatdor Nikolay soğayib ketişi bilan ekstrasensni siylaşga ham tayyor böldi. Ammo uçinçi seansga kelib, şu narsani anglab yetdiki, u endi vujudida çakralarning tozalanişini emas, balki faqat xaloskorining qaynoq qöllarini his eta boşladi.
Endi Nikolayga Lyubov Aleksandrovna, uning energetikaga bölgan ehtiyojidan emas, balki bemorning bolalarga xos bölmagan nigohidan önğaysizlanayotganligi tufayli juda köp gapirayotganday tuyuldi.
– Bukçayma, töğri ötir! – unga tanbeh berdi otasi. – Neça marta aytiş kerak axir. Kelişgan yigitsan, qara, engaşsang, iştoning xalta bölib, bujmayib qolyapti!
Buvisi dasturxon atrofiga kelib ötirdi. Agarda buvisining xotirasi faromuşligini aytmasa, Nikolay unga işongan bölardi. Buvisi ertasiga bemalol unutişi uçun har qanday sirni oilaning bari aʼzolariga yetkazişga şoşilardi.
Xotirasining zaiflaşişi buvisiga faqat noqulaylik tuğdiribgina qolmagandi. Endi buvi uruşgaça qadar bölgan dölvor samimiyat bilan almisoqdan qolgan oq-qora tasvirdagi “Ufq” suratidan zavq olib kulişi mumkin edi. Buvi uçun har bir kun teatr tomoşasiga aylanardi, besabr bola-çaqalarining daşnomlari esa odatiy hol bölib qolgan edi.
Bundan beş yil ilgari ularnikiga köçib kelgan buvi yana ön yil yaşaşni vaʼda qilgan va göyo kelgusi umrining uzunligiga köra kampir Nikolay bilan tengqur edi. Buvi xuddi nevarasi Nikolayga öxşab hajman kiçrayib borayotgan edi. Lekin u öz vaʼdasini yilma-yil heç bir özgarişsiz takrorlagani takrorlagan edi.
Nikolay dala-hovliga ketişini xabar qilişi bilan örtada aytilgan gaplar köp martalab öynalgan ssenariy böyiça keçdi:
– Ha, sening uyda qiladigan biror işing yöq-da. Uyga faqat qorningni töyğaziş uçun kelasan, – javradi onasi.
– Şu haftada işga kirasan, – pisanda qildi otasi göyo onasining fikrini quvvatlaganday.
Buvisi esa közlarini ajablanib pirpiratdi, sözlay dedi, ammo kerakli sözlarni topa olmay uçoviga birma-bir qarab çiqdi.
Nikolay erta bilan saharda uyquga qonmay, örnidan yengil qözğaldi. Avtobus yölkirasiga puli yetmasligi hamda hali oldinda elektrpoyezdni kutiş borligi va bu manzarani boşdan keçiriş uni belgilangan soatdan ança ilgari uydan quvib çiqardi.
Tramvaylar çöçişi mumkin bölgan biror kimsa körinmagan köçada ovoz berdi. Sariq kiyimli farroşlar ilk yölovçini yöl supurib qarşi oldi.
Nikolay odam içida özi elektrpoyezd bormikin, deb turgan va bunga işoniş qiyin bölgan daqiqaga ulgurgisi keldi. Şamol temir yöl şpallari orasida yaşnagan maysalarni tebratar, kassirning kvadratsimon uyça darçasi tim-tirs yopiq, unda-bunda turgan uyquçan yölovçilar keraksizday tuyulgan bostirma ostida açinarli körinardi.
Biroq quyoş olis mavze uylari tomlari uzra kötariladi, perron turli-tuman ovozlarga töladi, kassa oynasi oçiladi – şunda elektrpoyezdning paydo böliş ehtimoli yanada oydinlaşadi.
Yölovçilar köplaşib özaro besabr gapirişadilar, yonida turgan odam qölidagi soatga qarab qöyadilar va özlarini göyo hozirça hududdan mahrum yagona davlat fuqarolariday his qiladilar.
Tödalaşib turgan odamlarga yaqin tişsiz somsa sotuvçisining paydo bölişi kutişning bari bosqiçlari örtasidagi dovonni belgilab beradi. Bu daqiqadan boşlab elektrpoyezdning kelişi muqarrar bölib qoladi.
Yulya onasi bilan poyezd jönaşiga yetti daqiqa qolganda keldilar, bu vaqt Nikolayning yuragida ularning keçikişlariga umid tuyğusi ğimirlab qolgan edi.
– Çipta oldingmi? – söradi Yulya uning salomlaşişiga javoban.
Kassadan sal nari siljişlari bilan elektrpoyezd közga taşlandi. Elektrpoyezd uzoqdan jimitday, sassiz va yot körindi. Ana, elektrpoyezd buyoqqa burildi. Endi poyezd vagonlari qatori töxtagan lahza eşik röparasida turib oliş uçun perrondan joy egallab qöyiş kerak.
Biroq poyezd ilgariladi-da, vagon eşigi nariga borib qoldi va unga odamlarni itarib çiqişga töğri keldi.
Nikolay Yulyani çiqarib qöyişga çöçidi va tortinganidan zinada qoqilib ketdi.
Keyingi bekatda Nikolay vagonda ötirgan ayolga közi tuşdi, uni sinf rahbari Nadejda Georgiyevnaga öxşatib yubordi. Ayolni yon tomonidan begona kişilar başaralari tösib olganidan u bu ayolni öqituvçisimi yoki u emasmi, bilib ololmadi. Nikolay, öqituvçisi uni körib, qara-ya, qançalik ulğayibsan, deyişini eşitgisi keldi.
– Qayoqqa? – uning kurtkasidan tortdi Yulya. – Joyni egallab olişadi-ku.
– Çekib kelmoqçiman.
– Yigirma daqiqadan söng birga çiqamiz. Tağin tuşib ketma, Xudo saqlasin, yana boşqa joyda tuşib qolasanmi.
Nikolay bu safar Yulyaning onasi qizini bölğusi qayliğiga qöpol muomala qilgani uçun koyiyotganini loqayd tingladi.
Poyezddan tuşişga hozirlik körayotganlarida, oxirida kelayotgan Nikolay yuzi bilan qopga urilib ketdi. Qop orqalab olgan yölovçi, qayerda tuşasiz, degan savolga javob beraman, deb, dam öng, dam çapga ögirildi va qopi bilan ötirganlarning boşlariga tegib ketayozdi. Uning keyingi bekatda tuşişini bilib, tinçlandi va joyida turib qoldi. Bu paytga kelib, poyezd töxtadi.
– Kolya, ey ahmoq, tuş! Poyezd hozir yurib ketadi! – qiçqirdi Yulya qop orqasidan.
– Tuşolmayapman, – dedi u qimirlagan sari guruç donalari tökilayotgan yirtilgan qopning tör teşigiga qarab.
Poyezd jadalladi. Nikolay, perronda qolgan odamlar kabi hajman kiçrayib borayotgan stansiyaning besönaqay soyaboni tobora öz şakl-u şamoyilini yöqotib borayotganini kördi. Közi şu lahzada barmoğini çakkasiga nuqqan Yulyaga tuşdi. Qizning sarosimaga tuşgan yuzi xuşröy körindi. Nikolay bu çehrani yodida saqlab qolmoqçi böldi, ammo endi tez orada bu yuz eskirib ketgan suratga öxşab faqat xayoldagina namoyon böladi. Aql bovar qilmas mahobatli, mox bosgan, antiqa egri-bugri toğlar borgan sari temir yölning çiziq tasmasiga yaqinlaşa bordi.
1 Ch a k r a – (sanskiritdan sözma-söz: halqa, nilufar maʼnosida) induizmning ruhiy tajribasida inson nafis badanidagi ruhiy energetika markazi, şuningdek, tantrava yoga tajribalarida diqqatni jamlaş obyektidir. Çakra konsepsiyasi induizm va buddizmda, aksariyat okkult tizimlar, şuningdek, muqobil tibbiyotning har xil turlarida qöllaniladi.
Vadim Murodxonov
Rus tilidan Maʼsuma Ahmedova
tarjimasi.
“Yoşlik” jurnaliga obuna böling · indeks 822
Obuna haqida


