16 daqiqada öqiladi

405 marta körilgan

KUKARAÇA

Kukaraça

Marta xolaning atrofi tut, şaftoli, olça daraxtlari bilan qurşalgan boloxonali uyi Varazisxevi köçasining etagiga joylaşgan.

Yoz boşlanişi bilan kvartalimizda yaşaydigan bolalar ana şu daraxtlarga mörmalaxday yopirilişar, şunda hovli Marta xolaning adoqsiz qarğişlariyu döq-pöpisalariga kömilib ketardi:

— Tuş deyapman senga, hoy tirrança!

— Yeganing yegan, şoxini sindirganing nimasi?!

— Höy, kör bögur! Olçaga hali rang kirgani yöq-ku!

— Jora, miltiqqa tuz sopke!

— Uying kuygur öğrilar, darbadarlar, muttahamlar!

— Tuşinglar hozir, bölmasa Kukaraçani çaqiraman!

— Ota-onalaringni köziga kuydirgi çiqqanmi?! Yoki yetimçamisanlar, a?! E-e, parvardigor, bu qaroqçilarning bir dodini ber! Içburuğ bölib dumalab qolişmasa görimda tikka turaman!

Marta xola xipçin kötargança u daraxtdan-bu daraxtga yugurar, keyin butkul holdan toyib, hovlining örtasiga ötirib olardi-da, pand-nasihat qilişga ötardi:

— Natela, qizaloğim, muallimaning qizisan-a?! Bu qanaqasi: oying butun Vakega[1] imloni örgatadi, «Yölbars terisini yopingan pahlavon»dan saboq beradi, ammo yakka-yolğiz qiziga öziniki bilan birovnikini farq qilişni örgatolmapti-da?!

— Bay-bay-bay-bay! Dudu, kallavoy-yey! Otang, kimsan — injener! Şaharning yarmini qurgan, seni esa birovlarning uyini xonavayron qiladigan bola qilib östirişipti-da, a?!

— Hoy, dumbul Guriyeli, namunça kişnamasang! Sen raykom sekretarining emas, qassobning öğli bölib tuğilişing kerak edi, Vereda[2] içak-çavoq yuvsang qandoq yaraşardi! Bu yoqqa tuş, yaramas, qatiq quyib beraman! Tuş, deyapman daraxtdan, işyoqmas, xudo körsatmasin, yiqilib tuşsang, tovoningga qolaman-a!

— E-e-e, sen ham şu yerdamisan, Brodzeli? Darvoqe, senday kallakesar, tovlamaçi şu yerda bölmay qayerda ham bölardi!.. Bugun olça öğirlaysan, ertaga birovning uyini tunaysan, indinga poyezdni qaqşatasan, u yoğiga qarabsanki, dengizda suzib yurgan kemani köngling tusab qoladi…

— Iye, özingmisan, Kuçiko?! Seni nima jin urdi?! He, başarang qursin, xumkalla!

— Ha-a-a, Kostya-grek! Siz nega qadam ranjida qildingiz, meni qon qaqşatiş uçundir-da, a?! Nima balo, Gretsiyada olça bilan tutning uruğiga öt tuşganmidi, a?

— Seni közing qayoqda, Kukaraça?! Oğizda botirsan! Undoq qilodurman, bundoq qilodurman! Uçastka inspektoriman! Öğri va tovlamaçilar uçun azroilman! Yoşlarning murabbiysiman! Lattaçaynarsan, bildingmi! Murabbiy emiş-a! Özing ham yetimxonada ösgan bölsang kerag-ov! He, örgildim sendaqa botirdan!

Rayonimiz militsiyasining uçastka inspektori Kukaraça haqgöy, hammaga ğamxör va mehribon kişi, şuning uçun ham kattayu kiçik uni boşiga kötaradi. Birovni çivin çaqsa ham darrov Kukaraçaning oldiga yuguradi. Muhimroq işlar-ku köpdan buyon Kukaraçaning aralaşuvisiz bitganmas.

Fin uruşidan köksiga Qizil Bayroq ordenini taqib qaytgan Kukaraça öşa kuniyoq rayon partiya komitetiga kirib iş söragan deyişadi. «Qölingdan nima iş keladi?» — deb sörapti raykom sekretari. «Otiş va duşmanlarimizni yer tişlatişni döndiraman», — deb javob  beripti  Kukaraça.  Sekretar miyiğida kulibdi-yu, uni rayon militsiya bölimiga jönatipti. Inspektorimizning biz bilgan bor-yöq tarjimayi holi mana şu. Frontda mardona jang qilgan, degan gap-sözlar ham yuradi. Buning ustiga, Qizil Bayroq ordenini şaxsan Voroşilovning özi kökragidan yeçib, öz qöli bilan Kukaraçaning gimnastyorkasiga qadab qöyganmiş. Tağin yelkasiga qoqib:

— Barakalla, Kukaraça, dzalian kargi biçi xar![3]— deganmiş.

— Gruzinçani qayoqdan bilasiz, örtoq Kliment Yefremoviç? — deb söraganmiş Kukaraça taajjublanib.

Voroşilov Kukaraçaning soddaligidan bir kulib qöyganmişu söng:

— Iosif Vissarionoviç örgatgan-da, — deb javob berganmiş.

Kukarçadan, şu gaplar rostmi, deb söraşsa, aniq javob bermaydi, «ha»yam demaydi, «yöq» ham demaydi.

— Qayoqda… Ammo-lekin ordenni nima uçun olganimni gapirib berişim mumkin… — şunday deb, u bir hikoyasini yuzinçi marta ham takrorlayveradi.

…Şundoq böladiki, Kukaraça öz tanki bilan tankka qarşi qazilgan handaqqa tuşib ketadi. Ming urinmasin, öradan çiqolmaydi, özimiznikilarga ham xabar qilolmaydi. Tinkasi qurigan Kukaraça uyquga ketadi. Bir mahal tank atrofidan ğala-ğovur eşitiladi. Tirqişdan qarasa — ana xolos! Finlar ikkita yengil tank bilan Kukaraçaning tankini şatakka olib, tortib yotişipti! Kukaraça miq etmay ötiraveradi. Nihoyat finlar tankni handaqdan çiqazib, özlari egallab turgan joyga olib kelişadi. «E, yöq, — deydi Kukaraça öziga-özi, — bunaqasi ketmaydi!.. Senlarga asir tuşib böpman!..» U şunday deydi-yu, tankni öt oldiradi, şartta oraqaga burib, gazni oxirigaça bosadi… Finlar es-huşlarini yiğib olgunlariça, ularning ikkita yengil tankini sudrab jönab qoladi… Şu alpozda özimiznikilar turgan marraga yetib keladi. Töğri, finlar tanklaridan sakrab tuşib, qoçib qolişadi, ha mayli, sadqayi sar! Şunday qilib, duşmanning bus-butun ikkita tanki Kukaraçaga öljaga qoladi.

Şu yerga kelganda Kukaraça hikoyasini töxtatadi. Kliment Voroşilov bilan bölgan suhbatning mazmuni har gal sirligiça qolaveradi.

Kallayi saharlab Sxnetidan[4] Tbilisiga tuşgan qatiqfuruşlar eşaklarini Marta xolaning hovlisida qoldirib, özlari sut-qatiq solingan bankalarga töla xurjunlarini yelkalariga taşlaşardi-da, «qatiq sota-ma-an, kimga sut kera-ak!» — deya baqirgança şahar köçalariga tarqalib ketişardi.

Tuşdan keyin, sut-qatiqlarini sotib bölişgaç, ular yana hovliga töplanişar, uzun taxta stol atrofiga ötirvolişib, Kaxetiya vinosini ermak qilişar, qadah sözlari orasida kun böyi köçada eşitgan yangiliklari va har turli oldi-qoçdilardan bir-birlariga sözlab berişardi.

Biz Marta xolaning hovlisini «karvonsaroy» derdik.

Baʼzan sxnetilik qatiqfuruşlar eşak poyga taşkil qilişardi. Start joyi — hovli darvozasi, marra — hovlining etak devori, oraliq — 25—30 metr. Çavandozlikka bizni, bolalarni yollaşardi. Yutgan bir banka qatiq olardi, yutqazgan esa ölguday masxara bölar va gardaniga bir muşt ham yerdi.

Tabiiyki, har bir eşakning öz nomi bor edi, lekin biz ularni egalarining ismi bilan atardik.

…Öşa kuni şirakayf qatiqfuruşlar ham poygada qatnaşmoqçi bölişdi. Beş söm ganak tikildi.

Men Kitesga, Natela — Arşakka, Dudu — Şakroga, Iraça — Imedoga, Kostya-grek — Xalvatga minvoldik. Boşqa eşaklar ham bor edi, lekin ular birinçi turda qatnaşmayotgandi — poyga yölining eni şuni taqozo qilardi. Marta xola bilan musobaqada qatnaşmayotgan eşaklarning egalari hakamlik qiladigan bölişdi.

Marta xola uçgaça sanadi, poyga boşlandi. Bir gala eşak quloqlarini çimirgança tapira-tupur qilib marraga intildi. Qizişib ketgan qatiqfuruşlar hay-haylab bizga ham, eşaklarga ham dalda berişardi:

— X-xi, harom ölgur, yegan arpangni oqla!

— Hoy bola, sağriniga ötir, tezroq chopadi!

— Eşak eşakligini qilarkan-da! Nuqul orqaga tisariladi-ya! Biqiniga tep, biqiniga!

— E, qoyil! Zör qiz ekan! Boplayapti! Barakalla!

— He, lapaşanglar! Qiz bolaçalik bölolmadinglar-a!

Natelaga bir banka qatiq tegdi, Arşak beş sömlik böldi, men gardanimga bir muşt yedim.. Endi ikkinçi turni boşlamoqçi bölib turuvdik, hovliga rangi dokadek oqarib ketgan Zevara çopib kirdi-yu, höngrab yiğlab yubordi:

— Kukaraçani öldirişipti!

Hamma turgan joyida qotib qoldi. Favqulodda bu sukunatdan hatto daraxt şoxlarida çirqillayotgan çum-çuqlarning ham uni öçdi.

Zevara sal özini bosib olgaç, yana öşa gapini takrorladi:

— Kukaraçani öldirişipti, hoy odamlar! — dedi u va quruqşab ketgan lablarini tili bilan bir namlab oldi.

— Kim? — deb söradi uzoq sukunatdan söng Marta xola.

— Bilmayman, — deya yelkasini qisdi Zevara.

— Qayerda? — deb söradi yana Marta xola.

— Kabuleti tepaligida, — dedi Zevara qöli bilan öşa tomonga işora qilib.

— Inganing uyidami?

Zevara boş irğadi. Marta xola boşidagi römolini sidirib olib, hovlidan çiqib ketdi.

Oradan ön minut ötar-ötmas kvartalimizning jamiki aholisi Ingannig uyi yoniga töplandi.

Sanatiarlar bilan ikkita militsioner zambilda Kukaraçani olib çiqişdi. U behuş edi. Kökragining öq teşgan ikki joyidan hanuz qon silqib turardi. Zambil bilan yonma-yon rang-röyi bir ahvolda Inga kelardi. U hadeb zambilga engaşar, dahşatdan baqraygan közlarini qonga bökkan dokadan uzmay, piçirlardi:

— Ölma, Kukaraça, meni ham ado qilma… Onamning ruhini örtaga solib iltijo qilaman, Kukaraça, ölma… Meni aybim yöqligiga kim işonadi… Kukaraça, qadrdonim, ölma, ötinaman…

Zambilni tez yordam maşinasi yoniga olib kelgan paytlarida Kukaraça közlarini oçdi.

— Kukaraça, azizim, ölma… — Şunday deb, Inga zambil yoniga tiz çökdi.

Kukaraça tepasida engaşib turgan odamlarga maʼyus köz yugurtirib çiqdi.

— Ölma, Kukaraça, ölma, yolvoraman… — deb takrorladi yana Inga. — Xarob bölaman, gapimga işonişmaydi…

— Bas qil… — deya şivirladi Kukaraça, — ket bu yerdan… Sen bu yerda yöq eding… Eşityapsanmi? Ket…

— Kukaraça! — Inga Kukaraçannig qöliga lablarini bosdi. — Azizim…

Kukaraça endi uning gaplarini eşitmas, nigohi bilan kimnidir izlardi. Nihoyat uni topgaç:

— David! — dedi.

Olomon orasidan rayon militsiya bölimining boşliği sirğalib çiqdi.

— David, özing bilasan, bu juvon — mening xotinim. U yuzidagi köz yoşlariday musaffao ayol… Bilasan-ku, axir…

David boş silkidi. Kukaraçaning quruqşagan lablariga nim tabassum yugurdi.

— Inga, — dedi u, — köz oldimni tuman qoplayapti… puştirang tuman… Seni körolmayapman… Eh, Murtalo, nomardlik qilding-a, yaramas… — Kukaraça afsus bilan boş çayqadi, keyin közlarini Ingaga qadab, qölini uning yuzi tomon uzatdi. Qöl havoda bir lahzagina muallaq turdi-yu, söng göyo birov zarb bilan kesib taşlaganday «töp» etib zambilga tuşdi.

Kukaraça — militsiya leytenanti Georgiy Tuşuraşvili, ana şundoq — zarraça ham ingramasdan, bir oğiz ham gapirmay, kulimsirab jon berdi…

Yangi uyimizga kelgan birinçi mehmon (biz Anas-tasyev köçasidan akademik Marr nomidagi köçaga joylaşgan binoga köçib ötgan edik) baland böyli, buğdoyrang, xuşsurat militsiya leytenanti böldi. Oyim eşikni oçişi bilan u taklifni ham kutib ötirmasdan içkariga kirdi, töppa-töğri oşxonaga borib, taburetkaga ötirvoldi.

— Kimsiz, nima kerak sizga? — deb söradi notaniş kişining surbetligidan dovdirab qolgan oyim.

— Men muhtarama… — leytenant duduqlanib qoldi.

— Aniko! — dedi oyim.

— Men, hurmatli Aniko, Gruziya Içki işlar Xalq Komissarligi Tbilisi şahar Orjonikidze rayon militsiya bölimining uçastkasi inspektori Georgiy Tuşuraşvili bölaman, laqabim Kukaraça! — deb javob berdi u bidirlab.

— Laqabingiz uzukka köz qöyganday, — dedi oyim xaxolab.

— Ha… tabiat qora rangni mendan ayamagan.

— Töppa-töğri…

— Meni Kukaraça deyaverişingiz mumkin.

— Şu gapni aytgani keluvdingizmi?

— Yöq, albatta. Rayonimizda yaşaydigan öspirinlarni röyxatga olib yuribman. Menga ularning maktab va oiladan taşqaridagi hayotiga köz-quloq bölib turiş topşirilgan.

Şunday deb, Kukaraça çarm sumkaçasidan qalin daftar bilan qalam oldi.

— Hurmatli… e-e… Kukaraça, mabodo boşqa joyga kelib qolmadingizmi? — deb söradi oyim.

— Yöq, nega endi! Marr köçasi, 2-uy, birinçi yölak, törtinçi qavat, 8-kvartira. Vladimir Ivanoviç Guriyeli. Töğrimi?

— Xuddi özi! Lekin erim raykomning birinçi sekretari. Oilamizning militsiyaga biron bir boğliq joyi yöq, bölişi ham mumkin emas. Toki men tirik ekanman, öğlimning tarbiyasiga birovning aralaşişiga ham zarurat yöq! — oyimning yuzini qizil doğ qopladi. — Sizga maslahatim şuki, bamaʼni oilalarning eşigini taqillatib yurgunça, bezori va öğrilarga köz-quloq böling. Ha!

— Unaqa demang, hurmatli Aniko! — xotirjam javob berdi Kukaraça va daftarni yopdi.

— Nima deyayotganimni özim yaxşi bilaman! Öğlim hali ön ikkiga ham tölgani yöq. Xatga tuşirişning nima keragi bor?

— Unaqa demang, hurmatli Aniko! — takrorladi leytenant.

— Tötiga öxşab, «unaqa demang», «unaqa demang»! deyişni qayoqdan örgana  qoldingiz özi?! Iltimos, bunaqa işlar bilan ikkinçi boşimni qotirmang! — oyim örnidan turdi. Leytenant ham qözğaldi.

— Iloyim, menga işingiz tuşmasin… Ammo-lekin, oçiğini aytişim kerak, öğlingiz tengi paytimda yaşiriqça papiros çekkanman, kvartalimizdagi bolalar bilan qarta öynaganman, hatto bilagimga nina bilan gul ham solib taşlaşgan! Mana! — Kukaraça yengini şimarib körsatdi.

— Bezovta bölmang! Öz-özidan körinib turipti! — oyim uni yana kalaka qildi.

— Nima hojati bor, hurmatli Aniko! Siz bilan urişgani kelganim yöq uyingizga…

— Ha, yaxşi, yaxşi. Omon böling! — dedi oyim past tuşmay.

— Xayr! — Kukaraça eşikka qarab yurdi. Men yölakda hamma gapni eşitib turgan edim. Oyimning bunaqa dağallik qilganini heç qaçon körmagandim. Yonimdan ötayotib Kukaraça töxtadi, yuzimni silab:

— Isming nima? — deb söradi.

— Tamaz! — dedim men qörslik bilan va özimni orqaga taşladim.

— Rahmat, qölimni tişlavomading! — deb jilmaydi Kukaraça va eşikni asta yopib çiqib ketdi.

— Surbet! — deb qiçqirdi oyim uning orqasidan.

Kukaraça uyimizga kelib ketganidan keyin oradan bir oyça vaqt ötgaç, boşqa bir voqea yuz berdi.

Biz Varazisxevi köçasidan Veri sohiliga tuşdik, hayvonot boğining devoridan oşib ötib, kattakon yonğoq daraxtining yoniga kelib qoldik.

— Böla qolinglar! — deb piçirladi Kuçiko yelkasini tutib. — Bir qöyin-bir qöyindan yonğoq olamiz.

Men uning yelkasiga çiqib, egilib turgan bir şoxga osildim-da, undan daraxt tepasiga örmaladim. Ketimdan Dudu, Kostya-grek, Iraça va nihoyat, Kuçikoning özi ham yonğoqqa çirmaşdi.

Ovoz çiqazmay, tez işga kirişib ketdik. Ön beş minutda qöyinlarimiz yonğoqqa töldi.

— Böldi! Tuşdik! — deb buyurdi Kuçiko.

Apil-tapil pastga tuşib, devordan arang oşib ötdik va sohil yoqalab oldinma-ketin yuqoriga qarab yörğaladik.

— Töxtanglar! Keldik! — deb buyruq berdi yana Kuçiko.

Biz çoğroqqina bir damba oldida töxtadik.

— Tökinglar!

Hammamiz qöynimizni böşatdik. Ömargan yonğoğimiz bir uyum böldi.

— Boşladik!

Har bittamiz ikkitadan silliq toşni uşlab olib, jon-jahdimiz bilan yonğoq çaqişga tuşdik. Har urganimizda pöstloğidan suv saçrayverib, haş-paş degunça yuz-qöllarimiz qop-qorayib ketdi.

— Böldi! Taşladik! — dedi Kuçiko.

Bötqa bölib ketgan yonğoqni yiğiştirib olib, suvga taşladik-da, nafasimizni içimizga yutib kuta boşladik.

Bir minut ötdi, ikki minut ötdi… Beş minut ötdi… Va nihoyat, suv sathida zaharlanib tönkarilib qolgan bitta baliqning oppoq qorni körindi. Sal ötmay yana  ikki-uçtasi paydo böldi. Oradan bir neça minut ötgaç, baliq deganingiz bodroq bölib ketdi. Natija kutganimizdan ham ziyoda edi. Ehtiyotkorlikni ham unutib, baravariga özimizni suvga otdik va qiy-çuvlaşib çalajon baliqlari tera boşladik.

— Uşla, uşla!

— Bu meniki!

— Qornidan uşla!

— Qoyil, Kuçiko!

— Kim örgatdi senga!

— Özim öylab topdim!

— Obbo sen-ey!

Şodon qiyqiriqlarimiz yarim soatça davom etdi. Nihoyat hamma baliqlarni terib bölgaç, obdan tinkamiz kurib, şalabbo ahvolda qirğoqqa çiqdigu tappa-tappa çözilib qoldik. Keyin Kuçiko baliqlarni hammamizga baravar taqsimladi, ketidan: mabodo birov baliqni qayerdan olding, deb sörasa, qarmoq bilan tutdim, deysanlar, deb ogohlantirib ham qöydi.

Hammamiz mağrur va mamnun bir kayfiyatda uy-uyimizga tarqaldik.

Oyim meni yuz-qöllarim qop-qora, ust-boşim jiqqa höl, qöynim töla baliq, isqirt bir ahvolda körib, qörqib ketdi.

— Nima balo qilding?! Aft-başarangni qara! Baliqni qayoqdan olding?..

— Daryodan tutdik… Hammasini özim qarmoq bilan tutdim!

Oyim baliqlarni taşlab yubormoqçi ham böldi, lekin men rosa yalinib-yolvordim. Şundan söng oyim ularni tozalab, unga beladi-da, kungaboqar moyiga jazillatib qovurdi. Pişgan baliqdan özi ham tatib kördi-yu: «Iye, şirin-ku!» — deya likopçani oldimga surib qöydi.

— Ol!

Sönggi baliqni yeb turganimda birdan qönğiroq jiringlab qoldi. Oyim eşikni oçdi. Qölida ğarov qarmoq, jilmaygança Kukaraça kirib keldi.

— Salom, hurmatli Aniko! Mumkinmi? — dedi u tavoze bilan.

— Kiravering! — oyim bu gal ança yumşoq muomala qildi, keyin dumaloq stol yoniga borib ötirdi.

Kukaraça qarmoqni devorga suyab qöydi-da, çarm sumkaçasidan qizil muqovali kitobça olib, oyimning röparasiga ötirdi.

— Xöş, eşitaman, hurmatli Kukaraça? Anovi ğarovingiz nimasi? — deb söradi oyim.

— Hozir tuşuntiraman… Yoarov — oddiy qarmoq, manavi kitobça — Jinoyat kodeksi.

— Şunaqa  deng…  Lekin bu narsalarni mening uyimga nima daxli bor?

— Qarmoq bilan, maʼlumingizkim, baliq tutiladi, Jinoyat kodeksi bilan esa — odam tutildi…

— Menga qarang, leytenant, iltimos, topişmoqlaringizni qöying!.. Oçiğini aytavering — sizga nima kerak özi? — dedi oyim ensasi qotib. Ammo Kukaraça indamay kitobçani varaqlayverdi. Nihoyat, kerakli joyini topib, oyimga qaradi:

— Ijozatingiz bilan manavi muqaddas kitobda nima deb yozilganini bir eşitib köraylik… Ötiring, yigitça! — birdan u menga murojaat qilib qoldi. Könglim noxuş bir narsani sezdi-yu, ammo sir boy bermay, sekingina stol yoniga ötirdim. Kukaraça davom etdi:

— Davlat mulki qasddan nes-nobud qilingani, yaʼni xom yonğoqlar vahşiylarça talon-taroj etilgani haqida hozirça indamayman. Nisbatan yengilroq jinoyatlardan boşlaymiz… Xöş, 175-modda… «Baliq va boşqa jonivolarni ğayriqonuniy yöl bilan ovlaş». Xöş… Xöş… Mana! «Portlovçi yoki zaharli moddalar yordamida ov qilgan şaxslar tört yilgaça ozodlikdan mahrum qilinadi…»

Kukaraça kitobçani yopib, menga qaradi.

Şundagina hammasiga tuşundim. Aʼzoyi badanimni sovuq ter bosdi. Kuçiko, tilinglarni tiyinglar, deb bekorga ogohlantirmagan ekan-da. Men tentak baliqdan körib yotibman! Yer yutsin şu baliqniyam! Hamma gap uni qanday tutişda ekan! «Zaharli modda…»

Men oyimga qaradim. U rangi quv öçgança ötirar, nigohini mendan uzmasdi. Çidayolmay, boşimni egdim.

— Xöş, nima qilişim kerak endi? — dedi Kukaraça. — Baliqlarni musodara qilişning iloji yöq. Jinoyatçi oğzini artib böpti…

Oyim şartta örnidan turdi-da, bittagina baliq qolgan likopçani Kukaraçaning oldiga keltirib qöydi.

— Mana, marhamat! Mebellar bilan pianinoni musodara qilmassiz harholda. Yonğoq masalasiga kelsak, arçilgan yonğoq bilan tölayman… Sovet Ittifoqida baliq ovlagan odam jazoga tortilişini bilmas ekanman!

— Unaqa emas, hurmatli Aniko! Portlovçi yoki zaharli moddalar yordamida baliq ovlaganlar jazolanadi! Qarmoq bilan bölsa — marhamat, xohlaganingizça tutavering!

— Sizlar nima bilan tutgandinglar? — deb sörab qoldi oyim mendan. Miq etmadim.

— Ular suvga yançilgan xom yonğoq taşlab, ança-munça baliqni qirib taşlaşgan.

Oyim yonimga kelib, iyagimdan uşladi.

— Rostmi şu gap?

Men boş irğadim. Oyim quloğimdan uşlab şundoq buradiki, çinqirib yuborişimga sal qoldi. Kukaraçadan uyalganimdan tişimni tişimga bosdim.

— Albatta, rost! — dedi Kukaraça. — Öz közim bilan kördim!

— Qöying-e! — oyim xafa böldi. — Körib, indamay turaverdingizmi? Endi kelib nasihat qilganingiz nimasi?

— Ölay agar, Anna Ivanovna, bunaqa narsani, yaʼni xom yonğoq bilan baliq tutişni birinçi körişim edi! Mahliyo bölib qolibman! Keyin vaqt ötgan edi… Eng yomoni — daryoning etak tomonida juda köp mayda baliqlar nobud bölgan! Bu maşmaşada öğlingiz bilan bab-baravar gunohkorman. Meni ham quloğimdan çözing! — şunday deb, u oyimga quloğini tutdi.

— Tentakvoy! — dedi oyim jilmayib va oşxonaga çiqib ketdi.

— Xöş, tuşundingmi endi? — deya murojaat qildi menga Kukaraça. — Senga qarmoq olib keldim. Bundan keyin, baliq oviga borganlaringda meni ham olib ketinglar. Agar xohlasang, ikkalamiz boramiz. Çuvalçangni öşa yerdan topamiz, hayvonot boğida tiqilib yotipti. Aslida bu baliq paşşaga köproq ilinadi. Şunaqa! — U örnidan turdi, kitobçasini sumkaga solib, oyimni çaqirdi: — Anna Ivanovna, qolgan baliqni musodara qilişga arzimaydi, yaxşisi, yeb qöya qolaman! Bir stakan vino ham bersangiz zör bölardi! Nimaga deganda, bu jinoyatga şerik sifatida özim javob berişimga töğri keladi!

Oyim şu zahoti bir şişa vino bilan stakan opçiqib, Kukaraçani stolga taklif etdi. Özi ham iyagini ikkala kaftiga tiragança uning röparasiga ötirib oldi.

— Non-çi?

— Rahmat, keragi yöq… — Kukaraça baliqni dumidan uşlab, butuniça oğziga soldi. — Oh-oh! Ajoyib baliq! — Söng stakanga vino quyib, örnidan turdi va xotiramga bir umr mixlanib qolgan uşbu qadah sözlarini aytdi: — Qadrli Anna Ivanovna! Kulimsirab vino kötarib çiqqaningizda onamga şunaqayam öxşab ketdingizki… Onajonimni eslatganingiz uçun sizga mingdan-ming rahmat!

— Neççiga kirding, Kukaraça? — deb söradi oyim.

— Yigirma ikkiga.

— Uni qara-ya, sendan atigi sakkiz yoş katta ekanman xolos, tentakvoy! — şunday deb, u erta oqarib ketgan soçlarini silab qöydi.

— Meni keçiring… — Kukaraça engaşib oyimning qölini öpdi. Oyim xörsindi, siniq bir jilmaydi-da, xonadan çiqib ketdi.

Kukaraça bir oz kalovlanib turdi, söng şartta burilib, jönab qoldi.

(Davomi bor)

Rus tilidan Nizom Komilov tarjimasi

«Yoşlik» 1986/7

“Yoşlik” jurnaliga obuna böling · indeks 822

Obuna haqida

Izohlar

Hozirça izoh yöq. Birinçi bölib fikringizni yozing.

Siz nima deysiz?

Izoh tahririyat körib çiqqaç, eʼlon qilinadi.

Şu ruknda köp öqilganlar

Barçasi (375)